H Λεώνη Γιαγδζόγλου δημιουργεί τα έργα της όπως τα παιχνίδια που είχαμε παιδιά
Μια συζήτηση με την εικαστικό που μπλέκει κεραμική, γλυπτική και ζωγραφική στην πρακτική της με αφορμή τα εγκαίνια της νέας ατομικής της έκθεσης στη γκαλερί Contemporary Athens.
Με αφορμή την ατομική της έκθεση «Where I come from» στη γκαλερί Contemporary Athens, η Λεώνη Γιαγδζόγλου μιλά στο ΚΛΙΚ για την απόφασή της να αφήσει το corporate περιβάλλον, για τη διαρκή μεταμόρφωση που διατρέχει το έργο της και την υποψία των υπαρκτών αντικειμένων που προσπαθεί να αιχμαλωτίσει. Η ατομική έκθεση, που εγκαινιάζεται στις 12 Φεβρουαρίου και διαρκεί έως τις 7 Μαρτίου, συγκεντρώνει τέσσερις σειρές έργων -από το «The Solid Book Collection» και τα νέα τοτεμικά «mobelitos» έως τα γνωστά από προηγούμενες εκθέσεις τοτέμ της και τα πρόσφατα ritual banners- συνθέτοντας ένα πολυεπίπεδο εικαστικό τοπίο σε επιμέλεια Νίκου Υφαντή.
Κεραμική, ζωγραφική και γλυπτική συνυπάρχουν οργανικά στo «Where I come from», ως διαφορετικές συχνότητες μιας ενιαίας αφήγησης. Στη συζήτηση που ακολουθεί, η Λεώνη Γιαγδζόγλου μάς δίνει μια γεύση από όσα θα δούμε στην έκθεση αλλά και για τον τρόπο που η παιδική φαντασία, το παιχνίδι και η συμμετοχή του θεατή παραμένουν στον πυρήνα της πρακτικής της.
Ο τίτλος της έκθεσης «Where I come from» παραπέμπει σε μια αφετηρία. Από πού νιώθετε ότι «έρχεστε» καλλιτεχνικά;
Το “Where I come from”, δηλαδή «Από πού προέρχομαι», αναφέρεται σε όλα αυτά που κληρονομούμε μέσα από τη ζωή, αλλά κυρίως σε αυτά που περιέχουμε και μας περιέχουν χωρίς τη δική μας βούληση. Προγονικά, αλλά και τόσα άλλα που ζουν μαζί μας, μέσα στο απύθμενο βάθος της ψυχής μας.
Ένα ψηφιδωτό από εμπειρίες, εικόνες, αισθήσεις, γνώση ανεξιχνίαστη, η οποία περιμένει μια αφορμή για να αρχίσει να αναβλύζει και να έρχεται στο φως. Αρχεία ατελείωτα από άγνωστους κόσμους έρχονται στο συνειδητό. Είναι ένα μαγικό ταξίδι που η τέχνη στο κάνει δώρο, αν το θες. Όχι εύκολο πάντα. Μάλλον δύσκολο, θα έλεγα, αλλά μοναδικό σε κάθε του στιγμή.
Σε αυτό, λοιπόν, αναφέρομαι μέσα από αυτόν τον τίτλο. Στο δικό μου ψηφιδωτό. Και τι κάνω; Σας εκθέτω κάποιες από τις ψηφίδες που βρήκα. Ψηφίδες διαφόρων μεγεθών και υφής. Κάθε είδους υλικό, κάθε είδους συναίσθημα, κάθε είδους στοιχείο — από κάθε διαφορετική γη και κάθε διαφορετικό τόπο.
Στα έργα σας συνδυάζετε κεραμική, ζωγραφική και γλυπτική. Πώς προέκυψε αυτή η πολυμορφία στην έκφρασή σας;
Η κεραμική με γειώνει. Γειώνει τη φαντασία μου και της δίνει ύλη και μορφή.
Κάτι τρισδιάστατο, λοιπόν, στον γήινο αυτό κόσμο υλοποιείται μέσω της κεραμικής. Η γλυπτική είναι η επέκταση της κεραμικής. Είναι ένας υπέροχος τρόπος να αφήσει κανείς τα χέρια του, ως προέκταση της καρδιάς του, να δώσουν το σχήμα που η ίδια η ύλη τα οδηγεί. Να το κάνει δικό του. Να το αγαπήσει μέσω της αφής.
Η ζωγραφική, πάλι, μέσα από το χρώμα — όπως έχω πει άλλωστε — είναι για μένα ο λόγος. Είναι συχνότητες. Είναι αφήγηση. Είναι ο κώδικας μεταξύ αυτού που βλέπουμε, δηλαδή, και του αθέατου (εκ πρώτης) κόσμου. Αλλά φυσικά υπαρκτού!
Αναφέρεστε στην παιδική φαντασία ως ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Πώς την προστατεύετε και πώς την επαναφέρετε στη δημιουργική σας διαδικασία;
Α! Αυτό μακάρι να μπορούσα να σας το εξηγήσω, να το βάλω σε λόγια… Δεν ξέρω πώς ακριβώς γίνεται. Πιστεύω πολύ πως τα νήματα που μας συνδέουν με την παιδική μας ηλικία, δηλαδή την αρχή της ύπαρξής μας, είναι ό,τι πιο μοναδικό έχουμε.
Εγώ ψάχνω και ψάχνω και κάπου, μέσα από την καθημερινή δημιουργική διαδικασία, έχω μάθει να τα βρίσκω και να τα ψηλαφίζω, τα δικά μου νήματα. Να νιώθω ποια είναι. Δύσκολη και επίπονη διαδικασία, διότι σε όλη μας τη ζωή μας εκπαιδεύουν πολύ καλά ώστε να τα χάσουμε. Να αποσυνδεθούμε.
Όταν, όμως, τα βρούμε, είναι ολoδικά μας. Είναι η δύναμή μας. Είναι η πηγή όχι μόνο της καλλιτεχνικής μας έμπνευσης, αλλά και της ίδιας μας της ζωής.
Πολλά έργα σας μοιάζουν «ανοιχτά», σαν να μην ολοκληρώνονται ποτέ. Τι σημαίνει για εσάς η ιδέα της διαρκούς μεταμόρφωσης στην τέχνη και τη ζωή;
Ναι, πράγματι, έτσι είναι. Δεν τελειώνουν ποτέ! Αλλά κάπου εγώ σταματώ να παίζω μαζί τους, για να αφήσω και τον χρόνο να μεσολαβήσει, αλλά και τον «άλλον», τον θεατή ή όποιον τα αγαπήσει, να τα αγγίξει.
Άλλωστε, στη ζωή δεν είμαι σίγουρη αν ποτέ ολοκληρώνεται κάτι. Εμείς θέλουμε να το πιστεύουμε. Ακόμα και οι κύκλοι που κλείνουν στη ζωή μας είναι μια συνθήκη ή μια «ταινία» από την οποία εμείς πρώτα φεύγουμε. Αλλάζουμε εμείς και έτσι αυτή η «ταινία», κι αν συνεχίζει να παίζεται, δεν μας αφορά πια.
Εγώ τα έργα μου τα δημιουργώ όπως τα παιχνίδια που είχαμε ως παιδιά. Τους δίνω ιδιότητες και ψυχή και κόσμο. Έτσι είναι η τέχνη για μένα. Το παιχνίδι είναι ό,τι πιο σοβαρό μπορεί να κάνει κανείς σε αυτή τη ζωή. Εκεί υπάρχουν οι απαντήσεις για όλα!
Στη σειρά «The Solid Book Collection» ο θεατής καλείται να γίνει και αναγνώστης, ακόμα και συν-δημιουργός του έργου. Τι ρόλο παίζει η συμμετοχή του κοινού στο έργο σας;
Η ερώτησή σας μου δίνει την ευκαιρία να διευκρινίσω: το συγκεκριμένο έργο έχει και ως σκοπό να δημιουργήσει ένα επόμενο έργο.
Όταν ο θεατής, με αφορμή τον τίτλο, θελήσει να γράψει ένα μέρος του βιβλίου έτσι όπως αυτός το φαντάζεται, τότε το κεραμικό βιβλίο αποκτά ένα συλλογικό περιεχόμενο. Για αυτό, στην έκθεση, θα δείτε ένα QR code που, σκανάροντάς το, παραπέμπει σε αυτή την ιστοσελίδα.
Ο θεατής, με τη σύνδεσή του, λοιπόν, συμπληρώνει το έργο. Είναι σαν να το φορτίζει με δικά του data.
Τα «mobelitos» και τα τοτεμικά γλυπτά σας έχουν κάτι παιχνιδιάρικο και, ταυτόχρονα, τελετουργικό. Ποια είναι η σχέση σας με το αντικείμενο ως φορέα μνήμης ή συμβολισμών;
Τα τοτέμ πάντα με συγκλόνιζαν σαν γέφυρα μεταξύ του υπαρκτού και του απόκοσμου, του μεταφυσικού. Πώς, λοιπόν, εμείς οι άνθρωποι, ως μέρος του σύμπαντος, μπορούμε να το επηρεάσουμε; Να το κάνουμε να μας ακούσει;
Ενώ τα δημιουργώ, παράλληλα μου προκύπτει και ένα τραπεζάκι… όχι τόσο για τη χρήση per se, αλλά για να το φέρω σε αυτή τη γήινη διάσταση. Ε, εμείς σε αυτόν τον πλανήτη χρειαζόμαστε και κανένα τραπεζάκι. Αυτό που μου αρέσει, όμως, είναι η υποψία τραπεζιού.
Έχοντας διανύσει μια πορεία από το design και το branding μέχρι την καθαρά εικαστική πρακτική, πώς έχει αλλάξει ο τρόπος που αντιλαμβάνεστε τη δημιουργική σας ταυτότητα;
Πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση! Θα πρότεινα να κάνουμε κάποτε μια συνέντευξη αποκλειστικά γι’ αυτό το θέμα, διότι είναι ιδιαίτερα ζουμερό!
Εν τάχει θα πω πως, για εμένα, η απέραντη θάλασσα της τέχνης είναι πάντα μια αποκάλυψη, η χαρά της ζωής, η πρόκληση της ελευθερίας. Ιδιαίτερα όταν έχω προπονηθεί σκληρά και ατελείωτα, για πολλά χρόνια, σε πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων, σε όλα τα στυλ κολύμβησης αλλά και συγχρονική… Κι εδώ γελάω σαρκαστικά με τον εαυτό μου. Εννοώ το branding και το corporate, φυσικά.
Περήφανη, διότι και άντεξα αλλά και τα κατάφερα. Όταν όμως έκρινα πως είχα αρκετά μετάλλια, έφυγα!
Παρ’ όλα αυτά, η προηγούμενή μου ιδιότητα στον κόσμο του corporate αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της προσωπικότητάς μου. Αυτού που είμαι τώρα. Και την τιμώ. Άλλωστε, με έμαθε να πειθαρχώ, να είμαι αποτελεσματική και να λειτουργώ με προθεσμίες.
Η τέχνη, όμως, έχει τη μεγάλη πρόκληση της απόλυτης ελευθερίας! Δεν υπάρχει brief, επιτέλους. Αυτό είναι και το δύσκολο, φυσικά. Μου αρέσει πολύ να εξερευνώ νέους τόπους και να μην επαναλαμβάνω συνέχεια κάτι. Βαριέμαι εύκολα, αλλά είναι και αυτό το matrix του μυαλού που μόνο ένας δημιουργός γνωρίζει την ηδονή που του προσφέρει.
Τι θα θέλατε να κρατήσει μαζί του ο επισκέπτης, φεύγοντας από την έκθεση «Where I come from», μετά την πρώτη του περιήγηση στον χώρο;
Αυτό που τον άγγιξε. Μαζί με ένα χαμόγελο και μια αίσθηση ελευθερίας.
Αλλά αυτό είναι πάλι κάτι που το ξέρει ο καθένας για τον εαυτό του. Ή μπορεί και να του βγει ως μια έμπνευση σε ανύποπτο χρόνο.
Η τέχνη είναι το νήμα που μας συνδέει. Είναι το παιχνίδι που ανέφερα παραπάνω. Όπως όταν ήμασταν παιδιά, κατά βάθος όλοι θέλαμε να παίξουμε παρέα. Τι πιο όμορφο από το μοίρασμα; Η ζωή είναι ωραία όταν αγαπάς αυτό που δίνεις. Έτσι αγαπάς και τον άλλον.
