«Sala sala»: Ο Κ. Βήτα «συναντά» την Μαρίκα Παπαγκίκα και τη Σωτηρία Μπέλλου

«Αγάπησα το ρεμπέτικο και οι ήχοι του με συνοδεύουν πάντα σαν φθαρμένα χρώματα μιας υδατογραφίας. Χρώματα αλλά και στοιχεία που με βοηθούν να συνδέομαι με την αληθινή ζωή, τον πόνο, τη χαρά και τον άνθρωπο μέσα μου και γύρω μου. Τα τραγούδια αυτά είναι σαν μια πηγή, μια φλέβα όπου ένα αληθινό αίσθημα διαπερνά τα πάντα, μια εσωτερική κατάληψη που κυριεύει κάποιον και τον οδηγεί να αντιλαμβάνεται τις καταστάσεις. Ένας προορισμός που οδηγεί στην επιστροφή, στην αγκαλιά της μάνας. Ένας άνθρωπος που χάθηκε στην πορεία του, αλλά και οι ακρότητες που επιζητούν να ενωθούν», αναφέρει ο Κ. Βήτα σχετικά με την ενασχόλησή του για πρώτη φορά επί σκηνής με το ρεμπέτικο τραγούδι.

Από τα πλέον δημιουργικά κεφάλαια στην ελληνική ηλεκτρονική μουσική, ο συνθέτης και στιχουργός θα παρουσιάσει, αρχικά στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και έπειτα στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, την παράσταση «Sala sala». Μία απρόσμενη συνάντηση με δύο μεγάλες φωνές του ρεμπέτικου: την Μαρίκα Παπαγκίκα και τη Σωτηρία Μπέλλου.

«Θα επιχειρήσουμε μια προσέγγιση στον κόσμο του πρώιμου ρεμπέτικου μέσα από τα παραδοσιακά τραγούδια της Σμύρνης και τον απόηχο που άφησαν οι επιρροές τους στην Αθήνα του ’40. Μέσα από αυτές τις δύο φωνές, τις δύο σκιές, θέλω να απεικονίσω το πρόσωπο της συντριβής, της χαράς, ένα πλοίο που ακόμη ταξιδεύει μέσα μας, μια κρυφή ανέλπιστη χαρά, ένα θλιμμένο χαμόγελο, τον άνθρωπο – ένα παιδί χωρίς οικογένεια. Το ρεμπέτικο, ένα γιαπί που μπάζει, ένα σπίτι μέσα μας», σημειώνει χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Το «Sala sala» εστιάζει στη μουσική ιστορία που έγραψαν οι δύο μεγάλες κυρίες της ελληνικής μουσικής και οι δύο ξεχωριστές μουσικές φωνές που σημάδεψαν τη ζωή του τραγουδοποιού. Μετά από ένα χρόνο έρευνας για το ρεμπέτικο και διαδρομές σε μονοπάτια που είχαν τραγουδήσει αυτές οι δύο σπουδαίες εκπρόσωποί του, ο Κ. Βήτα μαζί με τον Ανδρέα Αγγελιδάκη και τον Άγγελο Πλέσσα δημιούργησαν μια νέα ανάγνωση του ρεμπέτικου.

Λίγα λόγια για την Μαρίκα Παπαγκίκα

Γεννήθηκε το 1890 στην Κω. Μετά από κάποιες πρώτες ηχογραφήσεις στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου είχε μετακομίσει η οικογένειά της, το 1915 βρέθηκε στο Έλις Άιλαντ, ως μετανάστρια, μαζί με τον σύζυγό της Κώστα, ο οποίος έπαιζε σαντούρι. Στη Νέα Υόρκη, το ζευγάρι άνοιξε ένα από τα πρώτα καφέ αμάν της πόλης (Marika’s), ενώ παράλληλα η ίδια έκανε πάνω από 200 ηχογραφήσεις ρεμπέτικων και δημοτικών τραγουδιών, για λογαριασμό της Columbia, αρχής γενομένης από το 1918. 

Οι ηχογραφήσεις αυτές, από τις πρώτες καταγραφές ρεμπέτικων σε δίσκο, επρόκειτο να μείνουν ξεχασμένες μέχρι τη δεκαετία του 1980, όταν χάρη στο ανανεωμένο ενδιαφέρον για αυτή τη μουσική, επανακυκλοφόρησαν τα τραγούδια της σε συλλογές και εκτιμήθηκε ο ρόλος της στην ελληνική μουσική παραγωγή. Η Παπαγκίκα είχε μια ιδιαίτερη σοπράνο φωνή και, πέρα από τη συμβολή της στη διάδοση του ρεμπέτικου, ηχογράφησε τραγούδια από μια μεγάλη γκάμα ανατολίτικων ιδιωμάτων. Το ζευγάρι επλήγη από την Κρίση του 1929, οπότε αναγκάστηκαν να κλείσουν το νυχτερινό κέντρο τους, και η Παπαγκίκα πέθανε στο Στέητεν Άιλαντ της Νέας Υόρκης, το 1943.

Λίγα λόγια για την Σωτηρία Μπέλλου

Γεννήθηκε στο χωριό Χάλια, λίγο έξω από τη Χαλκίδα, το 1921. Το οικογενειακό της περιβάλλον ήταν εύπορο, αλλά καταπιεστικό, μην επιτρέποντάς της να ξεδιπλώσει το ταλέντο και την αγάπη της για το τραγούδι. 

Σε ηλικία 17 ετών παντρεύτηκε, αλλά ο γάμος της έληξε άδοξα ύστερα από λίγους μήνες κακομεταχείρισής της, στην οποία απάντησε κάποτε ρίχνοντας βιτριόλι στο πρόσωπο του συζύγου της, ενέργεια που της κόστισε τέσσερις μήνες στη φυλακή. Το 1940 βρέθηκε στην Αθήνα και, παράλληλα με διάφορες δουλειές για επιβίωση, οργανώθηκε στην Αντίσταση, συνελήφθη και βασανίστηκε. Τραγουδούσε σε διάφορες ταβέρνες, σε μία από τις οποίες την ανακάλυψε ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο οποίος διέγνωσε το ταλέντο της και της έδωσε μια θέση πλάι του στο πάλκο και την ευκαιρία να ηχογραφήσει συνθέσεις του, με χαρακτηριστικότερη τη «Συννεφιασμένη Κυριακή». Έκτοτε καθιερώθηκε ως μία από τις κορυφαίες φωνές του ρεμπέτικου –χάρη στη μοναδική χροιά της– και συνεργάστηκε με πολλούς κορυφαίους συνθέτες, όπως τον Μάρκο Βαμβακάρη και, αργότερα, τον Διονύση Σαββόπουλο και τον Δήμο Μούτση. Εθισμένη στον τζόγο και στο αλκοόλ, αντιμετώπισε προβλήματα υγείας και επιβίωσης. Πέθανε το 1997.

Καλλιτεχνική και εικαστική επιμέλεια: Ανδρέας Αγγελιδάκης, Άγγελος Πλέσσας. Μουσική: Κ. Βήτα. Τραγούδι: Θεοδώρα Μπάκα, Κ. Βήτα. Σχεδιασμός Φωτισμών: Γιώργος Τέλλος. Χειρισμός Φωτισμών: Ανδρέας Κούρτης. Ηχοληψία: Γιάννης Λαμπρόπουλος. Παίζουν οι μουσικοί: Χρήστος Αλεξάκης: Πιάνο, Farfisa, Αλέκος Βουλγαράκης: Ηλεκτρική κιθάρα, Κώστας Γιαννίρης: Ηλεκτρικό μπάσο, Παναγιώτης Τσεκούρας: Theremin. Concept – Σχεδιασμός: Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Νίκος Αθανασόπουλος. Οργάνωση παραγωγής: Γιάννης Μητρούδης, Ερωδιός live. Παραγωγή: Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση.

Info: 3-4 Ιουνίου στις 20.30 στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, 13 Ιουνίου στις 21.00 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Τιμές εισιτηρίων στη Στέγη: Κανονικό: 18–25–28–36–45 €, Μειωμένο ή Μικρή Παρέα (5-9 άτομα): 14–20–23–29–36€, Μεγάλη Παρέα (10+ άτομα): 13–19–21–27–34 €, ΑΜΕΑ & Άνεργοι: 5 €, Συνοδός ΑΜΕΑ: 10 €. Πατήστε εδώ http://www.ticketservices.gr/el/events/?eventid=2068&showid=17882 για εισιτήρια στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.