Η Ρόζα Φραγκοράπτη και η «Οδύσσεια» έκαναν viral την αρχαιοελληνική λύρα
Μιλήσαμε με τη μουσικό που συμμετέχει στο σάουντρακ της ταινίας του Κρίστοφερ Νόλαν.
Όταν μία ταινία ξεπερνά το 1 δισεκατομμύριο δολάρια στο παγκόσμιο box office, είναι αναπόφευκτο μερικές από τις πτυχές της να γίνουν κομμάτι της ποπ και ιντερνετικής κουλτούρας. Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση, καθώς η διασκευή του ομηρικού έπους συνεχίζει να γεμίζει τις σκοτεινές αίθουσες ένα μήνα μετά από την πρεμιέρα της. Το ενδιαφέρον, όμως, είναι πως μεταξύ των στοιχείων που έχουν κάνει τη μεγαλύτερη εντύπωση στο κοινό βρίσκεται και η αρχαιοελληνική λύρα που ακούγεται στο σάουντρακ του τρεις φορές οσκαρικού Λούντβιγκ Γκόρανσον.
Το μουσικό όργανο αποτελεί κομβικό κομμάτι των συνθέσεων, συνδυαστικά με τον αυλό, ενώ πλέον είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη σκηνή όπου ο Οδυσσέας (Ματ Ντέιμον) δένει τη χορδή του τόξου του και αρχίζει την επίθεση προς τους μνηστήρες. Το συγκεκριμένο στιγμιότυπο, μάλιστα, έχει γίνει viral το τελευταίο διάστημα εμπνέοντας δεκάδες memes, γεγονός που έρχεται να επικυρώσει την επίδραση της κινηματογραφικής «Οδύσσειας» στην κοινή γνώμη. Για αυτό, αλλά και την εμπειρία της συμμετοχής της σε μια τόσο δημοφιλή παραγωγή, μιλήσαμε με τη μουσικολόγο Ρόζα Φραγκοράπτη η οποία παίζει τη λύρα στην ταινία.
Πώς ξεκινά κανείς να ασχολείται με την αρχαία λύρα;
Όταν σπούδαζα μουσικολογία στην Ιταλία, στο πρώτο εξάμηνο είχαμε ως υποχρεωτικό μάθημα την ιστορία της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Τότε διαπίστωσα πως δε γνωρίζω πάρα πολλά πράγματα, ενθουσιάστηκα με όσα ανακάλυψα και έτσι αποφάσισα να επικεντρωθώ σε αυτό. Στη συνέχεια, χάρη σε μια σειρά από θετικές συγκυρίες, απέκτησα μια ανακατασκευασμένη λύρα που μου έδωσε τη δυνατότητα να δοκιμάσω έμπρακτα όσες θεωρίες διασώζονταν για αυτήν. Σταδιακά, κατάλαβα πως το όργανο δεν έχει όρια, με μάγεψε και με κινητοποίησε να ασχοληθώ σχεδόν αποκλειστικά μαζί του.
Παρατηρώντας τη λύρα, μου κάνει εντύπωση πως δε διαθέτει τάστα και πως όλες οι χορδές παίζονται «ανοιχτές». Εάν ήθελα να παίξω κάτι, δε θα ήξερα από πού να αρχίσω.
Όντως, ακόμα και ως μουσικός, εάν δεν έχεις καμία οδηγία ή κατεύθυνση για το πώς να τη χρησιμοποιήσεις είναι λογικό να νιώθεις αποπροσανατολισμένος. Όμως, εάν προηγουμένως έχει υπάρξει μελέτη των διαθέσιμων πηγών, όπως οι εικονογραφίες των αγγείων, διευκολύνεται ουσιαστικά η κατανόηση του οργάνου. Από το πώς το κρατούσαν στο παρελθόν μέχρι τις πιθανές τεχνικές που μπορεί να εφάρμοζαν για να παίξουν. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε πως η λύρα ήταν, επίσης, όργανο που χρησιμοποιούταν στην εκπαίδευση από ελεύθερους άνδρες. Άρα, κατά πάσα πιθανότητα, οι ίδιοι που έπαιζαν λύρα σχεδίαζαν και τα αγγεία.
Το σάουντραγκ του Γκόρανσον, παρότι προσαρμόζεται στη λογική της λύρας και του αυλού, δεν επιχειρεί επιτηδευμένα να ακούγεται «αρχαίο». Αλήθεια, υπήρξε το περιθώριο να συνδράμετε στις συνθέσεις του;
Ομολογουμένως όχι, διότι όταν συναντηθήκαμε είχε ήδη πολύ σαφείς ιδέες για το πώς θέλει να ακούγεται η ταινία. Οπότε, ήμουν προσηλωμένη στο να εκτελέσω όσο πιο άρτια γίνεται τη μουσική του. Τώρα, σαν ακροάτρια και ερευνήτρια, μπορώ να κάνω ερμηνείες πάνω στην προσέγγισή του. Όπως ότι έχει προσδώσει αρχέγονο χαρακτήρα τόσο στη λύρα και στον αυλό, όσο και στα μοντέρνα όργανα που χρησιμοποίησε, σαν το συνθεσάιζερ. Επιπλέον, ο Λούντβιγκ είχε εντρυφήσει ουσιαστικά στα εν λόγω ακούσματα της αρχαίας Ελλάδας και τα εμπλούτισε με πολύ έξυπνο τρόπο. Για παράδειγμα, σε πολλά σημεία παίζω συγχορδίες, παρά το γεγονός πως τότε επικρατούσαν οι μελωδίες, κάτι που όμως ταίριαξε στο τελικό αποτέλεσμα.
Οι ηχογραφήσεις πού έγιναν;
Όλες στην Αγγλία, αρχικά στα Real World Studios στο Μπαθ και έπειτα στο Abbey Road (σ.σ.: ένα από τα πιο ιστορικά και σημαντικά στούντιο στη μοντέρνα μουσική ιστορία). Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να συνειδητοποιήσω πού βρισκόμουν, καλά – καλά ούτε τώρα που σας το λέω.
Πώς νιώσατε όταν ακούσατε τον εαυτό σας στο σινεμά;
Συγκινήθηκα! Όχι επειδή άκουγα εμένα, αλλά γιατί άκουγα τη λύρα όπως ακριβώς είναι. Μέχρι την ώρα που ξεκίνησε η ταινία δεν είχα ιδέα πώς θα ήταν η μουσική. Επομένως, ένιωσα συγκίνηση όταν άκουσα πως δεν παραμόρφωσαν καθόλου τον ήχο της λύρας και τον κράτησαν ατόφιο.
Κλείνοντας, πώς σχολιάζετε το γεγονός πως το αρχαίο αυτό όργανο έφτασε να γίνεται meme;
Αν μου το λέγατε αυτό πριν από μερικά χρόνια, δε θα σας πίστευα. (γέλια) Μου έχουν στείλει απίστευτο υλικό και ομολογώ πως διασκεδάζω αφάνταστα με το πώς ο καθένας έχει εμπνευστεί από αυτό. Από εκεί και πέρα, εύχομαι αυτοί οι ήχοι να φτάσουν σε ακόμα περισσότερο κόσμο. Αυτό προσπαθούμε, τουλάχιστον, και με το συνεργάτη μου Κάλουμ Άρμστρονγκ που παίζει αυλό, μέσα από το σχήμα Echo (Ηχώ) Ensemble όπου παντρεύουμε τις μουσικές των δύο οργάνων, χωρίς να αποκλείουμε την είσοδο της φωνής και άλλων παρεμφερών μουσικών οργάνων από την αρχαιότητα.
Διαβάστε περισσότερες κινηματογραφικές συνεντεύξεις εδώ.
Διαβάστε επίσης
