Ο μοναδικός νικητής στην ιστορία των βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας που αρνήθηκε το βραβείο
Jean Paul Sartre και Bob Dylan. Το Nobel που ένας από τους δύο αρνήθηκε, πραγματικά.
Του Γιάννη Παναγόπουλου //fragilemag.gr
Είναι μια άχαρη στιγμή για τη σουηδική Ακαδημία. Συνήθως εκείνοι που προτείνει για Νόμπελ το δέχονται με περίσσια ικανοποίηση. Ο φετινός «νικητής», Bob Dylan, δεν νοιάζεται καθόλου για την παραλαβή του βραβείου του. Και ο Δεκέμβρης πλησιάζει απειλητικά. Και υπάρχει και μια τελετή, στις 10 Δεκεμβρίου, που πρέπει να γίνει. Και ο νικητής πρέπει να ποζάρει ευτυχισμένος που είναι νικητής.
Η επιδεικτική αδιαφορία του Bob Dylan γύρω από τη βράβευσή του έχει τεντώσει τα νεύρα των Σουηδών οργανωτών. Ο Per Wastberg είναι Σουηδός ακαδημαϊκός. Οι δηλώσεις του είναι ενδεικτικές της απογοήτευσης, ίσως και του εκνευρισμού του: «Γνωρίζουμε πως ο Bob Dylan δεν συμπαθεί τις βραβεύσεις. Αλλά δεν έχει απαντήσει σε καμιά από τις εκκλήσεις που του έχουμε κάνει να επικοινωνήσει μαζί μας. Είναι αυτός που είναι».
Εκλεκτικές Συμπτώσεις.
Ο μοναδικός νικητής στην ιστορία των βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας που αρνήθηκε το βραβείο του ήταν ο Γάλλος, έντονα πολιτικοποιημένος συγγραφέας και φιλόσοφος, Jean-Paul Sartre το 1964.
Οι εποχές διαφέρουν. Και τον «ρυθμό» τους τονίζουν οι άνθρωποι που τις εξέφραζαν. Προφανώς θα ήταν αδόκιμη αυθαιρεσία να ρίξουμε στον «καιάδα» των ομοιοτήτων τους δύο τους. Η άποψη του Σαρτρ, για την άρνηση του στην παραλαβή Νόμπελ, όπως εκείνος την διατύπωσε γραπτώς, οριοθετεί και το σύμπαν του γύρω από αυτό που ονομάζουμε «Βραβεία», «Βραβεύσεις», «τίτλοι τιμής». Διαβάστε το απόσπασμα της άποψής του. Λάμπει επικαιρότητα:
«Η άρνησή μου δεν είναι μια αυθόρμητη κίνηση, ανέκαθεν αρνιόμουν τις επίσημες διακρίσεις. Το 1945, μετά τον πόλεμο, μου είχε προσφερθεί η Λεγεώνα της Τιμής και την αρνήθηκα, μολονότι ήμουν φίλα προσκείμενος στην τότε κυβέρνηση. Αναλόγως, ουδέποτε ενδιαφέρθηκα να μπω στο College de France, κι ας μου το συνιστούσαν πολλοί φίλοι. Η στάση αυτή οφείλεται στην άποψή μου για την ιδιότητα του συγγραφέα. Ένας συγγραφέας που υιοθετεί θέσεις πολιτικές, κοινωνικές ή λογοτεχνικές οφείλει να ενεργεί μόνο με τα δικά του μέσα – με τον γραπτό λόγο. Όλες οι πιθανές τιμές εκθέτουν τους αναγνώστες του σε μια πίεση την οποία θεωρώ ανεπιθύμητη. Άλλο να υπογράφω ως Ζαν Πολ Σαρτρ κι άλλο ως Ζαν Πολ Σαρτρ, κάτοχος Νόμπελ».
Ενώ σε άλλο σημείο του κειμένου του τόνιζε: «H μόνη δυνατή μάχη σήμερα στο μέτωπο του πολιτισμού είναι ο αγώνας για την ειρηνική συνύπαρξη των δύο πολιτισμών, του Ανατολικού και του Δυτικού. Δεν εννοώ μ’ αυτό ότι πρέπει ν’ αγκαλιάσει ο ένας πολιτισμός τον άλλον, γνωρίζω πως η μεταξύ τους αντιπαράθεση πρέπει να έχει τη μορφή σύγκρουσης, αλλά κι αυτή πρέπει να διεξάγεται ανάμεσα στους ανθρώπους και τις κουλτούρες, χωρίς θεσμικές παρεμβάσεις. Προσωπικά είμαι βαθιά επηρεασμένος από αυτήν την αντιπαράθεση, καρπός τέτοιων αντιπαραθέσεων είμαι κι ο ίδιος. Οι συμπάθειές μου κατευθύνονται αναμφισβήτητα προς αυτό που αποκαλείται ανατολικό μπλοκ, αλλά έχω γεννηθεί και ανατραφεί μέσα σε μια αστική οικογένεια και κουλτούρα. Κάτι που μου επιτρέπει να συνεργάζομαι μ’ ό,τι αποσκοπεί στο να πλησιαστούν περισσότερο οι δύο πολιτισμοί μεταξύ τους, με την ελπίδα, βέβαια, πως “θα νικήσει ο καλύτερος”, δηλαδή ο σοσιαλισμός».
