Από τον Έλον Μασκ στον Πάβελ Ντούροφ: Είναι το kidmaxxing το νέο status symbol των δισεκατομμυριούχων;

Την ώρα που οι γεννήσεις καταγράφουν ιστορικά χαμηλά στις ανεπτυγμένες οικονομίες, μια μικρή ομάδα υπερπλούσιων ανδρών αποκτά δεκάδες παιδιά, αξιοποιώντας την τεχνολογία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και τεράστιους οικονομικούς πόρους. Πρόκειται για μια νέα κοινωνική τάση, μια επίδειξη ισχύος ή για το επόμενο πεδίο όπου ο πλούτος επαναπροσδιορίζει τα όρια της ανθρώπινης επιλογής;

Όταν ο πλούτος επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι οικογένειες

Για δεκαετίες, η δημόσια συζήτηση γύρω από τη δημογραφία επικεντρωνόταν στην υπογεννητικότητα. Σχεδόν όλες οι ανεπτυγμένες οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με τη σταδιακή μείωση των γεννήσεων, καθώς το υψηλό κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση, η εργασιακή ανασφάλεια και η αλλαγή των κοινωνικών προτύπων οδηγούν όλο και περισσότερους ανθρώπους στην αναβολή ή ακόμη και στην εγκατάλειψη της ιδέας της απόκτησης παιδιών.

Την ίδια στιγμή, όμως, μια μικρή ομάδα δισεκατομμυριούχων φαίνεται να κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αντί να περιορίζουν το μέγεθος της οικογένειάς τους, αποκτούν ολοένα και περισσότερα παιδιά, αξιοποιώντας την οικονομική τους δύναμη, τις εξελίξεις της ιατρικής και τις δυνατότητες που προσφέρει η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Το φαινόμενο έχει πλέον αποκτήσει και όνομα. Ονομάζεται kidmaxxing και περιγράφει την τάση ορισμένων εξαιρετικά εύπορων ανδρών να αποκτούν όσο το δυνατόν περισσότερους απογόνους, όχι μόνο ως προσωπική επιλογή, αλλά συχνά και ως ιδεολογική στάση ή ακόμη και ως ένδειξη ισχύος.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα φιλοσοφία ζωής ή μήπως ο υπερπλούτος δημιουργεί ακόμη ένα πεδίο όπου οι οικονομικές ανισότητες γίνονται πιο εμφανείς από ποτέ;

Από τη δημογραφική κρίση στην «υπεργονιμότητα»

Η εικόνα είναι σχεδόν αντιφατική. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Ασίας οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους για να αυξήσουν τις γεννήσεις, προσφέροντας οικονομικά κίνητρα, φορολογικές ελαφρύνσεις και επιδόματα στις οικογένειες. Παρ’ όλα αυτά, τα ποσοστά γονιμότητας συνεχίζουν να υποχωρούν.

Την ίδια στιγμή, κάποιοι από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου δημιουργούν οικογένειες που αριθμούν δεκάδες παιδιά.

Δεν πρόκειται απλώς για προσωπικές ιστορίες. Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που φέρνει στο προσκήνιο μια νέα πραγματικότητα: όταν οι οικονομικοί περιορισμοί παύουν να υπάρχουν, αλλάζει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η πατρότητα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν την απόκτηση ενός παιδιού με οικονομικές θυσίες, περιορισμούς και μεγάλες ευθύνες. Για τους υπερπλούσιους, όμως, η εξίσωση είναι εντελώς διαφορετική. Διαθέτουν πρόσβαση στις καλύτερες ιατρικές υπηρεσίες, σε εξειδικευμένες κλινικές γονιμότητας, σε παρένθετες μητέρες όπου αυτό επιτρέπεται και σε ένα ολόκληρο οικοσύστημα επαγγελματιών που μπορεί να υποστηρίξει τη δημιουργία μιας πολυμελούς οικογένειας χωρίς τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι.

Ο Έλον Μασκ και η αποστολή απέναντι στη δημογραφική κατάρρευση

Κανένα πρόσωπο δεν έχει συνδεθεί περισσότερο με αυτή τη συζήτηση από τον Έλον Μασκ.

Ο ιδρυτής της Tesla και της SpaceX έχει επανειλημμένα υποστηρίξει δημόσια ότι η μεγαλύτερη απειλή για τον δυτικό κόσμο δεν είναι η υπερπληθυσμιακή έκρηξη αλλά η δραματική μείωση των γεννήσεων.

Κατά την άποψή του, μια κοινωνία που δεν ανανεώνει τον πληθυσμό της κινδυνεύει να χάσει την παραγωγικότητά της, την καινοτομία και τη μακροπρόθεσμη οικονομική της δυναμική.

Η προσωπική του ζωή φαίνεται να συμβαδίζει με αυτή τη φιλοσοφία. Ο Μασκ έχει αποκτήσει πολλά παιδιά από διαφορετικές συντρόφους, γεγονός που έχει προκαλέσει αμέτρητες συζητήσεις αλλά και έντονες επικρίσεις.

Για τους υποστηρικτές του αποτελεί έναν άνθρωπο που εφαρμόζει στην πράξη όσα υποστηρίζει δημόσια. Για τους επικριτές του, όμως, η στάση του αντικατοπτρίζει μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο πλούτος μπορεί να υπερβαίνει ακόμη και τα παραδοσιακά όρια της οικογένειας.

Ο Πάβελ Ντούροφ και η πιο ακραία εκδοχή του φαινομένου

Αν ο Έλον Μασκ άνοιξε τη συζήτηση, ο ιδρυτής του Telegram, Πάβελ Ντούροφ, την οδήγησε σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο.

Ο Ρώσος επιχειρηματίας αποκάλυψε ότι έχει αποκτήσει περισσότερα από εκατό βιολογικά παιδιά μέσω δωρεάς σπέρματος, έπειτα από πολυετή συνεργασία με κλινικές γονιμότητας.

Η αποκάλυψη προκάλεσε διεθνή αίσθηση όχι μόνο λόγω του αριθμού, αλλά και επειδή ανέδειξε τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η σύγχρονη αναπαραγωγική τεχνολογία.

Η περίπτωση του Ντούροφ δεν αφορά πλέον μόνο μια προσωπική επιλογή. Αγγίζει ζητήματα βιοηθικής, γενετικής συγγένειας και κοινωνικής ευθύνης, τα οποία μέχρι πρόσφατα ανήκαν περισσότερο στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.

Στέφαν Σολοβίεφ και οι νέες «δυναστείες»

Στη λίστα των υπερπλούσιων που έχουν αποκτήσει μεγάλο αριθμό παιδιών βρίσκεται και ο Αμερικανός επενδυτής ακινήτων Στέφαν Σολοβίεφ, ο οποίος έχει περισσότερους από είκοσι απογόνους.

Η περίπτωσή του επιβεβαιώνει ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μία ή δύο διάσημες προσωπικότητες. Αντίθετα, φαίνεται να διαμορφώνεται μια νέα κουλτούρα μεταξύ ορισμένων επιχειρηματικών ελίτ, όπου η δημιουργία μιας πολύ μεγάλης οικογένειας αντιμετωπίζεται ως φυσική συνέπεια της οικονομικής τους δυνατότητας.

Μια αγορά δισεκατομμυρίων πίσω από την ανθρώπινη αναπαραγωγή

Πίσω από αυτές τις ιστορίες κρύβεται μια τεράστια βιομηχανία.

Οι κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, οι εταιρείες βιοτεχνολογίας, οι υπηρεσίες παρένθετης μητρότητας, οι γενετικές εξετάσεις και οι εξειδικευμένες νομικές υπηρεσίες αποτελούν πλέον έναν ταχύτατα αναπτυσσόμενο επιχειρηματικό κλάδο.

Η τεχνολογία επιτρέπει σήμερα διαδικασίες που πριν από λίγες δεκαετίες θεωρούνταν αδιανόητες. Η κατάψυξη ωαρίων και σπέρματος, η εξωσωματική γονιμοποίηση και ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος έχουν αλλάξει ριζικά τις δυνατότητες της αναπαραγωγικής ιατρικής. Ωστόσο, η εφαρμογή τους διέπεται από διαφορετικά νομικά και ηθικά πλαίσια ανά χώρα και δεν σημαίνει ότι η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς όρια.

Η ανάπτυξη αυτής της αγοράς δείχνει πώς η επιστήμη και οι επιχειρήσεις αλληλεπιδρούν, δημιουργώντας νέες υπηρεσίες για όσους έχουν τη δυνατότητα να τις αξιοποιήσουν.

Μια νέα μορφή κοινωνικής ανισότητας

Ίσως όμως η σημαντικότερη διάσταση του φαινομένου να μην αφορά ούτε τον αριθμό των παιδιών ούτε τις τεχνολογικές δυνατότητες.

Αφορά την ίδια την έννοια της ισότητας.

Για πρώτη φορά, ο πλούτος φαίνεται να δημιουργεί διαφορετικές δυνατότητες ακόμη και στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. Την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι αδυνατούν να αποκτήσουν παιδί εξαιτίας οικονομικών ή ιατρικών δυσκολιών, μια ελάχιστη οικονομική ελίτ έχει σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση στις πιο προηγμένες λύσεις.

Η ανισότητα, λοιπόν, δεν περιορίζεται πλέον στην εκπαίδευση, στην υγεία ή στην πρόσβαση στις επενδύσεις. Επεκτείνεται σταδιακά και σε έναν από τους πιο θεμελιώδεις τομείς της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσα παιδιά αποκτούν

Η δημόσια συζήτηση συχνά εγκλωβίζεται στους αριθμούς. Δεκατέσσερα παιδιά, είκοσι δύο, εκατό ή και περισσότερα. Όμως αυτή είναι μόνο η επιφάνεια.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν εισερχόμαστε σε μια εποχή όπου ο πλούτος επηρεάζει ολοένα και περισσότερο επιλογές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αποκλειστικά προσωπικές ή βιολογικές. Η τεχνολογία της αναπαραγωγής εξελίσσεται με ταχύτητα, η βιομηχανία γύρω από αυτήν αναπτύσσεται και οι οικονομικές δυνατότητες καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό ποιος μπορεί να αξιοποιήσει αυτές τις εξελίξεις.

Ίσως, λοιπόν, το kidmaxxing να μην αποτελεί απλώς ακόμη μία ιδιορρυθμία των δισεκατομμυριούχων. Ίσως να είναι το πρώτο σημάδι μιας νέας εποχής, όπου ο πλούτος δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο κατανάλωσης ή επένδυσης, αλλά ως παράγοντας που επηρεάζει ακόμη και τη δημογραφία, τη δομή της οικογένειας και τις κοινωνικές ισορροπίες.

Και αν αυτό ισχύει, τότε το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τον Έλον Μασκ, τον Πάβελ Ντούροφ ή τους υπόλοιπους υπερπλούσιους. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η οικονομική ισχύς, η τεχνολογία και η βιοηθική θα διαμορφώσουν τις κοινωνίες των επόμενων δεκαετιών. Το αν το kidmaxxing θα αποδειχθεί μια παροδική μόδα ή η απαρχή μιας βαθύτερης κοινωνικής μεταβολής μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει και δύσκολα θα περιοριστεί μόνο στους αριθμούς.