Βροχή από τα Aστέρια των Eυχών μαζί με την τελευταία υπερπανσέληνο του 2016

Μια εντυπωσιακή βροχή διαττόντων αστέρων, των Διδυμίδων, θα φωτίσει τον ουρανό το βράδυ της Τρίτης 13 Δεκεμβρίου προς χαράματα της Τετάρτης 14 Δεκεμβρίου. Ωστόσο, μαζί με τα πεφταστέρια, η τρίτη και τελευταία υπερ-πανσέληνος του 2016 θα κάνει την εμφάνισή της… Το φεγγάρι θα φαίνεται 14% πιο μεγάλο και 30% πιο φωτεινό από ό,τι συνήθως, κάτι που δεν θα επιτρέψει την καλή παρατήρηση των μετεώρων. Η NASA προβλέπει ότι θα είναι ορατά το πολύ δέκα την ώρα και αυτά αρκετά αχνά.

Τί είναι όμως, τα πεφταστέρια, οι Περσείδες και οι Διδυμίδες;

Οι Περσείδες είναι βροχή διαττόντων ή πεφταστέρια. Μπορεί να λέμε αστέρια που “πέφτουν”, στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μικρά κομμάτια (μέχρι και σε μορφή σκόνης) τα οποία είναι απομεινάρια του κομήτη 109P/Swift-Tuttle που καθώς εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με τεράστιες ταχύτητες ,καίγονται λόγω της τριβής με την ατμόσφαιρα μέσα σε δευτερόλεπτα. Τα μεγαλύτερα από αυτά ονομάζονται μετεωρίτες, ενώ όσα είναι τόσο λαμπρά που φαίνονται να σχίζουν τον ουρανό ονομάζονται βολίδες. Συνήθως στο μέγιστο της βροχής πέφτει ένα μετέωρο το λεπτό. Πήραν την ονομασία “Περσείδες”, επειδή το ακτινοβόλο σημείο τους προβάλλεται στον αστερισμό Περσέα. Φαίνεται σαν να έρχονται από την κατεύθυνση αυτή. Εδώ και χίλια περίπου χρόνια περιπλανάται στον διαπλανητικό χώρο το μεγαλύτερο μέρος του υλικού αυτού από τον συγκεκριμένο κομήτη. Ωστόσο, υπάρχει και μία νεώτερη συνιστώσα. Μία λωρίδα υλικού που αποσπάσθηκε από τον κομήτη το έτος 1862. Όταν η Γη συναντήσει αυτή την πυκνή λωρίδα, ο ρυθμός των μετεώρων είναι πολύ υψηλότερος από ό,τι κατά την υπόλοιπη βροχή. Εδώ και περίπου 20 αιώνες αναφέρονται παρατηρήσεις των Περσείδων. Μάλιστα, η αρχαιότερη αναφερόμενη είναι από την Άπω Ανατολή. Μία λαϊκή ονομασία της βροχής αυτής σε Ρωμαιοκαθολικές χώρες είναι “Δάκρυα του Αγίου Λαυρεντίου”. Ο λόγος είναι ότι στις 10 Αυγούστου τιμάται η μνήμη του μαρτυρίου του. Κάθε χρόνο, η αρχή της βροχής είναι ορατή από τα μέσα Ιουλίου. Κορυφώνεται μεταξύ 9 και 14 Αυγούστου, οπότε ο ρυθμός των μετεώρων φθάνει τα 60 και πλέον ανά ώρα. Οι Περσείδες παρατηρούνται κυρίως να διασχίζουν το Βόρειο Ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας, λόγω της τροχιάς του κομήτη -από την οποία εξαρτάται η θέση του ακτινοβόλου σημείου. Όπως συμβαίνει με όλους τους διάττοντες αστέρες, ο ρυθμός τους μεγιστοποιείται κατά το χρονικό διάστημα αμέσως πριν την αυγή. Το 2009, ο μέγιστος Ζενίθιος Ωριαίος Ρυθμός προβλέφθηκε σε περίπου 120.

Οι Διδυμίδες είναι μια βροχή μετεώρων των οποίων η πηγή θεωρείται ο αστεροειδής 3200 Φαέθων. Ο συγκεκριμένος αστεροειδής, έχει έντονα ελλειπτική τροχιά που τον φέρνει από τη Κύρια Ζώνη Αστεροειδών εσωτερικά της τροχιάς του Ερμή. Οπότε, μαζί με τους Τεταρτίδες, είναι οι μόνες σημαντικές βροχές διαττόντων οι οποίες δεν οφείλονται σε κάποιο κομήτη. Τα μετέωρα κινούνται σχετικά αργά, με περίπου 35 χλμ/s. Το μέγιστο της βροχής παρατηρείται τις 13/14 Δεκεμβρίου όταν σε σκοτεινούς ουρανούς μπορούν να παρατηρηθούν ίσως και περισσότεροι από 100 με 120 διάττοντες την ώρα. Σε πιο φωτεινούς ουρανούς παρατηρούνται 50 με 60 την ώρα. Οι πρώτοι διάττοντες παρατηρούνται τις 6 Δεκεμβρίου και οι τελευταίοι τις 18 Δεκεμβρίου. Το ακτινοβόλο σημείο τους βρίσκεται, όπως υπονοεί και το όνομά τους, στον αστερισμό των Διδύμων.

Ποίηση και αστέρια…

Οι σπουδαίοι ποιητές μας, Νίκος Γκάτσος, Γιάννης Ρίτσος και Ανδρέας Εμπειρίκος μιλούν μέσα από την ποίησή τους για τα “αστέρια”… Για “ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό”, για “το πρωινό άστρο”, για τα “άστρα και τους αστερισμούς”…

Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας

Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά ποτέ δε βάλαν έγνοια στην καρδιά

δεν είδανε πολέμους και θανάτους και πάνω απ` τη γαλάζια τους ποδιά

φοράν τις Κυριακές τα γιορτινά τους

Τις νύχτες που κοιτάν τον ουρανό ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό

παράξενα παιδεύει το μυαλό τους τους φαίνεται καράβι μακρινό

και πάνε και ρωτάν το δάσκαλό τους

Αυτή τους λέει παιδιά μου είναι η Γη του σύμπαντος αρρώστια και πληγή

εκεί τραγούδια λένε γράφουν στίχους κι ακούραστοι του ονείρου

 κυνηγοί κεντάνε με συνθήματα τους τοίχους

Στο Σείριο δακρύσαν τα παιδιά και βάλαν από κείνη τη βραδιά

μιαν έγνοια στη μικρούλα τους καρδιά

(Για την κόρη του…)

Κοριτσάκι μου

  Γιάννης Ρίτσος

Κοριτσάκι μου,

μὲς στὸ βουβὸ πηγάδι τοῦ φεγγαριοῦ

σοῦ ῾πέσε ἀπόψε τὸ πρῶτο δαχτυλίδι σου.

Δὲν πειράζει.

Ἀργότερα θὰ φτιάξεις ἄλλο

νὰ παντρευτεῖς τὸν κόσμο μὲς στὸν ἥλιο.

Γιατὶ δὲν εἶναι κοριτσάκι

νὰ μάθεις μόνο ἐκεῖνο ποὺ εἶσαι,

ἐκεῖνο ποὺ ἔχεις γίνει, εἶναι νὰ γίνεις

ὅ,τι ζητάει ἡ εὐτυχία τοῦ κόσμου.

Ἄλλη χαρὰ δὲν εἶναι πιὸ μεγάλη

ἀπ᾿ τὴ χαρὰ ποὺ δίνεις

Νὰ τὸ θυμᾶσαι κοριτσάκι

Κοριτσάκι μου,

θέλω νὰ σοῦ φέρω

  τὰ φαναράκια τῶν κρίνων

νὰ σοῦ φέγγουν τὸν ὕπνο σου.

  Θέλω νὰ σοῦ φέρω ἕνα περιβολάκι

ζωγραφισμένο μὲ λουλουδόσκονη

πάνω στὸ φτερὸ μιᾶς πεταλούδας

νὰ σεργιανάει τὸ γαλανὸ ὄνειρό σου.

Θέλω νὰ σοῦ φέρω

ἕνα σταυρουλάκι αὐγινὸ φῶς

δυὸ ἀχτίνες σταυρωτὲς ἀπὸ τοὺς στίχους μου

νὰ σοῦ ξορκίζουν τὸ κακὸ

νὰ σοῦ φωτᾶνε μὴ σκοντάψεις.

Πρωϊνὸ ἄστρο

Κοριτσάκι μου,

θέλω νὰ σοῦ φέρω

τὰ φαναράκια τῶν κρίνων

νὰ σοῦ φέγγουν στὸν ὕπνο σου.

  Κοιμήσου κοριτσάκι.

Εἶναι μακρὺς ὁ δρόμος.

Πρέπει νὰ μεγαλώσεις.

Εἶναι μακρὺς

μακρὺς

μακρὺς ὁ δρόμος.

Τὸ παιδί μου κοιμήθηκε

κι ἐγὼ τραγουδάω…

Δύσκολα εἶναι, κοριτσάκι,

στὴν ἀρχή.

Τί νὰ πεῖς, δὲν ξέρεις.

Δύσκολα εἶναι στὴν ἀρχή.

Γιατὶ δὲν εἶναι, κοριτσάκι,

νὰ μάθεις μόνο ἐκεῖνο ποὺ εἶσαι,

ἐκεῖνο ποὺ ἔχεις γίνει

Εἶναι νὰ γίνεις

ὅ,τι ζητάει

ἡ εὐτυχία τοῦ κόσμου,

εἶναι νὰ φτιάχνεις, κοριτσάκι,

τὴν εὐτυχία τοῦ κόσμου.

Ἄλλη χαρὰ δὲν εἶναι πιὸ μεγάλη

ἀπ᾿ τὴ χαρὰ ποὺ δίνεις.

Νὰ τὸ θυμᾶσαι, κοριτσάκι.

Νάτη ἡ νύχτα ποὺ σιμώνει…

Νάτη ἡ νύχτα ποὺ σιμώνει

χρυσοπράσινο παγώνι

γαλανόχρυσο παγώνι,

σέρνει τὴ μεγάλη οὐρά της

πάνου στὰ καμπαναριά,

τὰ πουλιὰ καὶ τὰ παιδιὰ

τὰ σταυρώνει, τὰ χρυσώνει.

Νάνι-νάνι, κοριτσάκι

, νάνι, κι ὁ πατέρας σου,

κράχτης τοῦ καλοῦ καιροῦ

σμαραγδένιο βατραχάκι

στὴ δεξιὰ γωνιὰ τοῦ φεγγαριοῦ,

στὴ φωνή του τ᾿ ἄστρα βάνει – νάνι, νάνι.

“Αφροδίτη”

  Ανδρέας Εμπειρίκος

Εκείνο το βράδυ, εκοίταζε τα άστρα και τους αστερισμούς. Όμως, στο νου μου, ήτο ημέρα. Μέσα στο φως της, με κοίταζες Εσύ, αγαπητή, ροδόχρους και απαλά ντυμένη, και κάποτε-κάποτε ονειρευόμουν αυξάνοντας μέσα μου την ζωηρή φωτοχυσία.

Και όμως, έξω ήτανε νύκτα. Αλλά τι νύκτα; Νύχτα γιομάτη θάματα, νύχτα σπαρμένη μάγια.

Εγώ κοίταζα τα άστρα και τους αστερισμούς, μα έβλεπα Εσένα ταυτοχρόνως. Ιδού ο Τοξότης, έλεγα, ιδού ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων. Αλλά, συγχρόνως, έβλεπα Εσένα.

Αγαπητή, ροδόχρους και απαλά ντυμένη, στεκόσουν μέσα μου, σε άπλετη φωτοχυσία, και πότε έγερνες δεξιά, και πότε αριστερά την κεφαλή σου, με τον Ωρίωνα, η με τον Σείριο στα μαλλιά σου, με τον Τοξότη στην καρδιά σου.

Εγώ εκοίταζα τα άστρα και τους αστερισμούς. Ιδού ο Τοξότης, έλεγα, ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, μα έβλεπα Εσένα ταυτοχρόνως.

Αγαπητή, ροδόχρους και απαλά ντυμένη, στεκόσουν μέσα μου, σε άπλετη φωτοχυσία, και πότε έγερνες δεξιά, και πότε αριστερά την κεφαλή σου, με τον Ωρίωνα, η με τον Σείριο στα μαλλιά σου, με τον Τοξότη στην καρδιά σου.

Εγώ εκοίταζα τα άστρα και τους αστερισμούς. Ιδού ο Τοξότης, έλεγα, ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, μα έβλεπα Εσένα ταυτοχρόνως.

Αγαπητή, ροδόχρους, και απαλά ντυμένη, καθόσουν σε μια καρέκλα μέσα στην καρδιά μου, σε μια απερίγραπτη φωτοχυσία, με την σκιά σου, πότε δεξιά και πότε αριστερά, και έμενες ασάλευτη, απλή, γλυκειά, ωραιότατη και καθισμένη στην καρέκλα σου με τέτοιο τρόπο, που μου ερχόταν να σε βάλω να καθίσεις στα γόνατά μου, με το ένα μου χέρι στα στήθη σου, και το άλλο κάτω από το φόρεμά σου, ανάμεσα στα σκέλη σου.

Και έλεγα και ξανάλεγα: Ιδού ο Τοξότης, ιδού ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, και έβλεπα πάντοτε, και τους αστερισμούς και Εσένα.

Τούτη όμως την φορά, ήσουν ξαπλωμένη –απόλυτα ξαπλωμένη- και τα μαλλιά σου τα ανέμιζε ο αέρας. Το χέρι μου σε έψαυε. Τα μάτια σου μου μιλούσαν. Και εγώ έλεγα και ξανάλεγα με πάθος: Ιδού ο Τοξότης, ιδού ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, μα τώρα πλέον, έβλεπα μονάχα Εσένα.

Τότε συνέβη ένα μεγάλο θαύμα. Έσβησαν όλα τα άστρα μονομιάς και έμεινες μόνον Εσύ στον ουρανό μαζί μου, μέσα σε μιαν ανέσπερη ημέρα, στο πλευρό μου. Εγώ σε κοίταζα αγαλλιών, και έλεγα και ξανάλεγα το όνομά σου.

Και Συ;

Εσύ, γλυκειά και Μεγαλόχαρη, μέσα στο χέρι σου, κρατούσες την καρδιά μου.

(Από τη συλλογή: «Γραπτά η Προσωπική Μυθολογία” Εκδόσεις Άγρα 1988)

Σύμφωνα με τη λαική δεισιδαιμονία, αν δεις ένα αστέρι να πέφτει, κάνεις μια ευχή για να πραγματοποιηθεί. Άραγε, με τα χιλιάδες αστέρια που θα πέσουν αύριο από τον ουρανό, πόσες ευχές προλαβαίνουμε να κάνουμε; Δεν έχουμε παρά να αναμένουμε την αυριανή νύχτα… Να μπούμε στον έναστρο χορό της και να αφήσουμε τη φαντασία μας να μας συνεπάρει…

Πηγές:

Bικιπαίδεια

ΑΠΕ-ΜΠΕ