Ανταπόκριση: Ο «Μινώταυρος» έδωσε πολιτική έναρξη στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Η διοργάνωση σήκωσε την αυλαία της με τη νέα ταινία του Αντρέι Σβιάνγκιντσεφ στο κατάμεστο Ολύμπιον.
Περιεχόμενα
Λίγο έλλειψε να συμπληρωθεί δεκαετία από την τελευταία δουλειά του εμβληματικού Αντρέι Σβιάνγκιντσεφ («Η Επιστροφή», «Λεβιάθαν») και παράλληλα, ο ίδιος να βιώσει μια ριψοκίνδυνη περιπέτεια υγείας την περίοδο της πανδημίας, όμως η επιστροφή του στη δράση έχει την αιχμηρότητα στην οποία μας έχει συνηθίσει. Ο «Μινώταυρος», το πολιτικά φορτισμένο δράμα με το οποίο ξεκίνησε το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (5-15/11), ακόμα κι αν δεν αποτελεί καινούρια κορυφή στη φιλμογραφία του Ρώσου δημιουργού, προσφέρεται ως καλοδεχούμενη επανένωση με ένα σινεμά στιβαρό, κριτικό και πολύτιμα επίκαιρο.
Οικογένεια είναι το κράτος
Αγαπημένη σεναριακή σταθερά του Σβιάνγκιντσεφ, η χρήση ξεχαρβαλωμένων οικογενειακών σχέσεων ως μεταφορά για τις αποσαθρωμένες ταξικές σχέσεις επανέρχεται επιτακτικά στο «Μινώταυρο». Με φόντο τη στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία, ένας ισχυρός επιχειρηματίας και πατέρας σε επαρχιακή ρωσική πόλη, υποχρεώνεται από τη στρατολογία να παραδώσει μια λίστα εργαζομένων του που «δεν είναι απαραίτητοι», ώστε να σταλούν στο μέτωπο, μέσα σε μία εβδομάδα. Την ίδια ώρα, διαπιστώνει πως η αποξενωμένη σύζυγός του διατηρεί παράνομη σχέση, αλληλουχία εξελίξεων οι οποίες τον ωθούν σε μια σειρά από ακραίες αποφάσεις.
Η «Άπιστη Γυναίκα» (1969) του Κλοντ Σαμπρόλ και ο αρχαίος μύθος του Μινώταυρου τροφοδοτούν την έμπνευση του σκηνοθέτη, ο οποίος χρησιμοποιεί την αγέραστη ισχύ αυτών των ιστοριών για να αναδείξει την ανθεκτικότητα εξίσου διαχρονικών ανθρώπινων παθογενειών. Σε δομές εξουσίας όπου ο έλεγχος επιδεικνύει πατριαρχικά χαρακτηριστικά, η ενστικτώδης τάση των αντρών που κινούν τα νήματα είναι η διαφθορά, η συγκάλυψη και η παράκαμψη κανόνων που ισχύουν για τους υπόλοιπους, αλλά όχι για εκείνους. Και είναι ακριβώς τις στιγμές που διακυβεύονται πραγματικά κόστη, όταν το προσωπείο της αστικής καλλιέπειας όχι απλώς καταρρέει, αλλά αποκαλύπτει τη δυσώδη φρίκη που κρύβεται πίσω της.
Εδώ είναι Βαλκάνια
Στην ουσία του, ο «Μινώταυρος» απεικονίζει διαφορετικές εκφάνσεις ενός σαρκοβόρου καπιταλισμού. Τόσο στο πλαίσιο της σχέσης των πρωταγωνιστών, αλλά και στο κομμάτι που αφορά τη στρατιωτική δράση, επικρατεί η ίδια λογική της διατήρησης του status quo πάση θυσία, κυριολεκτικά. Η διεξαγωγή ενός πολέμου τον 21ο αιώνα υιοθετεί νοοτροπία ανατριχιαστικά κοντά με εκείνη μιας επιχείρησης, με υπολογισμένα ρίσκα και ισολογισμούς, μόνο που στη μία περίπτωση ο ίδιος ο εργαζόμενος είναι το καύσιμο προς εκμετάλλευση. Και ο «υπάλληλος του μήνα» είναι ένας πεσών που θα γίνει λάβαρο, προτού αντικατασταθεί από τον επόμενο αδικοχαμένο ήρωα.
Σύμφωνοι, μια τέτοια παρατήρηση δεν είναι εντελώς ρηξικέλευθη, όσο και εάν ο Σβιάνγκιντσεφ αναπτύσσει μεθοδικά πλην διακριτικά τα κινηματογραφικά επιχειρήματά του, παρουσιάζοντας έναν κόσμο αφοπλιστικού αμοραλισμού, όπου η ιδεολογία σχεδόν δε χρειάζεται για να βρεθεί κάποιος μπροστά από την κάνη ενός όπλου. Έπειτα, η ελληνικών αναφορών κατακλείδα της ταινίας, η οποία δε συνδέεται μόνο με την καταγωγή του Μινώταυρου, συνιστά ένα σαρδόνιο κλείσιμο του ματιού τόσο στο πώς διαμορφώνονται οι σύγχρονες διακρατικές σχέσεις, αλλά και πώς η προσωπική ελευθερία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το ταξικό προνόμιο. Από την άλλη, το φιλμ υποβάλλει με την εγκεφαλική ατμόσφαιρά του και την επιδέξια χρήση του συντακτικού των θρίλερ, όπως επίσης με το πώς θίγει άμεσα το κόστος της εμπόλεμης σύρραξης σε μια μεγάλη μερίδα του κόσμου που αίφνης εξαφανίζεται. Είτε από το αιματηρό αόρατο χέρι της αγοράς είτε από καταστροφικές εθνικοπατριωτικές φαντασιώσεις που δε χρειάζονται μια δικαιολογία για να σκορπίσουν το θάνατο.
Διαβάστε όλα τα νεότερα από το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης εδώ.
