Νέος Παρθενώνας, αρχαία γκρίνια και το παράδοξο του πλοίου του Θησέα
Το debate για τη νέα όψη του Παρθενώνα δεν είναι απλώς αισθητικό... Είναι ένα αγαπημένο, αρχαιοελληνικό σπορ.
Περιεχόμενα
Η νέα… διχρωμία στο δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα δίχασε τους Αθηναίους. «Καθόλου πρωτότυπο» θα σκέφτεται βαριεστημένα κάποιος ιστορικός, ο οποίος θα διαβάζει αυτές τις αράδες με αυτό το κουραστικό χόμπι των κατοίκων, αιώνες τώρα.
Πολλοί χάρηκαν με την αποκατάσταση, άλλοι δυσαρεστήθηκαν από την επέμβαση Κάπως έτσι «επιστρέφει» ένα από τα πιο διάσημα φιλοσοφικά μπλεξίματα της αρχαιότητας: το πλοίο του Θησέα. Δηλαδή, αν αλλάζεις σιγά-σιγά όλα τα κομμάτια ενός πράγματος, παραμένει το ίδιο ή απλώς κρατάει το όνομά του;
Ο Παρθενώνας και το πλοίο της… γκρίνιας
Όταν ο Παρθενώνας ήταν μόλις… 300 ετών, ο Πλούταρχος έγραφε το διάσημο έργο του, το Βίοι Παράλληλοι. Στο βιβλίο του αυτό αναφερόταν και σε έναν πιο ορθολογικό Θησέα, αναφέροντας στο τέλος και το παράδοξο «του πλοίου του Θησέα», που είναι ιερό για την Αθήνα.
Εκεί ξεκινά η παραδοξότητα: οι Αθηναίοι διατηρούσαν το πλοίο του Θησέα για αιώνες. Όταν κάποιο ξύλο σάπιζε, το αφαιρούσαν και έβαζαν ένα καινούργιο. Έτσι, κάποια στιγμή, στο πλοίο δεν υπήρχε κανένα από τα αρχικά υλικά. «Είναι αυτό το πλοίο του Θησέα;». Φυσικά και υπήρξε διχασμός: Οι μεν υποστήριζαν πως η αποκατάσταση είναι μέρος της ιστορικής συνέχειας, οι δε, αμφέβαλλαν, καθώς κανένα από τα αρχικά υλικά δεν βρισκόταν στη θέση του.
Οι Αριστοτελικοί οπαδοί δεν έχασαν την ευκαιρία να υπενθυμίσουν πως η «Ειδική αιτία» και ο «Σκοπός» είναι εκείνα που καθορίζουν την ταυτότητα, την «ουσία» και όχι η ύλη από την οποία είναι φτιαγμένο ένα πράγμα. Χαίρεστε υπέρμαχοι της αποκατάστασης; Μισό!
Εκείνος που μας μπέρδεψε
18 αιώνες έπειτα, ήρθε ο Άγγλος φιλόσοφος Τζον Χομπς για να διαλύσει ό, τι έβρισκαν βολικό οι υπέρμαχοι της αποκατάστασης, θέτοντας ένα δεύτερο παράδοξο:
Τι θα γινόταν εάν ένας φύλακας μάζευε κρυφά τα σάπια ξύλα από το πρωτότυπο καράβι του Θησέα και, διορθώνοντάς το, κατασκεύαζε με αυτά τα υλικά ένα νέο, ολόιδιο με το αρχικό;
Πλέον, θα έχουμε ένα πλοίο με νέα ξύλα και ένα πλοίο με τα αυθεντικά ξύλα, στο οποίο όμως δεν ανέβηκε ποτέ ο Θησέας. Ο Χομπς θεωρεί πως η ταυτότητα ενός αντικειμένου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ακριβή φυσική ύλη που το αποτελεί.
Παρθενώνας, το… νέο Πλοίο του Θησέα
Αξίζει να γκρινιάζουμε; Στην ψηφιακή εποχή, όπου άνετα μπορούμε να έχουμε την εικόνα του -σχεδόν- αυθεντικού Παρθενώνα, ποια ανάγκη εξυπηρετεί να παρεμβαίνουμε στα «ζωντανά» μνημεία (εκτός και αν κινδυνεύουν); Γιατί, το κάλλος, η γοητεία, δεν αφορά μόνο τη στιλιζαρισμένη όψη…
Με μια πιο φιλοσοφική ματιά, αυτό που δίνει μια ιδιαίτερη αξία σε κάθε έργο είναι ο χρόνος. Και όταν ο χρόνος αποτυπώνεται πάνω στο μνημείο, αυτή η αποτύπωση της ανθεκτικότητας είναι που το κάνει θαυμαστό -πέρα από την ομορφιά!
Ορίστε, γκρίνιαξα κι εγώ!
Διαβάστε επίσης
