Η θυσία του Γιάνη

“She didn’t turn into a deer . . .” oil on board, 2008.

Christine A. Banna

Λίγες μόνο ώρες μετα την αναμενόμενη για πολλούς λόγους συντριπτική νίκη των θιασωτών του ΟΧΙ, τους νυκτερινούς χορούς και πανηγύρια μπροστά στο κοινοβούλιο, και πρίν ο αλέκτωρ λαλήσει τρις, ο Γιάνης Βαρουφάκης με μια ανακοίνωση στο μπλόγκ του έστειλε την επίσημη παραίτησή του στα αγγλικά σε όλους τους ενδιαφερόμενους αποδέκτες. Μια παραίτηση που έχει πολλές ερμηνείες, άλλες πιό προφανείς, και άλλες πιό δυσκολοερμήνευτες που απαιτούν βαθιά γνώση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι αγορές και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης ανέλαβε την ηλεκτρική καρέκλα του υπουργείου οικονομικών απο την πρώτη στιγμή που ο Σύριζα ανέλαβε την καυτή πατάτα της διακυβέρνησης μιάς χώρας που έχει απωλέσει την εθνική της κυριαρχία και έχει μεταβληθεί σε αποικία ενος αέναου χρέους. Απο την αρχή είχε να αντιμετωπίσει την σκληρή πραγματικότητα των διαπραγματεύσεων με την γερμανική swabian οικονομική σχολή και την  αδιαπραγμάτευτη θέση της Μέρκελ και της ΕΕ, που λειτουργούν με το αξίωμα οτι επειδή η Ελλάδα φορτώθηκε με χρέη, η Ελλάδα θα πρέπει και να τα εξοφλήση. Η θέση αυτή ισχυρίζεται ότι τα χρέη λειτουργούν μόνο με αυτόν τον τρόπο. Οτι δηλαδή, αυτός που δανείζεται χρήματα πρέπει να τα ξεπληρώσει όπως-και-δήποτε. Φυσικά σε μία ελεύθερη οικονομία και αγορά  δεν είναι αυτός ο μόνος τρόπος που τα πράγματα λειτουργούν. Στο καπιταλιστικό σύστημα αυτή η εμμονή απλά δεν ίσχυσε ποτέ και απλά δεν ισχύει. Τα χρέη δεν αποτελούν εγγύηση για μελλοντικές πληρωμές στο ακέραιο. Αποτελούν ένα ρίσκο, έναν κίνδυνο που πάντα αναλαμβάνουν οι πιστωτές με την ελπίδα πως θα πληρωθουν στο μέλλον. Το ρίσκο, ο κίνδυνος, αποτελεί τον πυρήνα κάθε δανειακής συναλλαγής, και γι αυτόν τον λόγο οι πιστωτές πάντα παίρνουν τόκους έναντι αυτού του γεγονότος που κυμαίνεται ανάλογα του επιπέδου του. Επιπρόσθετα, στην σημερινη πρακτική, τα δάνεια εξασφαλίζονται επιπρόσθετα με τα ασφάλιστρα κινδύνου, τα γνωστά σε όλους πιά CDS. Το ρίσκο παραμένει πάντα, και υπάρχει ο κίνδυνος τα δάνεια να χαθούν.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης, καθηγητής του καπιταλιστικού παιγνίου, με τις απόψεις του κατατεθειμένες και σε βιβλία του (ο παγκόσμιος Μινώταυρος κ.α.) κάθησε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενός σκληρού πόκερ με σημαδεμένη όμως τράπουλα, αποφασισμένος να δει τα χαρτιά του αντιπάλου και τις μπλόφες. Με την μη πληρωμή της δόσης 1,5 δις ευρώ του ΔΝΤ τον Ιούνιο και την επαπειλούμενη μη πληρωμή της δόσης 3,5 δις ευρώ της ΕΚΤ σε λίγες μέρες, το παιχνίδι χόντρυνε επικίνδυνα και ο κρύος ιδρώτας άρχισε να τρέχει στα μέτωπα. Ετσι λειτουργεί όμως κανονικά το πόκερ του καπιταλισμού.

Βενετία, Γαληνοτάτη.  Il Ridotto,  (“The Private Room”). Το κρατικό καζίνο (1638-1774). Το Ριντότο ήταν ανοιχτό θεωρητικά για τον καθένα, αρκεί να το επισκεπτόταν φορώντας  βενετσιάνικες μάσκες.  Εκλεισε το 1774, καθώς οι Βενετοί χρεοκοπούσαν.

Βέβαια στην συγκεκριμένη παρτίδα, όλοι οι παίκτες ήξεραν πριν κάτσουν στο τραπέζι οτι η τράπουλα ήταν σημαδεμένη, αφου η Μέρκελ και η ομάδα της ήξερε η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να ξεπληρώσει το χρέος πριν από την έναρξη αυτών των διαπραγματεύσεων. Στη δική του αξιολόγηση το ΔΝΤ για το ελληνικό χρέος, που δημοσιεύθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες, αναφέρει: “Επιπρόσθετα του πολύ υψηλά υφιστάμενου χρέους, οι νέες χρηματοδοτικές ανάγκες θα καταστήσουν το χρέος μη βιώσιμο …”

Μη βιώσιμο λοιπόν, σε μία αναφορά-βόμβα που η Μέρκελ δεν ήθελε με κανένα τρόπο να δημοσιοποιηθεί. Οι Γερμανοί τραπεζίτες τα γνώριζαν, καθώς και η ίδια, πως η Ελλάδα δεν μπορεί ποτέ να πληρώσει αυτά τα χρέη πίσω. Και όμως η Μέρκελ επέμενε. Το ελληνικό ΑΕΠ είναι το λυσάρι για την άσκηση. Για να ξεπληρώσει η Ελλάδα το χρέος, θα έπρεπε να υπάρχει μια αναπτυσσόμενη οικονομία. Αυτός είναι ένα βασικός νόμος της οικονομίας. Είναι το πώς λειτουργούν οι πιστωτικές κάρτες. Είναι το πώς λειτουργούν τα στεγαστικά δάνεια. Και επίσης αυτό είναι το πώς θα μπορούσαν να ξεπληρωθουν τα  κρατικά χρέη προς  τις κεντρικές τράπεζες. Με ανάπτυξη μόνον. Αλλά η οικονομία στην Ελλάδα συρρικνώνεται εδώ και χρόνια.

Και όχι μόνον αυτό. Το τραγικότερο όλων είναι οι εγκληματικές πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις που `ελαβαν χώρα απο τον προηγούμενο κεντρικό τραπεζίτη Τρυσέ σε συνεργασία με τους υπεύθυνους της διαχείρισης της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη την περίοδο διακυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου. Μιάς διακυβέρνησης των απλά προθύμων και τελείως άσχετων με την οικονομική επιστήμη άρα και καταστροφικά επικίνδυνων σε ώρες μεγάλων κρίσεων. Ο κύριος Βενιζέλος, νομικός, συνταγματολόγος, στον ρόλο του υπουργού οικονομικών! Αποφάσεις που έβαλαν δυναμίτη στα θεμέλια της Ευρώπης καθώς συμπλέοντας με το δόγμα των Μερκελιστών δεν δέχτηκαν την εκτόνωση της κατάστασης με ομαλοποίηση βάσει της θεμελιακής αρχής του ρίσκου του καπιταλισμού, της ενδεχόμενης δηλαδή μη αποπληρωμής των δανείων προς ιδιώτες. Το χρέος της Ελλάδας πρίν την απόφαση-κόλαφο της ΕΚΤ του Τρυσέ ήταν προς ιδιωτικές επενδυτικές τράπεζες της Γερμανίας κα της Γαλλίας καθώς και της Γουόλ Στρήτ. Με την αυτοκτονική απόφαση της ΕΚΤ αλλά και του ΔΝΤ να μεταβιβάσουν το ιδιωτικό αυτό χρέος και ρίσκο στα συνταξιοδοτικά ταμεία 17 ευρωπαικών κρατών μέσω του EFSF και στους φορολογούμενους, δηλαδή να το μετατρέψουν ακέραιο σε διακρατικό πρόβλημα και βραδυφλεγή βόμβα η Ελλάδα έσωσε την Γουόλ Στρήτ, την επενδυτική Γκόλτμαν Σακς λ.χ. απο το να σκάσει σαν την Λήμαν Μπράδερς, και λειτούργησε εικονικά αλά FED χωρίς όμως την δυνατότητα εκτύπωσης χρήματος απο την πλευρά της . Το 2008-9 ξαναζεί σε μία ιδιόμορφη μορφή χωρίς όμως δυνατότητες παρεμφερούς εκτόνωσης.

Fernando Botero,  Strip poker

Ο Τρυσέ και η ΕΚΤ έκανε ένα τεράστιο και στοιχειώδες οικονομικό λάθος με επικίνδυνες όμως πολιτικές αλλά και γεωπολιτικές επιπτώσεις για την Ευρώπη αλλά πιθανώς και τον Δυτικό κόσμο. Το σωστό βάσει του καπιταλιστικού δόγματος θα ήταν το επικίνδυνο ιδιωτικό χρέος, όπως όλα τα χρέη, να πάρει τον δρόμο του μιάς και οι πιστωτές ήταν ιδιώτες που είχαν πλήρη επίγνωση του ρίσκου και των συνεπειών του. Το ρίσκο δεν πρέπει να βαρύνει τις κεντρικές τράπεζες που βασίζονται στα χρήματα των ασφαλιστικών ταμείων και των φορολογουμένων. 

Εκτός και άν υπάρχουν άλλα σχέδια μέσα στα σχέδια…

Αυτά τα βασικά προσπάθησε ο Γιάνης Βαρουφάκης να παίξει σαν μάρκες στο πόκερ των διαπραγματεύσεων, αλλά κανείς δεν ήθελε να ακούσει. Ο λόγος του πονάει, όπως κάθε αλήθεια. Οι άνθρωποι όμως της Δύσης δεν έχουν μάθει να εξομολογούνται για τα λάθη τους. Πάντα φταίει ο άλλος. Κι όπως είχε πεί και ο μακαρίτης πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Κέννεντυ πριν πέσει κατακρεουργημένος, “Ενα σφάλμα δεν γίνεται Λαθος εκτός αν αρνείσαι να το διορθώσεις.” Για οιονδήποτε βέβαια λόγο κι αν αρνείσαι. Αλλά αυτό είναι μιά άλλη ιστορία. 

Κι έτσι, ο ενοχλητικός Ελληνας, Ο Γιάνης, έπρεπε να φύγει απο την μέση για να μπορέσουν οι υπόλοιποι να συνεχίσουν την προσπάθεια να στριμώξουν τα Ιμαλάια του χρέους, το Λάθος, κάτω απο το χαλί. Και ίσως να προχωρήσουν μέσα απο ένα οικονομικό έγκλημα άλλα πιό σκοτεινά σχέδια. 

Θυσιάστηκε επισήμως τα ξημερώματα της 6ης Ιουλίου 2015 στην Αυλίδα μπας και φυσήξει ούριος άνεμος στα πανιά του στόλου πριν την εκστρατεία.