Δήμος Μούτσης & Μάνος Ελευθερίου | Ο Άγιος Φεβρουάριος & εγώ
Ο πλέον κλασικός δίσκος της ελληνικής δισκογραφίας & το τραγούδι που ερμήνευσε ο Δημήτρης Μητροπάνος το οποίο συνδέθηκε με την `παραγγελιά` του Ν. Κοεμτζή .-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Αναζητούσα ένα στίχο για να υποδεχτώ το μήνα Φεβρουάριο. Στο μυαλό μου ήρθε κατευθείαν “Άγιος Φεβρουάριος”. Όσοι γνωρίζουν στον πλέον κλασικό δίσκο της ελληνικής δισκογραφίας, σε στίχους Μάνου Ελευθερίου και μουσική Δήμου Μάτσα.
Η ιστορία του έχει ενδιαφέρον και αξίζει να σας τη διηγηθώ…
Ας διακτινιστούμε, λοιπόν, στη διετία 1968- 1970. Την εποχή που ο Μάνος Ελευθερίου ασχολείται με καρτ ποστάλ, φωτογραφίες, άρθρα και άλλες πηγές από τη Σμύρνη προ της Μικρασιατικής καταστροφής. Όλα αυτά αποτελούν πηγή έμπνευσής του για 30 περίπου κείμενα.
Ο Μάνος Ελευθερίου δίνει τους στίχους του στον Δήμο Μούτση, εξηγώντας του ότι δεν είναι η ιστορία της Σμύρνης, αλλά αναφέρονται σε κάτι οριστικά χαμένο σαν τη Σμύρνη.
Το Δεκέμβρη του 1971, ο Δήμος Μούτσης καλεί το Δημήτρη Μητροπάνο για να ηχογραφήσει έναν κύκλο τραγουδιών με στίχους του Μάνου Ελευθερίου, τον “Άγιο Φεβρουάριο”. Μαζί του, συμμετέχει και μια νέα ερμηνεύτρια, με ξεχωριστό χρώμα στη φωνή της, η Πετρή Σαλπέα.
Τα τραγούδια του δίσκου
01. Εισαγωγή Ορχηστρικό 02. Άγιος Φεβρουάριος Ερμηνεία: Πετρή Σαλπέα 03. Άλλος για Χίο τράβηξε Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος 04. Το σπίτι στην ανηφοριά Ερμηνεία: Πετρή Σαλπέα 05. Ο χάρος βγήκε παγανιά Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος 06. Στη Σμύρνη και στο Αϊβαλί Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος-Πετρή Σαλπέα 07. Σταμάτης Κομνηνός Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος 08. Κι αν φταίει κανείς Ερμηνεία: Πετρή Σαλπέα 09. Το κομοδίνο Ερμηνεία: Πετρή Σαλπέα 10. Η σούστα πήγαινε μπροστά Ερμηνεία: Δημήτρης Μητροπάνος 11. Άγιος Φεβρουάριος-Φινάλε Ερμηνεία: Πετρή Σαλπέα
Τα τραγούδια παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά ζωντανά τον Οκτώβριο του 1971 με τον Γιάννη Μπογδάνο και την Πετρή Σαλπέα στο κέντρο “Περικλής” της Πλάκας. Αξίζει να σημειωθεί ότι μετονομάσθηκε σε “Φεβρουάριος” για τις εν λόγω παραστάσεις. Ο δίσκος κυκλοφορεί από την Philips τον Φεβρουάριο του 1972 σημειώνοντας αρχικά πωλήσεις, περίπου 2000 αντιτύπων.
Το 1973, ένα άρθρο του Δημήτρη Ψαθά στην πρώτη εφημερίδα, “Τα Νέα”, ήταν καθοριστικό για τη ραγδαία άνοδο των πωλήσεων του “Άγιου Φεβρουάριου”. Σε αυτό, με αφορμή την υπόθεση Κοεμτζή, ανέφερε το “Ο χάρος βγήκε παγανιά” ως “τραγούδι προτρέπον εις εγκλήματα”. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο κόσμος να αρχίσει να ψάχνει το συγκεκριμένο τραγούδι. Οφείλω, ωστόσο, να σημειώσω ότι οι απόψεις διίστανται, σχετικά με το ποια ήταν η παραγγελιά του αδερφού του Νίκου Κοεμτζή, από τον Κώστα Καρουσάκη που τραγουδούσε το βράδυ του φονικού στη “Νεράιδα”. Ο Ψαθάς έγραψε για το “Ο χάρος βγήκε παγανιά”, ενώ ο Καρουσάκης στην βιογραφία του αναφέρει πως το μοιραίο τραγούδι ήταν οι “Βεργούλες” του Μάρκου.
Ο Δήμος Μούτσης στην επανέκδοση του δίσκου το Φεβρουάριο του 1999(η πρώτη έκδοση έγινε το Φεβρουάριο του 1972), γράφει: “Πέρασε πολύς καιρός από τότε. Μιλάμε για 27 χρόνια πριν… Το βρίσκω λοιπόν πολύ φυσικό να` χω ξεχάσει αρκετές λεπτομέρειες και κυρίως την κατάσταση στην οποία βρισκόμουν όταν έγραφα αυτό το δίσκο. Πάντως, πρόθεση για μια καινούρια κι επαναστατική δουλειά, όπως αποδείχθηκε αργότερα ότι ήταν ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ, δεν είχα.Το λέω αυτό, πρώτον γιατί μια τέτοια σκέψη και είναι άγνωστη στο χαρακτήρα μου και δεύτερο και κυριότερο, γιατί ξέρω καλά πως οι καινούριες ιδέες και οι καινούριες μορφές σ` όλα τα είδη της Τέχνης έρχονται ως αποτέλεσμα κι όχι από πρόθεση.”
Στα εννιακόσια δεκαοχτώ από την Μικράν Ασία μου ’στειλες κάρτες με στρατό και με την Αγιά Σοφία.
Κι αυτά συμβαίνουν στον καιρό. Μα από τότε μέχρι εδώ σπίτι μείναμε μόνο δυο: ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ.
Πρόσφυγα σ’ έριξαν εδώ κι ο χάρος έξι βήματα στα χρόνια που ’ρθα να σε δω μέσα στα παραπήγματα.
Κι αυτά συμβαίνουν στον καιρό. Μα από τότε μέχρι εδώ σπίτι μείναμε μόνο δυο: ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ.
