ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ του Ηλία Αλεξάνδρου

Πότε διαβάσατε για πρώτη φορά το βιβλίο Η Μητέρα Μου, του Μπατάιγ; Στην εφηβεία μου. Η αλήθεια είναι ότι επειδή είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία, το έχω διαβάσει οκτώ φορές περίπου έκτοτε και κάποιες φορές το διαβάζω και αποσπασματικά. Για κάποιο λόγο, επειδή μου έκανε μεγάλη εντύπωση σε μια αρκετά κρίσιμη ηλικία, βρίσκω, όσο και αν φαίνεται οξύμωρο, ότι η ανάγνωσή του με ηρεμεί, με συντονίζει. Μάλιστα την πρώτη του ανάγνωση την έκανα στη γαλλική του έκδοση.

Πώς έπεσε στα χέρια σας; Είχα διαβάσει και άλλα βιβλία του Μπατάιγ. Για την ακρίβεια είχα διαβάσει το Μαντάμ Εντουάρντα  πρώτα, το οποίο μου έκανε μεγάλη εντύπωση και, μεταξύ άλλων έργων του, διάβασα και αυτό.

Σε τι αναφέρεται το συγκεκριμένο βιβλίο; Είναι η ιστορία της μύησης ενός 17χρονου αγοριού, του Πιέρ, στη διαστροφή από τη μητέρα του. Ανακαλύπτει σε αυτή τη διαδρομή την έκσταση, την αγωνία, την απόλαυση, την ντροπή, την αηδία, παραδίδεται και γλιστρά ανάμεσα στο άγχος και την ευχαρίστηση, χωρίς φραγμούς και δισταγμούς, σε μια «κόλαση» στην οποία τον σέρνει η μητέρα του.   

Για ποιο λόγο έγινε το αγαπημένο σας; Από παιδί μού έκαναν μεγάλη εντύπωση οι σχέσεις εξουσίας. Για την ακρίβεια, σκληρή εντύπωση. Παρόλο που η βία δεν είναι γνώρισμα της ιδιοσυγκρασίας μου, σκανδαλωδώς με εντυπωσιάζει. Με εντυπωσίασε η εκμηδένιση της ορθολογικής σεξουαλικότητας και η αναγωγή της σε βίαιη και υπερβατική, πόσο μάλλον όταν αυτό έχει να κάνει σημειολογικά με ένα για όλους μας σεβαστό πρόσωπο, τη μητέρα μας.  

Με ποιον ήρωα του βιβλίου ταυτίζεστε και για ποιο λόγο; Στην πραγματικότητα δεν ταυτίζομαι με κάποιον ήρωα του βιβλίου. Ταυτίζομαι όμως με τη φιλοσοφία του Μπατάιγ, τον τρόπο που προσεγγίζει την ανθρώπινη ψυχολογία, το γεγονός ότι απορρίπτει την παραδοσιακή λογοτεχνία και τα στερεότυπα.

Ποια είναι η αγαπημένη σας φράση; «Μέσα στη μοναξιά όπου μπήκα, τα μέτρα αυτού του κόσμου, αν υφίστανται, είναι για να συντηρούν μέσα μας ένα ιλιγγιώδες συναίσθημα του άμετρου: αυτή η μοναξιά είναι ο θεός».

Για ποιο λόγο προτείνετε και σε άλλους να το διαβάσουν; Πιστεύω ότι είναι ένα βιβλίο που εισάγει σε μια διαφορετική άποψη για τη ζωή, αναθεωρώντας τις κλασικές δομές και τις πνευματικές, καλλιτεχνικές και θρησκευτικές αξίες. Ο τρόπος που ο Μπατάιγ -όχι μόνο στο συγκεκριμένο βιβλίο αλλά και γενικότερα- ξεδιπλώνει τις φιλοσοφικές του απόψεις δίνει ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον. Στο συγκεκριμένο βιβλίο ξεγυμνώνεται τόσο ψυχολογικά όσο και ανθρώπινα κάνοντας βιογραφικές αναφορές και αποκαλύψεις που σε κάποιες περιπτώσεις σοκάρουν και σε άλλες προκαλούν έντονα συναισθήματα στον αναγνώστη.

ΖΩΡΖ ΜΠΑΤΑΪΓ Ο Ζωρζ Μπατάιγ (Γαλλία, 1897-1962) γεννήθηκε στο Μπιλόμ το 1897. Ο πατέρας του ήταν τυφλός. Μετά από μια νεανική έντονη μυστικιστική διάθεση, ασχολήθηκε με τον Νίτσε, την ψυχανάλυση, τη φιλοσοφία, τη θρησκεία, τη θεολογία, την ανθρωπολογία και συναναστράφηκε τους υπερρεαλιστές χωρίς ποτέ να προσχωρήσει καθαρά στις γραμμές τους. Παρακολούθησε τα μαθήματα του Αλεξάντρ Κοζέβ για τον Χέγκελ, ο οποίος μαζί με τον Νίτσε και τον μαρκήσιο ντε Σαντ θα γίνει ένας από τους άξονες αναφοράς της σκέψης του. Το 1924 διορίζεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Ασχολήθηκε συστηματικά με την έκδοση ή τη συμμετοχή σε διάφορα περιοδικά. Το 1935, την περίοδο του Λαϊκού Μετώπου, ίδρυσε την πολιτική ομάδα «Αντεπίθεση» (Contre Attaque) με τους Αντρέ Μπρετόν (προσωρινή συμφιλίωση), Πολ Ελιάρ, Πιέρ Κλοσόβσκι, Μπέντζαμιν Μπερέ και Ιβ Τανγκουί. Το 1946 ιδρύει το περιοδικό Critique, που η έκδοση του θα συνεχιστεί και μετά το θάνατό του το 1962. Το 1962 πεθαίνει στο Παρίσι. Το 1966 και το 1967 ο Τζ. Τζ. Ποβέρτ εκδίδει δύο σπουδαία πεζογραφήματά του που δεν είχαν δημοσιευτεί όσο ζούσε: Η Μητέρα Μου  και Ο Νεκρός. Το 2004 ο Γάλλος σκηνοθέτης Κριστόφ Ονορέ αποτόλμησε τη μεταφορά του κειμένου του φιλοσοφικού μυθιστορήματος Η Μητέρα Μου  στη μεγάλη οθόνη, με πρωταγωνίστρια την Ιζαμπέλ Υπέρ. Βεβαίως υπάρχουν αρκετές αποκλίσεις στην ταινία σε σχέση με το μυθιστόρημα. 

Info Η Μητέρα Μου – Ζωρζ Μπατάιγ, μετάφραση: Αγγελική Πετρά – Συρινιώτη, εκδ. Άγρα, 2001, 169 σελ., 12,17€. Μπορείτε να αγοράσετε το βιβλίο εδώ: http://www.biblionet.gr/book/61424/Bataille,_Georges,_1897-1962