“Θυμήσου Και Μη Ξεχνάς”

Kαβάλα, Σωτήριο  Έτος 2015 – Σκηνή Πρώτη

Το δημοτικό συμβούλιο εξουσιοδοτεί τη δήμαρχο να χειριστεί «εν λευκώ» την τοποθέτηση μνημείου ολοκαυτώματος για τους Έλληνες εβραίους της Καβάλας, θύματα των ναζί. Η δήμαρχος πρακτικά αναβάλλει τη εκδήλωση θέτοντας θέμα για το θρησκευτικό σύμβολο – το άστρο του Δαβίδ, που απεικονίζεται στο μνημείο. Αφορά άραγε στο μέγεθος του; Στην καλλιτεχνική ή άλλη αισθητική του; Στην ίδια την ύπαρξή του;  Μικρή σημασία έχει. Μιλάμε για τη συλλογική μνήμη, για την δημόσια απόδοση φόρου τιμής στους 1.484 ‘Ελληνες που εξοντώθηκαν στην Treblinka, φορώντας το ίδιο ακριβώς σύμβολο. Το αστέρι που ενόχλησε – τι άραγε; Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Δικοί μας άνθρωποι που «τιμωρήθηκαν» γιατί είχαν επιλέξει συνειδητά ή απλώς ενστερνιστεί μηχανιστικά μια συγκεκριμένη στάση ζωής.  Ελάχιστα προβληματίζει το αν η απόφαση της δημάρχου Καβάλας αφορά σε ιδεοληπτικά στερεότυπα, θρησκοληπτικές εμμονές, πελατειακές υποχρεώσεις, άκοπο λαϊκισμό, μισαλλόδοξο εθνικισμό ή απλή βλακεία. Οι όψιμες δικαιολογίες που ακούστηκαν μετά την εύλογη κατακραυγή της συντεταγμένης κοινωνίας, ελάχιστα αλλάζουν την πραγματική εικόνα. Αυτή του λανθάνοντος ρατσισμού και της ενστικτώδους πολιτιστικής βαρβαρότητας. Στην πάλαι ποτέ πολυπολιτισμική Καβάλα δεν δοκιμάστηκε η διαδικαστική ευθύνη των θεσμών. Κρίθηκε η καθημερινότητα των ατομικών δικαιωμάτων και της συνειδησιακής επιλογής. Και καταδικάστηκε.

Αθήνα, Σωτήριο Έτος 2015 – Σκηνή Δεύτερη

Κάποιες εκατοντάδες χιλιόμετρα μακρύτερα, στην πρωτεύουσα, οι πιστοί συνωστίζονται έξω από ένα δημόσιο νοσοκομείο. Η κοσμική κυβέρνηση και η θρησκευτική ηγεσία των ορθόδοξων χριστιανών του τόπου συναινούν στο κοινωνικά παράδοξο αν όχι θεσμικά αδιανόητο. Μια λειψανοθήκη μεταφέρεται στο παρεκκλήσι του αντικαρκινικού νοσοκομείου «Αγιος Σάββας».  Χιλιάδες πιστοί διαγκωνίζονται αλαλάζοντες στην προσπάθεια να προσκυνήσουν. Οι φωνές περνούν τους τοίχους. Φθάνουν εκεί που ο ανθρώπινος πόνος και η προσωπική αγωνία αγνοούν τη μεταφυσική διάσταση. Αλυσοδένονται στην αμείλικτη, επιστημονική πραγματικότητα. Στην κοινή, αναπόφευκτη για πολλές και πολλούς, μοίρα χριστιανών κάθε δόγματος, μωαμεθανών, εβραίων, ινδουιστών, άθεων. Καταρράκωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας; Βιασμός της ατομικής συνείδησης; Εκβίαση της απόγνωσης; Παρεμπόριο ελπίδας;  Την απάντηση δεν θα τη δώσει ούτε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ούτε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Τη δίνει η ανοχή μας. Ατομικά και συλλογικά. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση. 

Αυλαία – Ή μήπως Όχι;

Την ίδια περίοδο ο ελληνομαθής πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Xavier Bettel παντρεύεται τον  σύντροφό του στο δημαρχείο του Λουξεμβούργου. Ατυχής σύμπτωση για την Ευρώπη του διαφωτισμού, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατικής αντίληψης, των ανοιχτών οριζόντων. 

Τι να διαβάσω: 

Το βιβλίο «Οι Πόλεμοι της Μνήμης» του Hagen Fleischer –  Εκδόσεις Νεφέλη 2008. Το βρίσκεις εδώ: https://www.ianos.gr/oi-polemoi-tis-mnimis.html

Την «Οικουμενική Διακήρυξη Για Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα». Τη βρίσκεις εδώ:

http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=grk

Τι να ακούσω: «Power In The Darkness» – Tom Robinson Band. To βρίσκεις εδώ: https://itunes.apple.com/gb/album/power-in-the-darkness/id696996556