Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Τι δε θέλεις να χάσεις στην Πειραιώς 260

Τα είκοσι χρόνια κλείνει φέτος η Πειραιώς 260, ο βιομηχανικός αυτός χώρος που εξελίχθηκε στο απόλυτο τοπόσημο του Φεστιβάλ Αθηνών, που έγινε συνώνυμος με την καλλιτεχνική πρωτοπορία, που απέκτησε το δικό του κοινό το οποίο εμπιστεύεται την Πειραιώς με κλειστά μάτια και ανεξαρτήτως προγράμματος, που έγινε με έναν τρόπο φεστιβάλ μέσα στο φεστιβάλ φιλοξενώντας εξαιρετικές παραγωγές από όλο το φάσμα των τεχνών και από πολλά σημεία του πλανήτη. Και μόνο το brand name της Πειραιώς , αρκεί για να σε στείλει εκεί να δεις παράσταση. Σε μια σπάνια ευγενική χειρονομία, που δεν συνηθίζουμε να βλέπουμε από επικεφαλής διοργανώσεων, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου Μιχαήλ Μαρμαρινός αποφάσισε να αποδώσει«τα του Καίσαρος τω Καίσαρι» και να τιμήσει τον εμπνευστή της Πειραιώς αλλά και ανανεωτή συνολικά του θεσμού του Φεστιβάλ Αθηνών που μόνο μπροστά πήγε τη γενικότερη αντίληψη μας για το θέατρο και τον χορό με τις παραστάσεις που έφερε, τον Γιώργο Λούκοο, καλλιτεχνικό διευθυντή από το 2006 έως το 2015-να σημειώσουμε ότι πριν από τρία χρόνια ο Γιώργος Λούκος αθωώθηκε για τις κατηγορίες κακοδιαχείρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του Ηλία Γιαννακάκη «2005-2015: Στα χρόνια του Λούκου»στις 13 Ιουνίου-πού αλλού-στην Πειριαώς 260. Κι αυτή η εκδήλωση είναι μία μόνο από αυτές που δεν πρέπει να χάσετε.

Ξεχωρίζουμε μερικές ακόμα στον ίδιο χώρο, στην Πειραιώς 260, που φέτος με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό στην πρώτη του χρονιά στο τιμόνι παίρνει ένα ρίσκο καθώς συστήνει αρκετά νέα ονόματα, δεν ακολουθεί ασφαλείς επιλογές και σιγουράκια αλλά προτιμά να φιλοξενήσει καινούργιους καλλιτέχνες, να δώσει βάρος στην νεότητα, να στρέψει το βλέμμα στη Μέση Ανατολή-κι αυτό από μόνο του είναι μια πολιτική δήλωση-να καθιερώσει νέους θεσμούς που θα φέρουν και νέες συνήθειες στους φεστιβαλιστές.

Έναρξη: Το Φεστιβάλ άνοιξε με συναυλία του Χάινερ Γκαίμπελς, ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής μουσικής και θεατρικής σκηνής. Το «Σλήμαν III» αποτελεί μια απόπειρα δημιουργίας διαφορετικών χώρων εμπειρίας για το κοινό, που επιτρέπουν την εκ νέου εξέταση της αντίληψής μας για την Ιστορία. Αφετηρία του έργου είναι η ανασύνθεση ενός σχεδίου της Τροίας –με τα εννέα ανακαλυφθέντα στρώματά της– όπως αυτό προκύπτει από την ημερολογιακή αφήγηση του Ερρίκου Σλήμαν για τις ανασκαφές εκεί κατά τα έτη 1871–1873(έως 1/6).

Νέα γενιά: Το «Gen 260» είναι ξεκάθαρα ένα mini φεστιβάλ εντός του Φεστιβάλ, ένα άνοιγμα προς την νέα κοινότητα-ένας κρατικός φορέας οφείλει να παίρνει τέτοιες πρωτοβουλίες-που φιλοδοξεί να αφήσει ένα πολύ ισχυρό αποτύπωμα, να εξελιχθεί δηλαδή σε φυτώριο της νέας γενιάς δημιουργων. Φέτος, το πρόγραμμα εστιάζει σε αποφοίτους των αναγνωρισμένων σχολών με κατεύθυνση σκηνοθεσίας στην Ελλάδα. Θα παρουσιαστούν το «Carcoma» της Αλεξίας Παραμύθα, βασισμένο στη νουβέλα «Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ, «όμικρονγιώτα» του Γιάννη Διδασκάλου, ένας μικρός και τρυφερός ύμνος στο Εμείς, «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι», διασκευή του ομώνυμου έργου του Πέτερ Χάντκε από τον Άρη Κακλέα, «Πώς κατοικώ» της Αρίστης Τσέλου εμπνευσμένο από τη μυθολογία του Βυσσινόκηπου του Αντόν Τσέχοφ και την στεγαστική κρίση, «Το τούνελ» του Πάνου Ηλιόπουλου, βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα του Φρίντριχ Ντύρενματ και «Το παραμύθι» των λύκων του Δημήτρη Τσικούρα, ένα παραμύθι για την ενδοοικογενειακή βία ως επίπτωση της πολιτικής βίας. Όλες οι παραστάσεις του Gen 260 πραγματοποιούνται στον Χώρο Β της Πειραιώς 260. Ώρα έναρξης 22.00. Από τις 5 έως τις 10 Ιουνίου.

Ελληνικό θέατρο: Θα δούμε δύο παραστάσεις εμπνευσμένες από τις «Βάκχες». Ο Γιάννης Μαυριτσάκης με το «Grauts» μεταφέρει τη σύγκρουση Πενθέα-Διονύσου σε εάν τηλεοπτικό talk show που ισορροπεί ανάμεσα στο ντοκουμέντο, την παραίσθηση και τη συναυλία (6-7/6) ενώ η Λένα Κιτσοπούλου θα στήσει μια αναπάντεχη, και σίγουρα ανατρεπτική παράσταση με πρωταγωνιστές τον Θοδωρή Σκυφτούλη και τον Λευτέρη Πανταζή (20-22/7). Η Στεφανία Γουλιώτη σκηνοθετεί «Το φονικό της Ιζαμπέλας Μόλναρ» βασισμένο στον Δημήτρη Χατζή (8-11/6), ο Γιώργος Βαλαής στο «Stores» αποκαλύπτει το μυστικός δράμα της σύγχρονης ζωής μέσα σε ένα πολυκατάστημα (14-15/6). Το εσωτερικό τραύμα μιας δασκάλας στις Κυκλάδες του ’50 είναι στην καρδιά του «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα» των Θέμη Πάνου και Βίλιας Χατζοπούλου (30/6-2/7). Ο Αλέξανδρος Μιστριώτης παρουσιάζει το «Η Ζ’ Επιστολή ή ο απογοητευμένος Πλάτωνας» (22-24 Ιουνίου) και η Γεωργία Μαυραγάνη τη «Γη της Επαγγελίας» που είναι συνδεδεμένη με την ενεργειακή ιστορία της Δυτικής Μακεδονίας (14-15/7).

Διεθνείς παραγωγές: Η Νικολίν βαν Χάρσκαμπ παρουσιάζει την «Προσωδία» όπου τα αρχέγονα μοτίβα λόγου αναδύονται στη ‘συνθετική’ ομιλία που παράγεται σήμερα μέσω τεχνητής νοημοσύνης- με τη συμμετοχή των Αγγελικής Παπούλια και Σοφίας Κόκκαλη (14-15/6). Στο «Hide to show» του Μίχαελ Μπάιλ η οργανική και ηλεκτρονική μουσική συναντούν το βίντεο και την τεχνολογία (20-21/6) ενώ το «Haribo Kimchi» μας μεταφέρει σε ένα pojangmacha («ποτζανγκμάτσκα»), ένα από τα τυπικά νυχτερινά στέκια για γρήγορο φαγητό που συναντά κανείς στους δρόμους της Νότιας Κορέας (16 & 17/6). Ο φόνος πέντε παιδιών από τη μητέρα τους στο Βέλγιο και η αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας της βρίσκονται στο φόντο της αφήγησης του νέου έργου του Μίλο Ράου «Medea’s children» (4-5/7). Η Τζέμα Χάνσον Καρμπόνε συνεχίζει τη δημιουργική της συνομιλία με το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη παρουσιάζοντας φέτος τον «Ευαγγελισμό της Κασσάνδρας» (4 & 5/7). Η ομάδα Needcompany φέρνει το «Lee Miller in Hitler’s bathtub», ένα εκτυφλωτικό λιμπρέτο που διατρέχει όλες τις εκφάνσεις της τέχνης, της μνήμης, του τραύματος και της ουσίας του να είναι κανείς γυναίκα και μούσα (7-8/7) ενώ το «A TRIAL» της Κριστιάν Ζαταΐ μετατρέπει το έργο του Ίψεν σε ένα σύγχρονο, συμμετοχικό ‘λαϊκό δικαστήριο’, όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται απλώς αλλά τίθεται υπό κρίση (26 & 27/7).

Χορός. Το «MAM» του Ιρλανδού Μάικλ Κίγκαν-Ντόλαν είναι ένα έργο χορού και θεάτρου το οποίο  η «The Irish Times» περιέγραψε ως «90 λεπτά τελετουργικής έκστασης» (10 & 11/6)-Μετά την παράσταση θα ακολουθήσει συζήτηση με τον χορογράφο και προβολή του ντοκιμαντέρ Dance (85΄), σε σκηνοθεσία Πατ Κόλινς, το οποίο καταγράφει τη δημιουργική διαδικασία της ομάδας. Με τη σκόπιμη αναστροφή της λέξης dabke, ο ομαδικός παραδοσιακός χορός που διένυσε αιώνες –από τα αρχαία λατρευτικά μυστήρια γονιμότητας και τα σύγχρονα γαμήλια γλέντια έως το εμψυχωτικό σμίξιμο των πολιτών στα συντρίμμια της Γάζας– παρουσιάζεται στο «Badke(remix)» των Αμίρ Σάμπρα και Ατά Χατάμπ ως ρυθμός και πράξη αντίστασης (20 & 21/6). Το «AEF Urban Dance Contest», το σταθερό σημείο συνάντησης για τη hip hop και τη street dance σκηνή στο Φεστιβάλ Αθηνών, επιστρέφει για έκτη συνεχόμενη χρονιά (20 & 21/6). Για πρώτη φορά στην Ελλάδα έρχεται δουλειά του Ιάπωνα Κούρο Τανίνο- το «Sleeping Fires»  αντλεί έμπνευση από την ιστορία των τυφλών θεραπευτών μασάζ στην Ιαπωνία (27 & 28/6). Στο «Buchers» της Γκλόρια Ντορλιγκούτσο οδηγός είναι η τυχαία ανακάλυψη ότι το χασάπικο, ο ελληνικός παραδοσιακός χορός, σημαίνει κυριολεκτικά «χορός των χασάπηδων» (12 & 13.7). Μία από τις πιο εμβληματικές και ριζοσπαστικές ομάδες σύγχρονου χορού, το TAO Dance Theater έρχεται με το δίπτυχο «16 & 17» (13 & 14/7).

Προβολή. Η ταινία ντοκιμαντέρ «Πρόγονοι» της Εύας Στεφανή συγκροτεί μια κιβωτό θραυσμάτων από ημιτελείς ιστορίες και ασύνδετες φαινομενικά στιγμές που κινηματογραφήθηκαν μέσα σε διάστημα τριάντα ετών. Ένα παλίμψηστο συναντήσεων με ανθρώπους διαφορετικών εθνοτήτων, ηλικιών και κοινωνικών τάξεων, όπου οι ζωές άσημων, μοναχικών προσώπων διασταυρώνονται με συνομιλίες δημιουργών και καλλιτεχνών (23/6).

Τροχόσπιτο. Στον κήπο της Πειραιώς θα αναβιώσει το Τροχόσπιτο με την φιλοδοξία την επόμενη χρονιά να ανοιχτεί ξανά έξω από τον χώρο του και να ταξιδέψει (13/6).

Μετά τα μεσάνυχτα. Το ΑΦTER σε επιμέλεια των Δημήτρη Τσάκα και Ηρώ Νικολάου περιλαμβάνει δεκατρείς μουσικές βραδιές όπου η τζαζ διαδέχεται το rock, live DJ sets αποκαλύπτουν νέες προσεγγίσεις, ενώ μουσικές performances δοκιμάζουν τα όρια της σκηνικής και ηχητικής έκφρασης.

Διαλέξεις. Ο φετινός κύκλος διαλέξεων και συζητήσεων, σε επιμέλεια Δημήτρη Παπανικολάου, συστήνεται με τον τίτλο «Πυγολαμπίδες», παίρνοντας έμπνευση από το γνωστό «Άρθρο των πυγολαμπίδων» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, αλλά και το βιβλίο «Η επιβίωση των πυγολαμπίδων» του Ζωρζ Ντιντί Υμπερμάν (16/6, 8, 9, 26 & 27/7, 30/6 & 14/7).