Δημοσκόπηση «διαμάντι»: Πότε Σύνδρομο Στοκχόλμης, άλλοτε Σύνδρομο Αποπροσωποποίησης*
Δεν φταίει πάντα ο δέκτης, μπορεί και να έχει μείνει από μπαταρία ο πομπός.
«Αν εγώ και ο οδηγός μου ψηφίζουμε το ίδιο κόμμα, τότε ένας από τους δύο μας είναι ηλίθιος». Αυτή η φράση αποδίδεται στον βιομήχανο, Πρόδρομο Μποδοσάκη – Αθανασιάδη (1890 —1979), και εντελώς λακωνικά και κυνικά περιγράφει την ταξική διάσταση της ψήφου. Το πρώτο μάθημα πολιτικής οικονομίας, ίσως, για έναν έφηβο που θα πάει για πρώτη φορά στις κάλπες. «Ποιο κόμμα και ποιος πολιτικός χώρος υπηρετεί τα συμφέροντα της τάξης μου;», θα έπρεπε να είναι, σου λέει ο Μποδοσάκης, το ερώτημα που απασχολεί κάθε ψηφοφόρο. Για να μην είναι ηλίθιος, όχι τίποτε άλλο.
Παρά το γεγονός πως δεν είμαι σίγουρος αν αυτή η φράση ανήκει στη σφαίρα του αστικού μύθου ή όντως έχει ειπωθεί, είναι η πρώτη που μου ήρθε στο μυαλό όταν διάβασα στην Καθημερινή τα επιμέρους στοιχεία μιας μυστικής δημοσκόπησης που είχε παραγγείλει το Μαξίμου. Όχι πως έψαχνα για ηλίθιους, πάντα υπάρχει ένας διαθέσιμος όπου και αν βρίσκεσαι… Απλά ήθελα να τσεκάρω σε ποιες επαγγελματικές ομάδες δείχνει να χωλαίνει η κυβέρνηση. Αυτό που ξετυλίχθηκε μπροστά μου ήταν κωμικό! Και εξηγούμαι…
Καταρχάς, η κυβέρνηση έχει ευρεία αποδοχή στους συνταξιούχους και τις νοικοκυρές (37,4% συνταξιούχων δηλώνουν πως θα ψηφίσουν/θα μπορούσαν να ψηφίσουν ΝΔ, 39,1% των νοικοκυρών, αντίστοιχα). Απόρησα για τις νοικοκυρές, καθώς εκείνες «κατέχουν» το… πλιάτσικο στο «καλάθι του νοικοκυριού». Για τους ηλικιωμένους δεν είχα αμφιβολία, απορώ γιατί μετριούνται…
Ωστόσο, εκεί που γέλασα πικρά -η προηγούμενη φορά ήταν στην προτελευταία σκηνή του «Bugonia»- ήταν όταν διαπίστωσα πόσο καλά τα πηγαίνει η κυβέρνηση στους δημοσίους υπαλλήλους (37,4% δήλωσαν πως θα την ψηφίσουν ή μπορεί να την ψηφίσουν). Μια κυβέρνηση φιλελεύθερη, η οποία επικροτεί την ιδιωτική πρωτοβουλία και επιθυμεί τη μείωση του Κράτους, στηρίζεται από τους δημοσίους υπαλλήλους. Σύνδρομο Στοκχόλμης; Αν μη τι άλλο…
Στον αντίποδα, οι αυτοαπασχολούμενοι που δηλώνουν πως θα ψήφιζαν ή θα μπορούσαν να ψηφίσουν ΝΔ στις επόμενες εκλογές βρίσκονται στο 33,2%. Πέντε μονάδες κάτω από το ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων. Προβληματικό, ε; Κι όμως, δεν είναι η μόνη κατηγορία του ιδιωτικού χώρου που χωλαίνει. Από δίπλα στέκεται και η παραδοσιακή, για τη ΝΔ, σταθερά των αγροτών, η οποία φαίνεται να παίρνει αποστάσεις από αυτή τη σχέση και να ζητά τον χρόνο της.
Αν σε κάποια από τις κατηγορίες μοιάζει χαμένη υπόθεση για τη ΝΔ, αυτή είναι των ανέργων (μόλις 24,2 αυτοί που θα ψηφίσουν ή σκέφτονται να ψηφίσουν ΝΔ). Αλλά να που το πιο λογικό έχει γίνει άξιο αναφοράς πλέον. Ειδικά αν τσεκάρει κανείς τα υψηλά νούμερα που πιάνει η γαλάζια παράταξη σε φοιτητές και σπουδαστές (32,7% θα ψηφίσουν ή το σκέφτονται να ψηφίσουν ΝΔ). Παραδοσιακά, η σχέση της ΝΔ με τη συγκεκριμένη κατηγορία θα χαρακτηριζόταν ως μια ανταλλαγή μηνυμάτων που μένει στο «Διαβάστηκε». Κι όμως…
Εν κατακλείδι, αυτά τα αλλοπρόσαλλα ποσοστά φανερώνουν τη σύγχυση που επικρατεί στο εκλογικό σώμα. Και ας μην σπεύσουμε να κατηγορήσουμε τους πολίτες για αυτό. Δεν είναι κατά ανάγκη οι «ηλίθιοι» του Μποδοσάκη -του Ντοστογιέφσκι, μπορεί. Ίσως να είναι τα κόμματα που δεν μπορούν να στείλουν τα σωστά μηνύματα, δεν φταίει πάντοτε ο δέκτης -μπορεί να έχει μείνει από μπαταρία ο πομπός. Και αν το φαινόμενο αυτό προκαλεί αμηχανία στους κομματικούς μηχανισμούς, ένας μόνο θα μπορούσε να απολαμβάνει αυτό που συμβαίνει: ο Μποδοσάκης – Αθανασιάδης, ο οποίος έχει περάσει στην αιωνιότητα με αυτή του τη ρήση.
*Η αποπροσωποποίηση είναι μια διαταραχή της αντίληψης, που συνίσταται σε μεταβολή στη συνηθισμένη αίσθηση πραγματικότητας του ατόμου όσον αφορά τον εαυτό του. Κάποιος που βιώνει αυτή την κατάσταση μπορεί να νιώθει ότι παρατηρεί τον εαυτό του απ’ έξω (με την έννοια ότι νιώθει το σώμα ή τις σκέψεις του σαν κάτι ξένο), να έχει την αίσθηση ότι η πραγματικότητα είναι σαν όνειρο ή σαν ταινία, ή ότι το σώμα του λειτουργεί και κινείται μηχανικά σαν ρομπότ, έχοντας ωστόσο πλήρη έλεγχο των κινήσεων του σώματός του.
