Πόση τεχνητή νοημοσύνη χωράει στον κινηματογράφο;
Το AI παρεισφρέει με ιλιγγιώδη ταχύτητα στο Χόλιγουντ αυξάνοντας τις ανησυχίες επαγγελματιών της βιομηχανίας.
Πλέον, οποιαδήποτε συζήτηση αφορά την τεχνητή νοημοσύνη είναι εκ των προτέρων φορτισμένη. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτή η νέα τεχνολογία αλλάζει άρδην κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας έτσι που δε χωρά αμφιβολία πως είναι εδώ για να μείνει. Το ερώτημα που μας απασχολεί εν προκειμένω σχετίζεται με το AI που παράγει «πρωτογενές» οπτικοακουστικό υλικό, καθώς και με τα εργαλεία που διατείνονται πως βελτιστοποιούν τη διαδικασία παραγωγής έργων με καλλιτεχνικό πρόσημο. Διότι τους τελευταίους μήνες αυξάνεται ραγδαία ο ρυθμός με τον οποίο εταιρίες λογισμικών τεχνητής νοημοσύνης παρεισφρέουν στη βιομηχανία του θεάματος. Βασικό επιχείρημά τους πως θέλουν να δράσουν επικουρικά προς τους κινηματογραφιστές, ούτως ώστε να αφοσιωθούν στην καθαυτό δημιουργία και να μη «χάνουν χρόνο» με ζητήματα που περιπλέκουν ή καθιστούν χρονοβόρα την τέχνη τους.
Μέχρι εδώ δε μοιάζει και τόσο προβληματικό, σωστά; Εφόσον δεν παρεμβαίνει το AI στην καθαυτό ανθρώπινη έμπνευση, η χρήση του έχει κάποιες ελάχιστες ηθικές ποιότητες. Χώρια το οικονομικό κόστος που μειώνεται σημαντικά. Ωστόσο, οι φαινομενικά αγαθές προθέσεις των εν λόγω εταιριών αποκρύπτουν τα μακροπρόθεσμα κίνητρά τους, όπως επίσης τις παράπλευρες συνέπειες που προκαλεί η συστηματική χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε κλάδους που βασίζονται στη φαιά ουσία. Όσο περισσότερο και καλύτερα εκπαιδεύονται οι AI μηχανές, τόσο πιο σύντομα ολόκληρες ειδικότητες κινδυνεύουν να αντικατασταθούν από αυτές. Η Disney κινείται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση, έχοντας απολύσει διψήφιο αριθμό υπαλλήλων της Marvel -εκ των οποίων και σχεδιαστών- τον περασμένο Απρίλιο. Επιπλέον, το άλλοθι της προάσπισης της πρωτοτυπίας και της καλλιτεχνικής δραστηριότητας καταρρέει, εάν σκεφτούμε πως για την ώρα, όση εξέλιξη σημειώνεται στην generative τεχνητή νοημοσύνη δεν εξυπηρετεί κανένα όραμα, παρά μεγιστοποιεί τις ικανότητες λογισμικού που παράγει φριχτής ποιότητας slop. Εξάλλου, ούτως ή άλλως η εκτέλεση εντολών («prompts») μεταβολίζει προϋπάρχον υλικό και δε φτιάχνει απολύτως τίποτα καινούριο. Σε αυτήν την πολωμένη ατμόσφαιρα, λοιπόν, το Χόλιγουντ μοιάζει με «πεδίο μάχης» μεταξύ μεγιστάνων της τεχνολογίας και επαγγελματιών που θέλουν να προστατέψουν την τέχνη τους. Το ποιος θα επικρατήσει και σε ποιο βαθμό, αφού προς στιγμήν κανείς δε φαίνεται διατεθειμένος να βάλει οποιοδήποτε περιορισμό στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, θα είναι καθοριστικό για το μέλλον του κινηματογράφου.
Από A24 σε AI24
Το πάλαι ποτέ ανεξάρτητο αμερικανικό στούντιο της A24, το οποίο έφτιαξε τη φήμη του ακριβώς χάρη στον τρόπο που ενθάρρυνε τις ρηξικέλευθες, ιδιοσυγκρασιακές ιδέες και την τόλμη, πρόσφατα μπήκε στο στόχαστρο πολλών αρνητικών σχολίων. Αφορμή ήταν η ανακοίνωση πως ένωσε τις δυνάμεις της με την AI μηχανή DeepMind που ανήκει στην Google, για ένα ποσό της τάξης των 75 εκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Βέβαια, οι δύο μεριές ισχυρίζονται ότι η συνεργασία τους είναι καθαρά «ερευνητική» και δεν περιλαμβάνει με κανένα τρόπο τη δημιουργία υλικού. Εν αντιθέσει, ας πούμε, με τη σύμπραξη Lionsgate και Runway, με την τελευταία να αποκτά πρόσβαση σε όλο τον κατάλογο της κορυφαίας εταιρίας παραγωγής. Προσδοκία της Google είναι να μάθει πώς δουλεύουν οι άνθρωποι της A24 και στη συνέχεια, να βρει τον καλύτερο δυνατό τρόπο που η τεχνολογία της θα εξυπηρετήσει την υλοποίηση όσων οι κινηματογραφιστές θέλουν να φτιάξουν. Αλλά, αυτό δε συμβαίνει ήδη χάρη στην A24; Και κατ’ επέκταση, η γρήγορη ταχύτητα μπορεί να ωφελεί τις κατασκευές, τα εργοστάσια ή κάτι αντίστοιχο, όμως δεν ισχύει το ίδιο στην τέχνη. Ένα από τα πιο κρίσιμα σκέλη της δημιουργίας είναι το τέλμα, ο μόχθος και η προσπάθεια που καταβάλλεται για να επιτευχθεί ένα προϊόν φαντασίας. Κάτι που φαίνεται, ωστόσο, να έχουν ξεχάσει σκηνοθέτες όπως ο Ντάρεν Αρονόφσκι, ο οποίος δεν έχασε χρόνο και «έφτιαξε» μια σειρά animation χρησιμοποιώντας AI που, εκτός από ποιοτικά αδιάφορη, προκάλεσε αποστροφή στη μεγαλύτερη μερίδα του κοινού.
Υπάρχει καλή και κακή τεχνητή νοημοσύνη;
Από την άλλη, να συμφωνήσουμε πως υπάρχουν δραστηριότητες οι οποίες δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από ταλαιπωρία και δεν προσφέρουν τίποτα ουσιώδες. Και πως αυτές η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται να τις επιλύσει για λογαριασμό του ανθρώπου. Όμως, πού μπαίνει το όριο στη χρήση της; Το κρίσιμο ερώτημα επανήλθε στο πρόσφατο φεστιβάλ ταινιών κινουμένων σχεδίων στο Ανεσί, το σημαντικότερο για το συγκεκριμένο είδος κινηματογράφου στον κόσμο, όπου προκλήθηκε σάλος στην προβολή της μικρού μήκους «Danse Macabre» του πολύπειρου Χίσκο Χάλσινγκ. Ο βετεράνος του animation πριν την πρεμιέρα είχε μιλήσει ανοιχτά για τον τρόπο που χρησιμοποίησε το AI στα γυρίσματα του φιλμ, λέγοντας πως κατά βάση έφτιαξε τις σκιάσεις των καρέ και κάποιες άλλες λεπτομέρειες, ενώ δε συμμετείχε καθόλου στο κομμάτι του πρωτογενούς υλικού που ήταν όλο δικό του. Όταν παίχτηκε η ταινία στο γαλλικό φεστιβάλ, δεν ήταν λίγοι αυτοί που γιούχαραν ανοιχτά όσα έβλεπαν, μια θεατής έριξε ένα γενναιόδωρο κράξιμο και μπόλικοι φορούσαν κονκάρδες με το σλόγκαν: «Let’s Stop Generative AI». Στη συνέχεια, ο καλλιτεχνικός διευθυντής Μαρσέλ Ζαν δήλωσε πως «καταλαβαίνει τις ανησυχίες» των animators αλλά δε συναινεί σε «κυνήγι μαγισσών που στοχεύουν καλλιτέχνες οι οποίοι εξερευνούν τις δυνατότητες αυτών των νέων εργαλείων με διαφάνεια». Μάλιστα…
Ο κ. Ζαν πιθανότητα ξέχασε πως το animation βρέθηκε μεταξύ των πρώτων κινηματογραφικών κλάδων που καπηλεύτηκε η τεχνητή νοημοσύνη. Για να το αποδείξουμε αρκεί να υπενθυμίσουμε τη μόδα των anime memes που απασχόλησε έντονα για ένα διάστημα το ίντερνετ. Ή πως πολλοί σχεδιαστές βιοπορίζονται δουλεύοντας σε τμήματα storyboarding, άλλος ένας τομέας που απειλείται, μετά και τη συνεργασία του εμβληματικού Μάρτιν Σκορσέζε με την Black Forest Labs. Κοινώς, παρατηρείται μια προσπάθεια μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων να πειστούν κοινό και καλλιτέχνες πως το AI δεν είναι απλά χρήσιμο, αλλά απαραίτητο, την ώρα που δεν προκύπτει στο βαθμό που θα ήθελαν να ισχύει. Και το ζητούμενο δεν είναι να βελτιωθεί, αλλά να εφαρμοστεί εκεί που πραγματικά δεν μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος. Και όσον αφορά τον πολιτισμό, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να επινοεί παρά να λύνει προβλήματα… προς το παρόν;
