Αναστάσιος Νυφαδόπουλος: «Το “εδώ και τώρα” είναι η πρόσκληση να διαβάζεις τον κόσμο με την καρδιά ανοιχτή»
Έχουμε μεγάλη ανάγκη από περισσότερους ανεξάρτητους χώρους τέχνης στην Ελλάδα. Είναι ίσως η τελευταία ελπίδα για αποκέντρωση και ουσιαστική υποστήριξη της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής, που πλέον δύσκολα επιβιώνει μακριά από τη χρηματοδότηση των μεγάλων ιδιωτικών ιδρυμάτων. Με αυτή τη σκέψη αφήνω πίσω μου το Art Showroom Nyfadopoulos, στο Μαρούσι, που επί δύο μήνες φιλοξένησε την ομαδική έκθεση «Τέχνη για το εδώ και τώρα».
Ήταν η δεύτερη ξενάγηση που μου έκαναν ο γλύπτης Αναστάσιος Νυφαδόπουλος και η σύμβουλος τέχνης Δήμητρα Φωτοπούλου στα έργα της έκθεσης και έτσι είχα την ευκαιρία να μάθω ακόμα περισσότερα για τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες, την αφετηρία του πρότζεκτ και τους ανθρώπους πίσω από αυτό.
Δέκα χρόνια «Κρίση»
Τον Απρίλιο του 2016, o αυτοδίδακτος -τότε- γλύπτης Αναστάσιος Νυφαδόπουλος αποκάλυψε το έργο του, «Κρίση», σε ηλικία μόλις 22 ετών. Το πρώτο δημόσιο γλυπτό για την παγκόσμια οικονομική κρίση έκανε τον γύρο του κόσμου μέσα από δημοσιεύματα των New York Times, του Guardian και του Associated Press, μεταξύ άλλων, και δύο χρόνια αργότερα τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο από το Red Line Art Works, στην Αγγλία.
Στο έργο, ένας άνθρωπος βρίσκεται στο χείλος του αμείλικτου οικονομικού δείκτη που καταρρέοντας μοιάζει να συμπαρασύρει ολόκληρους κόσμους. Η πρόθεση της όλο ένταση φιγούρας δεν είναι σαφής: ό,τι σε μια πρώτη ανάγνωση φαίνεται σαν απόπειρα αυτοκτονίας θα μπορούσε σε μια δεύτερη να είναι το άλμα προς μια νέα αρχή. Μια δεκαετία μετά τα εγκαίνια του γλυπτού «Κρίση», και μέσα σε μια νέα εποχή αλλεπάλληλων κρίσεων (κοινωνικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών), ο δύτης του Νυφαδόπουλου τραβάει ακόμα τα βλέμματα των διερχόμενων στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης και συνεχίζει να μάς γεννά απορίες: πώς καταφέρνει κανείς να νικήσει τελικά τη βαρύτητα;
Όταν ρωτάω τον Αναστάσιο πού φανταζόταν ότι θα βρίσκεται μέσα στην επόμενη δεκαετία, όταν δημιουργούσε το γλυπτό σε τόσο νεαρή ηλικία, μου απαντά: «Τους 18 μήνες που εργαζόμουν στο γλυπτό “Κρίση” πορευόμουν με την πίστη ότι θα συνεχίσω να αφιερώνω τη ζωή μου στην τέχνη. Ήμουν απόλυτα συντονισμένος με το έργο μου. Αποφεύγω κάθε προσδοκία του εγώ, καθώς με τέτοιες προσδοκίες, αντί να ζούμε αυτό που είναι, περιμένουμε αυτό που επιθυμούμε να γίνει. Δυσλειτουργούν ως σενάρια που απαιτούν από όσα μας περιβάλλουν να συμμορφωθούν στις επιθυμίες μας. Όμως το περιβάλλον είναι ανεξέλεγκτο […]. Η αφοσίωσή μου στο να παράγω κοινωνικό έργο με συνείδηση έχει μεταμορφώσει τη ζωή μου πέρα από κάθε φαντασία μου, αρνητική ή θετική».
Σύγχρονη τέχνη για το «εδώ και τώρα»
Με αφορμή την επέτειο των αποκαλυπτηρίων του δημόσιου γλυπτού, 40 δημιουργοί, που ανταποκρίθηκαν στο ανοιχτό κάλεσμα του καλλιτέχνη, εμπνεύστηκαν τα έργα της έκθεσης «Τέχνη για το εδώ και τώρα». Γλύπτες, ζωγράφοι, ποιητές, φωτογράφοι και χαράκτες από την Αγγλία, την Αμερική, την Αυστρία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τον Καναδά και τα Νησιά Κέιμαν συνδιαλέγονται πάνω στην εμπειρία του εδώ και τώρα ως πράξη κατανόησης και επούλωσης συλλογικών τραυμάτων.
«Μέσα σε έναν κόσμο που συνεχίζει να δοκιμάζεται, κατανοώ το “εδώ και τώρα” ως μια πρόσκληση για συλλογική συνείδηση και δράση. Είναι η πρόσκληση να διαβάζεις τον κόσμο με την καρδιά ανοιχτή, να βιώνεις το παρόν ως χώρο όπου μπορείς να πραγματοποιήσεις αλλαγή, κατανόηση και θεραπεία. Προϋποθέτει διαρκή εγρήγορση για όσα συμβαίνουν γύρω σου, γιατί το εδώ και τώρα μεταβάλλεται συνεχώς αφού οι συνθήκες που το ορίζουν αλλάζουν με αυξημένη ταχύτητα. Κάτι που παραμένει σταθερό στο εδώ και τώρα, είναι η αίσθηση επείγοντος που αποπνέει, η ανάγκη για διάλογο για να κατανοήσουμε τα ζητήματα της εποχής μας και να ενεργοποιηθούμε συλλογικά», μου λέει ο Αναστάσιος Νυφαδόπουλος για το εγχείρημά του, που φιλοδοξεί να δημιουργεί τον χώρο και τις συνθήκες για συν-διαμόρφωση με ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα. «Χρειαζόμαστε περισσότερα έργα που αφορούν το σήμερα με τρόπο διαχρονικό», καταλήγει.
Πράγματι, οι συμμετέχοντες φαίνεται να έχουν μεταβολίσει με διαφορετικό τρόπο τόσο τα φαινόμενα της κρίσης όσο και τις έννοιες «εδώ» και «τώρα». Καταφέρνουν, όμως, να συνομιλήσουν πάνω στην ίδια προβληματική με κοινούς όρους. Έτσι, ο φλεγόμενος αστυνομικός στο «2011» της Μυρτώς Καπνιστή αποτυπώνει την ένταση των αντιμνημονιακών διαδηλώσεων και, ταυτόχρονα, συνδιαλέγεται στο «Matryoshka-U» του Κλάιβ Πάρσλι, μια αναπαράσταση της βίαιης έκρηξης σε σιδηροδρομικό σταθμό του Κραματόρσκ, όπου προκάλεσε τον θάνατο 63 Ουκρανών πολιτών. Ο Νίκος Μαυρουδέας, πάλι, επιλέγει να μιλήσει για μια νέα κρίση στον απόηχο της πανδημίας Covid-19, αυτήν της μόνιμης υπερδιέγερσης («162 Magenta»), και o Πέτρος Τατσιόπουλος μας «μιλά» για την «Κατάθλιψη» μέσα από ένα ηχο-γλυπτό – καθρέφτη της συλλογικής διάθεσης της κοινωνίας.
Λογαριασμοί (Πάνος Λιάπης), σπασμένα είδωλα (Γιώργος Αραβίδης), «ευχάριστα κλουβιά» (Πάνος Μητσόπουλος) ακόμα και μια φιγούρα που ετοιμάζεται για ένα ανέλπιστο άλμα από τον πάτο μιας πισίνας (Μαριλένα Πλιάκα) συμπληρώνουν σε μελαγχολία και προβληματισμό ό,τι λείπει από την πιο αισιόδοξη ενατένιση άλλων έργων της ομαδικής έκθεσης, όπως οι ανθρακοΐνες που «συνεργάζονται» στο «Αρμονική Συνύπαρξη» του Αναστάσιου Νυφαδόπουλου, πλέκοντας διαφορετικά μοτίβα στις δύο όψεις του γλυπτού. Το φως και το χρώμα ανατινάσσονται στο ζωγραφικό έργο της Φωτεινής Καψουλή («Αντικρουόμενη Αλήθεια») και η Γεωργία Νίκα δημιουργεί στο «Ενότητα» από μάρμαρο Καρράρα μια σφηκοφωλιά-πρότυπο συμβίωσης και ελπίδας.
Last call για μια έκθεση που δεν πρέπει να χάσεις
Η έκθεση «Τέχνη για το εδώ και τώρα» όχι μόνο παρατάθηκε πέρα από την αρχική της διάρκεια αλλά μεταφέρθηκε και στη διεθνή ψηφιακή πλατφόρμα Artsy, μετά από πρόσκληση της Γουέντι Πόσνερ, διευθύντριας της Posner Fine Art στο Λος Άντζελες που, όπως μοιράστηκε με το «ΚΛΙΚ» ο γλύπτης, αγκάλιασε έμπρακτα την έκθεση από την πρώτη στιγμή. Μπορείτε να περιηγηθείτε στην έκθεση διαδικτυακά έως τις 22 Φεβρουαρίου.
Οι επισκέπτες της φυσικής έκθεσης στάθηκαν ιδιαίτερα στο γεγονός ότι «η έκθεση συμπράττει με αποφοίτους σχολών καλών τεχνών και αυτοδίδακτους δημιουργούς, εκφράζοντας μια ενωτική προσέγγιση. Εξίσου θετικές εντυπώσεις προκάλεσαν το ότι οι καλλιτέχνες συμμετείχαν χωρίς κόστος, ότι εκπροσωπήθηκε ένα ευρύ φάσμα γενεών, καθώς και οι ενέργειες που υλοποιήσαμε σε συνεργασία με τον χορηγό προσβασιμότητάς μας, τη MYARTIST, ώστε η έκθεση να είναι προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρία. Η παρουσία μας στο Artsy αποτελεί μια φυσική συνέχεια της ίδιας της φιλοσοφίας της έκθεσης: μιας ανοιχτής, ενωτικής και συμπεριληπτικής πρακτικής που ανταποκρίνεται στο παρόν και υπερβαίνει τον φυσικό χώρο».
