Ανταπόκριση: Ο «Μικρός Πρίγκιπας» του Αγγελάκα ταΐζει πεινασμένους στη Δυτική Όχθη

Δεν είναι εύκολο να κατατάξεις την μουσική, καλλιτεχνική και ποιητική ματιά του Γιάννη Αγγελάκα πάνω στον «Μικρό Πρίγκιπα», ένα τόσο λιτό, στα όρια της ταπεινότητας, παραμύθι που είναι γεμάτο όμως, φιλοσοφικούς στοχασμούς-αρκεί ένας πρίγκιπας, μια αλεπού, ένα τριαντάφυλλο, και ένας πιλότος για να σου μιλήσουν για την χαμένη αθωότητα των ενηλίκων, για να σου σιγοψιθυρίσουν ότι «όταν πατήσεις στη γη, έχεις πια μεγαλώσει». «Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» που παρουσιάζεται στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση δεν ανήκει σε μια κατηγορία, σε ένα είδος θεάματος. Δεν περιγράφεται αποκομμένο από έναν ορυμαγδό σκέψεων και συναισθημάτων. Θα πρέπει να στενέψεις κάποια καλούπια ή να ξεχειλώσεις μερικά άλλα, για να το χωρέσεις με ακρίβεια. Μα μπορείς να το κάνεις αυτό για μια παράσταση, που είναι περισσότερο βιωματική εμπειρία; Που εγγράφεται περισσότερο στη συναισθηματική μνήμη; Που για να την καταλάβεις, να την νιώσεις, να την ευχαριστηθείς, πρέπει να αφήσεις τη φαντασία σου ελεύθερη και να ανοίξεις την καρδιά σου σαν παιδί; Δεν μπορείς αλλιώς να πλησιάσεις τον «Μικρό πρίγκιπα» που αγαπά και φροντίζει το ολόδικο του τριαντάφυλλο και όταν το κοιτάει ακούει τους γαλαξίες να χορεύουν και που παρηγοριέται με όμορφα ηλιοβασιλέματα… Μια ημέρα είδε περισσότερα από 40, κι εμείς, με τους τρελούς ρυθμούς της καθημερινότητας των -μη ξεχνιόμαστε- ενηλίκων, ζήτημα είναι αν θυμόμαστε πότε ήταν η τελευταία φορά που σταματήσαμε ό,τι κάνουμε για να απολαύσουμε τη δύση του ήλιου, πόσο μάλλον χωρίς να το ποστάρουμε στα social media.

«Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα» του Γιάννη Αγγελάκα περισσότερο με ένα υβριδικό ταξίδι μοιάζει, που χρησιμοποιεί τη θεατρική αφήγηση και τους κώδικες της συναυλίας για να στήσει ένα σύμπαν με ηχητικά τοπία γύρω από ένα υπέροχο φιλοσοφικό παραμύθι γεμάτο αλληγορίες και έτσι να μιλήσει για τα πιο απλά πράγματα, αυτά που έχουν βάθος και ουσία, την αγάπη και τη φιλία, την κατανόηση και την αλληλεγγύη, που ταξιδεύουν στους αιώνες, όπως ακριβώς και η δυναμική του «Μικρού Πρίγκιπα» του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, που πέρασε από τη μία χιλιετία στην άλλη, με την ίδια αρυτίδωτη διαχρονικότητα από το 1943 που γράφτηκε. Δεν είναι βεβαίως, η πρώτη φορά που ένας καλλιτέχνης εμπνέεται από το σκοτεινό (μην ξεχνάμε ότι πεθαίνει ο μικρός μας πρίγκιπας) αλλά και αισιόδοξο παραμύθι. O αστροναύτης Major Tom του Ντέιβιντ Μπόουι και του «Space oddity» είναι η πρώτη περίπτωση που μου έρχεται στο μυαλό. Αλλά φτάνει και μόνο η φιγούρα του Μικρού Πρίγκιπα που εξελίχθηκε σε ένα ισχυρό σύμβολο της ποπ κουλτούρας. Και να σκεφτεί κανείς ότι γεννήθηκε από την πένα και την φαντασία ενός επαγγελματία πιλότου, που αγάπησε τους αιθέρες όσο τίποτα, πολέμησε και παρασημοφορήθηκε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και ήταν παράλληλα ένας εξαίρετος συγγραφέας με φιλοσοφικές ανησυχίες.

Ροκ ψυχή και αρχαία τραγωδία

«Παράξενοι που είναι οι μεγάλοι, κι ακόμα πιο παράξενος κι εγώ που τραγουδώ», μας λέει ο Γιάννης Αγγελάκας από την αρχή σαν να κάνει μια δήλωση ταυτότητας, βαθιά υπαρξιακή, σαν μια ευθεία αντιστοιχία ανάμεσα στον αγνό κόσμο των παιδιών και το σύμπαν των καλλιτεχνών, όπως είναι ή όπως θα έπρεπε να είναι, ένας τόπος όπου δεν θα μπορούν οι μεγάλοι να λερώνουν τα όνειρα τους. Είναι αυτός ο αφηγητής πιλότος που θα μας πάρει από το χέρι και θα μας ταξιδέψει στην έρημο, εκεί όπου πέφτει το αεροπλάνο του και γνωρίζει τον Μικρό Πρίγκιπα που του ζητά να του ζωγραφίσει ένα αρνί και θα του μιλήσει για τον πλανήτη του με τα τρία ηφαίστεια και το ένα τριαντάφυλλο. Η μαυροντυμένη φιγούρα του Αγγελάκα, η βαθιά και δωρική του φωνή, που σαν να έρχεται από τα έγκατα της γης ή τα μακρινά βάθη ενός απόκοσμου γαλαξία, γήινη και μυστικιστική μαζί, είναι ο οδηγός στο μυαλό και τη σκέψη του Μικρού Πρίγκιπα, που γνώρισε αυταρχικούς βασιλιάδες που ήθελαν θαυμαστές, γεωγράφους που ονειρεύονταν να κάνουν χάρτες αλλά δεν είχαν ταξιδέψει πουθενά, επιχειρηματίες που νόμιζαν ότι τους ανήκαν τα αστέρια, μεθύστακες, φανανάφτες…

Συνοδοιπόροι στην αφήγηση, και σε μια απολύτως λειτουργική ένδυση ρόλων και πραγματικά με έξοχη κινησιολογία (σε επιμέλεια της Αλεξάνδρας Καζάζου) είναι οι Νάντια Μπαΐμπά (φανταστική ως Μικρός Πρίγκιπας με τόσο καθαρή εκφορά λόγου, ωραίο χρώμα στη φωνή και απόλυτο έλεγχο στη σωματικότητα), η Ειρήνη Μπούνταλη και ο Νικόλας Παπούλιας, ο καθένας εξαίρετος ξεχωριστά στον ρόλο του, κι όλοι μαζί μια απίστευτης δυναμικής τριάδα που παραπέμπει στιγμές σε χορό αρχαίας τραγωδίας, με κορυφαίο τον Γιάννη Αγγελάκα και την ροκ ψυχή του. Και μόνο η ύπαρξη του Αγγελάκα πάνω στη σκηνή θα παραπέμπει πάντα σε ό,τι πιο γνήσιο ροκ μπορούμε να ζητήσουμε, και να ζήσουμε, ως εμπειρία. Είναι τόσο καθηλωτική  η σκηνική του παρουσία, και ο τρόπος που βγαίνουν οι λέξεις από το στόμα του, που είναι δύσκολο να διακρίνεις την διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον Αγγελάκα και τον πιλότο-αφηγητή του ντε Εξυπερύ.

Μπλουζ ηλεκτρισμένο και ηλεκτρικό

Ο κινηματογραφιστής και δημιουργός κόμικς Γιώργος Γούσης (τον γνωρίσαμε από τα χειροποίητα «Μαγνητικά Πεδία», στη συνέχεια από τον ωραίο του «Χειροπαλαιστή») έχει σκηνοθετήσει αριστοτεχνικά αυτή την φιλοσοφική αφήγηση που δεν αφήνει καθόλου να ξεφύγει από την τροχιά της, λειτουργεί σε πολλά επίπεδα, μεταβάλλεται συνεχώς σαν η μία φόρμα να σβήνει αθόρυβα και φυσικά μέσα στην άλλη, και η οποία υποστηρίζεται και από σκίτσα, σαν ζωγραφιές μικρού παιδιού, που προβάλλονται στο φόντο σε γιγαντοθόνη και ζωντανεύουν τριαντάφυλλα, βόες, φίδια, μπαομπάμπ και πλανήτες (Αριστοτέλης Μαραγκός, Χρυσούλα Κοροβέση, Γεώργιος Χερουβείμ). Υποστηρίζεται και από τους φωτισμούς της Ελίζας Αλεξανδροπούλου που μεταμορφώνουν με φως ή σκοτάδι, σκιές, ή εκτυφλωτικούς φωτισμούς τα οπτικά περιβάλλοντα, και βεβαίως από τους μουσικούς. Ο Coti K. (που υπογράφει και την ενορχήστρωση μαζί με τον Αγγελάκα), ο Νίκος Γιουσέφ, ο Περικλής Τσουκαλάς και ο Κωνσταντίνος Ζάμπος  στήνουν το αλλόκοτο τούτο ηχητικό τοπίο, που ακούγεται σαν ένα μπλουζ, ηλεκτρισμένο και ηλεκτρικό, άλλες φορές βροντερό σαν ροκ τζαμάρισμα κι άλλες σιγοψιθυριστό σαν μοιρολόι που θα κορυφωθεί. Τα σκηνικά του Λουκά Μπάκα και τα κοστούμια της Κατερίνας Ζούρα, σημαντικές κι αυτές όψεις σε ένα συμπαγές μουσικοθεατρικό ψηφιδωτό που αντηχεί και βιώνεται σαν μια μυστηριακή τελετουργία.

Στη διάσημη φράση «Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά, την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια» συνήθως συνοψίζεται το απόφευγμα-παλλόμενη καρδιά του «Μικρού Πρίγκιπα». Φεύγοντας σπό τη Στέγη σκεφτόμουν πόσο πολύ αυτή η φράση ταιριάζει και στην ίδια την παράσταση. Δεν είναι απλά ότι έχεις απολαύσει ένα άρτιο  θέαμα. Είναι κάτι βαθύτερο, που μπορεί να κάνει μόνο η τέχνη που κατεβαίνει από το βάθρο της για να μας «ακουμπήσει» με τρυφερότητα. Έχει αυτή τη δύναμη η όμορφη τέχνη. Όχι μόνο να ανοίγει παράθυρα στον κόσμο, όπως έλεγε ο Γκοντάρ, αλλά να ανοίγει και μια μεγάλη αγκαλιά παρηγοριάς, καταπραΰντική απέναντι στην ασχήμια του κόσμου. Και πόσο ταιριαστή η επιλογή του Γιάννη Αγγελάκα να «πειράξει» λίγο το κείμενο (υπογράφει με την Θεοδώρα Καπράλου την ελεύθερη διασκευή πάνω στη μετάφραση του Στρατή Τσίρκα), όσο χρειαζόταν, ώστε να το κάνει να μιλήσει στο εδώ και τώρα, και να τονίσει το αντιπολεμικό πνεύμα του. «Τι είναι αυτό που μας κάνει ν’ αγαπάμε το σκοτάδι το πηχτό και όλοι εναντίον όλων χωρίς φρένο (…)», τον ακούμε να λέει, και λίγο αργότερα να συμβουλεύει τον Μικρό Πρίγκιπα «Για να πας στη γη να ακολουθείς αυτά τα παράξενα πουλιά, μου φαίνονται διψασμένα για πόλεμο/δεν μπορεί να πηγαίνουν πουθενά αλλού/εκεί υπάρχουν ακόμα θλιβερά όντα που χαίρονται να παίζουν αυτό το ανόητο παιχνίδι».

Ο Μικρός Πρίγκιπας θα σώσει τον κόσμο

Ναι, την χρειαζόμαστε (και) σήμερα, εκ νέου, και με φρέσκιες αναγνώσεις, την αμόλυντη και γενναία ψυχή του Μικρού Πρίγκιπα. Όπως χρειαζόμαστε και την ομορφιά (της τέχνης) που θα σώσει τον κόσμο-κατά τον Νίτσε. Δεν θα μπορούσε παρά να τελειώσει αισιόδοξα ο Αγγελάκας τον δικό του φόρο τιμής στον «Μικρό πρίγκιπα». Προτού η μαυροντυμένη φιγούρα του, με το κίτρινο κασκόλ, χαθεί μέσα σε ένα σκηνικό μακρινού γαλαξία, τον ακούμε να βάζει την κατακλείδα: «Ο μικρός πρίγκιπας έρχεται και ξανάρχεται στην γη. Βασικά μπορεί να μην έφυγε ποτέ. Μπορείς να τον δεις να παίζει με μουσικούς στα Πυρηναία, να ταΐζει πεινασμένους στη Δυτική όχθη, να παίζει μπάλα με άλλα παιδια στις φυλακές ανηλίκων, ή στο πλήθος μιας πορείας να κρατάει πλακάτ που γράφει “είναι παράξενοι αυτοί οι μεγάλοι, ας τους μικρύνουμε”».

Ο Γιάννης Αγγελάκας υπήρξε ο ποιητής της εφηβείας μας. Παραμένει ο ποιητής των καιρών μας, της κάθε ηλικίας μας. (Και) με αυτή την παράσταση μοιάζει να μας καλεί να ονειρευτούμε παρέα κόσμους δίκαιους και όμορφους, με ευτυχισμένα πλάσματα με καθαρή ψυχή πάνω στον πλανήτη Γη.

Στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση έως 26 Απριλίου.