Ο (Κan)Ye ζητάει πάλι συγγνώμη
Ο Ye ζητά συγγνώμη με ολοσέλιδη καταχώριση στη Wall Street Journal – Μετά τον Χίτλερ και τη σβάστικα, έρχεται και νέο άλμπουμ.
Αν η συγγνώμη ήταν genre, ο Ye (κατά κόσμον Kanye West) θα είχε ήδη πλατινένιο δίσκο. Αυτή τη φορά όμως δεν ανέβασε απλώς ένα story στο Instagram ούτε έγραψε δύο γραμμές στα εβραϊκά. Πλήρωσε αδρά για μια ολοσέλιδη καταχώριση στη Wall Street Journal, για να μας εξηγήσει ότι… «έχασε την επαφή με την πραγματικότητα».
Ο άλλοτε αυτοκράτορας της ποπ κουλτούρας απολογείται για τα αντισημιτικά του ξεσπάσματα, τις φιλοναζιστικές δηλώσεις, τα μπλουζάκια με σβάστικες και το τραγούδι με τίτλο «Heil Hitler», επικαλούμενος τραυματισμό στον εγκέφαλο από τροχαίο το 2002 και τη διπολική διαταραχή. Με απλά λόγια: δεν έφταιγε εκείνος, έφταιγε ο μετωπιαίος του λοβός. Στην επιστολή-μνημείο αυτολύπησης, ο Ye περιγράφει πώς μετά το ατύχημα με το σπασμένο σαγόνι (ναι, το ίδιο που γέννησε το «Through the Wire») υπήρξε και «αόρατη» βλάβη στον εγκέφαλο, η οποία –όπως λέει– δεν διαγνώστηκε έγκαιρα. Χρόνια αργότερα, αυτή η βλάβη φέρεται να εξηγεί τα πάντα: από το «Όταν ακούς για τη δουλεία επί 400 χρόνια… αυτό ακούγεται σαν επιλογή» μέχρι το να υμνεί τον Χίτλερ σε podcast συνωμοσιολόγων.
Το μοτίβο γνώριμο. Πρώτα σοκ, μετά κατακραυγή, έπειτα συγγνώμη. Τι να ετοιμάζει άραγε;
Ανακοινώθηκε και ο νέος του δίσκος. Τυχαίο; Δε νομίζω, αν και ο ίδιος ο Ye ορκίζεται πως δεν έχει καμιά σχέση το ένα με το άλλο. Δηλώνει ότι δεν τον νοιάζει η εμπορική του ανάσταση (άλλωστε παραμένει στους top ακροαματικότητας στο Spotify) και ότι το επερχόμενο άλμπουμ Bully δεν έχει ανάγκη «ξεπλύματος». Απλώς, λέει, πώς η ενοχή «βαραίνει το πνεύμα του».
View this post on Instagram
Οι ειδικοί διχάζονται. Την επιστημονική διάσταση της υπόθεσης έδωσε μιλώντας στoVanity Fair ο νευροπαθολόγος Μπένετ Ομάλου, ο οποίος σημείωσε ότι τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις μπορούν πράγματι να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τη συμπεριφορά, χωρίς όμως να αποτελούν αυτόματο άλλοθι για ιδεολογίες μίσους. Από την άλλη, ακαδημαϊκοί που μελετούν τον αντισημιτισμό υπενθυμίζουν το προφανές, ότι δηλαδή η ψυχική νόσος δεν γεννά ιδεολογία μίσους. Και σίγουρα δεν τυπώνει σβάστικες για merch.
Ο ίδιος ο Ye ζητά συγγνώμη από τους Εβραίους, από τη μαύρη κοινότητα, από τους δικούς του ανθρώπους. Δηλώνει ότι δεν είναι ναζί, ότι «αγαπά τους Εβραίους», ότι βρίσκεται σε θεραπεία, ότι παίρνει φάρμακα, ότι «επανέρχεται στον αληθινό του εαυτό». Όλα σωστά, όλα καλογραμμένα. Σχεδόν… υπερβολικά καλογραμμένα. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: αυτή η συγγνώμη είναι πράξη ευθύνης ή άλλη μια πράξη στο μακροσκελές δράμα που λέγεται Kanye West; Γιατί στην εποχή της διαρκούς πρόκλησης, η μετάνοια –ιδίως όταν συνοδεύεται από δελτίο Τύπου και ημερομηνία κυκλοφορίας άλμπουμ– δε μοιάζει ιδιαίτερα με κάθαρση αλλά με στρατηγική.
Ο Ye λέει ότι «έχασε την επαφή με την πραγματικότητα». Το κοινό, πάντως, δεν έχει χάσει την επαφή με τη μνήμη του. Και αυτή τη φορά, το χειροκρότημα δεν είναι δεδομένο.
Διαβάστε την επιστολή εδώ:
Προς όσους έχω πληγώσει:
Πριν από είκοσι πέντε χρόνια ενεπλάκην σε τροχαίο ατύχημα που μου έσπασε το σαγόνι και προκάλεσε βλάβη στον δεξιό μετωπιαίο λοβό του εγκεφάλου μου. Εκείνη την περίοδο, η προσοχή στράφηκε στις ορατές βλάβες – το κάταγμα, το πρήξιμο και το άμεσο σωματικό τραύμα. Η βαθύτερη βλάβη, αυτή μέσα στο κρανίο μου, πέρασε απαρατήρητη.
Δεν έγιναν εκτεταμένες απεικονιστικές εξετάσεις, οι νευρολογικοί έλεγχοι ήταν περιορισμένοι και το ενδεχόμενο τραυματισμού του μετωπιαίου λοβού δεν τέθηκε ποτέ. Δεν διαγνώστηκε σωστά παρά μόνο το 2023. Αυτή η ιατρική παράλειψη προκάλεσε σοβαρή ζημιά στην ψυχική μου υγεία και οδήγησε στη διάγνωση διπολικής διαταραχής τύπου 1.
Η διπολική διαταραχή έχει τον δικό της μηχανισμό άμυνας: την άρνηση. Όταν βρίσκεσαι σε μανιακή φάση, δεν πιστεύεις ότι είσαι άρρωστος. Νομίζεις ότι όλοι οι άλλοι υπερβάλλουν. Νιώθεις ότι βλέπεις τον κόσμο πιο καθαρά από ποτέ, ενώ στην πραγματικότητα χάνεις εντελώς τον έλεγχο.
Όταν οι άνθρωποι σε χαρακτηρίζουν «τρελό», νιώθεις ότι δεν μπορείς να προσφέρεις τίποτα ουσιαστικό στον κόσμο. Είναι εύκολο για τους άλλους να το αντιμετωπίζουν με αστεία και γέλια, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μια πολύ σοβαρή, εξουθενωτική ασθένεια από την οποία μπορείς να πεθάνεις. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, τα άτομα με διπολική διαταραχή έχουν προσδόκιμο ζωής μειωμένο κατά δέκα έως δεκαπέντε χρόνια κατά μέσο όρο και ποσοστό συνολικής θνησιμότητας δύο έως τρεις φορές υψηλότερο από τον γενικό πληθυσμό. Αυτό είναι συγκρίσιμο με σοβαρές καρδιοπάθειες, διαβήτη τύπου 1, HIV και καρκίνο – όλα δυνητικά θανατηφόρα αν αφεθούν χωρίς θεραπεία.
Το πιο τρομακτικό στοιχείο αυτής της διαταραχής είναι το πόσο πειστική γίνεται όταν σου λέει: «Δεν χρειάζεσαι βοήθεια». Σε τυφλώνει, αλλά σε πείθει ότι έχεις διορατικότητα. Νιώθεις δυνατός, βέβαιος και ασταμάτητος.
Έχασα την επαφή με την πραγματικότητα. Τα πράγματα χειροτέρευαν όσο περισσότερο αγνοούσα το πρόβλημα. Είπα και έκανα πράγματα που μετανιώνω βαθιά. Κάποιους από τους ανθρώπους που αγαπώ περισσότερο, τους φέρθηκα με τον χειρότερο τρόπο. Αντέξατε φόβο, σύγχυση, ταπείνωση και την εξάντληση του να προσπαθείτε να αγαπήσετε κάποιον που, κάποιες φορές, ήταν αγνώριστος. Κοιτάζοντας πίσω, απομακρύνθηκα από τον αληθινό μου εαυτό.
Σε αυτή την κατακερματισμένη κατάσταση, στράφηκα προς το πιο καταστροφικό σύμβολο που μπορούσα να βρω, τη σβάστικα, και έφτασα ακόμη και να πουλήσω μπλουζάκια με αυτήν. Ένα από τα δύσκολα στοιχεία της διπολικής διαταραχής τύπου 1 είναι οι αποσυνδεδεμένες στιγμές – πολλές από τις οποίες ακόμη δεν μπορώ να θυμηθώ – που οδήγησαν σε κακή κρίση και απερίσκεπτη συμπεριφορά, η οποία συχνά μοιάζει με εξωσωματική εμπειρία. Μετανιώνω και ντρέπομαι βαθιά για τις πράξεις μου σε αυτή την κατάσταση και δεσμεύομαι για λογοδοσία, θεραπεία και ουσιαστική αλλαγή. Αυτό, όμως, δεν δικαιολογεί όσα έκανα. Δεν είμαι ναζί ούτε αντισημίτης. Αγαπώ τους Εβραίους.
Προς τη μαύρη κοινότητα – που με στήριξε σε όλα τα πάνω και τα κάτω και στις πιο σκοτεινές στιγμές. Η μαύρη κοινότητα είναι, αναμφίβολα, το θεμέλιο του ποιος είμαι. Λυπάμαι βαθιά που σας απογοήτευσα. Αγαπώ εμάς.
Στις αρχές του 2025, έπεσα σε ένα μανιακό επεισόδιο διάρκειας τεσσάρων μηνών, με ψυχωτική, παρανοϊκή και παρορμητική συμπεριφορά που κατέστρεψε τη ζωή μου. Καθώς η κατάσταση γινόταν ολοένα και πιο μη βιώσιμη, υπήρξαν στιγμές που δεν ήθελα πια να βρίσκομαι εδώ.
Η διπολική διαταραχή δεν σημαίνει μια μόνιμη κατάσταση ψυχικής ασθένειας. Όταν μπαίνεις σε μανιακό επεισόδιο, τότε είσαι άρρωστος. Όταν δεν βρίσκεσαι σε επεισόδιο, είσαι απολύτως «φυσιολογικός». Και τότε είναι που τα συντρίμμια της ασθένειας χτυπούν πιο σκληρά. Φτάνοντας στον πάτο πριν από μερικούς μήνες, η σύζυγός μου με ενθάρρυνε να ζητήσω επιτέλους βοήθεια.
Βρήκα παρηγοριά, απ’ όλα τα μέρη, σε φόρουμ του Reddit. Διαφορετικοί άνθρωποι μιλούν για μανιακά ή καταθλιπτικά επεισόδια παρόμοιας φύσης. Διάβασα τις ιστορίες τους και συνειδητοποίησα ότι δεν ήμουν μόνος. Δεν είμαι μόνο εγώ που καταστρέφω ολόκληρη τη ζωή μου μία φορά τον χρόνο, παρά το γεγονός ότι παίρνω φάρμακα καθημερινά και ακούω από τους υποτιθέμενους καλύτερους γιατρούς του κόσμου ότι δεν είμαι διπολικός, αλλά απλώς παρουσιάζω «συμπτώματα αυτισμού».
Τα λόγια μου, ως ηγέτη στην κοινότητά μου, έχουν παγκόσμιο αντίκτυπο και επιρροή. Στη μανία μου, έχασα πλήρως αυτό από το οπτικό μου πεδίο.
Καθώς βρίσκω τη νέα μου ισορροπία και το νέο μου κέντρο μέσα από ένα αποτελεσματικό σχήμα φαρμακευτικής αγωγής, θεραπείας, άσκησης και υγιεινής ζωής, αποκτώ μια νέα, απαραίτητη διαύγεια. Διοχετεύω την ενέργειά μου σε θετική, ουσιαστική τέχνη: μουσική, ρούχα, σχεδιασμό και άλλες νέες ιδέες για να βοηθήσω τον κόσμο.
Δεν ζητώ συμπόνια ούτε ασυλία, αν και φιλοδοξώ να κερδίσω τη συγχώρεσή σας. Γράφω σήμερα απλώς για να ζητήσω την υπομονή και την κατανόησή σας, καθώς προσπαθώ να βρω τον δρόμο της επιστροφής μου.
Με αγάπη, Ye
