Άλμπερτ Αϊνστάιν: Οι ευφυείς άνθρωποι λύνουν τα προβλήματα, οι μεγαλοφυείς τα προβλέπουν

Η επίδραση των ανακαλύψεων του σχετικά με την φύση του χώρου και του χρόνου, εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό αντικείμενο της επιστημονικής έρευνας σε φυσική, κοσμολογία, και μαθηματικά, ενώ το επώνυμο του χρησιμοποιείται συχνά ως χαρακτηρισμός για να δηλώσει πως κάποιος έχει υψηλή ευφυΐα.

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν γεννήθηκε σαν σήμερα, 14 Μαρτίου του 1849 στο Ουλμ και απεβίωσε στις 18 Απριλίου του 1955 στο Πρίνστον. Ο γερμανοεβραϊκής καταγωγής φυσικός ο θεμελιωτής της Θεωρίας της Σχετικότητας και από πολλούς θεωρείται ο σημαντικότερος επιστήμονας του 20ού αιώνα και όλων των εποχών. Εξέδωσε πάνω από 300 επιστημονικές δημοσιεύσεις, καθώς και 150 συγγράμματα για το ευρύ κοινό. Το 1921 βραβεύτηκε με το Νόμπελ Φυσικής για τις υπηρεσίες του στην θεωρητική φυσική.

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο των γενεθλίων του, θυμόμαστε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές, αλλά και άγνωστες φράσεις του, οι οποίες περικλείουν τον τρόπο σκέψης του, το έργο ζωής του και τη σοφία του.

Αν το Α είναι η επιτυχία στη ζωή, τότε το Α ισούται με χ συν ψ συν ζ, όπου χ = δουλειά, ψ = παιχνίδι και ζ = κράτα το στόμα σου κλειστό.

Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια.

Ο Θεός δεν νοιάζεται για τις μαθηματικές μας δυσκολίες…Ολοκληρώνει εμπειρικά.

Μία θεωρία μπορεί ν’ αποδειχθεί με το πείραμα, δεν υπάρχει όμως δρόμος που να οδηγεί από το πείραμα στη δημιουργία μιας θεωρίας.

Δύο πράγματα είναι άπειρα: το σύμπαν και η ανθρώπινη ηλιθιότητα και δεν είμαι τόσο σίγουρος για το σύμπαν.

Η τεχνολογική πρόοδος είναι σαν ένα τσεκούρι στα χέρια ενός παθολογικού εγκληματία.

Η επιστήμη είναι θαυμάσια, αν κάποιος δεν περιμένει να ζήσει απ’ αυτήν.

Οι εξισώσεις είναι πιο σημαντικές για μένα, γιατί η πολιτική είναι για το παρόν, αλλά η εξίσωση είναι για την αιωνιότητα.

Πως στην ευχή γίνεται να εξηγήσεις με φυσική και χημεία τον κεραυνοβόλο έρωτα;

Η ατομική ενέργεια άλλαξε τα πάντα εκτός από τον τρόπο που σκεφτόμαστε… Η λύση στο πρόβλημα αυτό είναι στην καρδιά του ανθρώπινου είδους… Αν ήξερα θα είχα γίνει ρολογάς.

Κάθε έξυπνος βλάκας μπορεί να κάνει τα πράγματα μεγαλύτερα, πολυπλοκότερα και πιο βίαια. Θέλει μια διάνοια και πολύ κουράγιο η αντίθετη κατεύθυνση.

Η θρησκεία μου αποτελείται από έναν ταπεινό θαυμασμό του απεριόριστου ανώτερου πνεύματος που αποκαλύπτει τον εαυτό του με την ελαφρά λεπτομέρεια που μπορεί να αντιληφθεί το ευπαθές και ασθενικό μυαλό μας.

Άκουσα ότι στενοχωρήθηκες που δεν είδες τον θείο σου Αϊνστάιν. Άσε με, λοιπόν, να σου πω το πώς μοιάζω: πρόσωπο ωχρό, μακριά μαλλιά κι ένα ελαφρό ξεκίνημα κοιλιάς. Ακόμη, μια άχαρη περπατησιά κι ένα πούρο στο στόμα – αν τύχει κι έχει πούρο – κι ένα στυλό στην τσέπη του ή στο χέρι του. Στραβά, όμως, πόδια και κρεατοελιές δεν έχει· είναι συνεπώς πολύ όμορφος… Είναι πραγματικά κρίμα που δεν τον είδες». (Σ’ ένα νεαρό συγγενή του που δεν τον βρήκε σε κάποια του επίσκεψη.)

Από την επίπονη έρευνά μου, με τις πολλές σκοτεινές ατραπούς της, γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να κάνει κανένας ένα σωστό βήμα, έστω και πολύ μικρό, στο δρόμο που οδηγεί στην κατανόηση του τι είναι πραγματικά σημαντικό. (Στο ερώτημα του τι είναι αλήθεια)

Βάλε το χέρι σου επί ένα λεπτό μέσα σε μια κατσαρόλα με καυτό νερό – θα σου φανεί μια ώρα. Κάθισε δίπλα σε μια γοητευτική γυναίκα επί μία ώρα – θα σου φανεί ένα λεπτό. Αυτό θα πει σχετικότητα! (Αστειευόμενος, δίνοντας την πιο καυστική απάντηση σε όσους αμφισβητούν τη θεωρία της σχετικότητας.)

Δεν με νοιάζει που είσαι κορίτσι, αλλά το κύριο πράγμα είναι να μην ενοχλείσαι εσύ. Δεν υπάρχει λόγος. (Σε νεανίσκο που ζητούσε συγγνώμη επειδή ήταν θηλυπρεπής.)

Δεν μπορώ να πιστέψω ότι ο Θεός παίζει ζάρια με τον κόσμο. (Απάντηση στον ιντετερμινισμό (απροσδιοριστία) και στην πιθανολογία των Χάιζενμπεργκ, Σρέντιγκερ και Μπορ.)

Είτε είμαστε άνθρωποι, είτε φυτά, είτε αστρική σκόνη, όλοι μαζί χορεύουμε στη μελωδία ενός αόρατου ερμηνευτή.

Η επιστημονική μου δουλειά έχει για κίνητρο την αδιάκοπη λαχτάρα μου να μάθω τα μυστικά της φύσης και όχι από άλλα αισθήματα. Η αγάπη μου για δικαιοσύνη και η πάλη μου να συνεισφέρω στη βελτίωση των ανθρώπινων συνθηκών είναι εντελώς ανεξάρτητα από τα επιστημονικά μου ενδιαφέροντα. (Αναφερόμενος στα κίνητρά του)

Η Ευρώπη θα μπορούσε σήμερα (1930) να αποτελεί ένα ομοσπονδιακό κράτος και όχι ένα φρενοκομείο εθνικισμών. Ο εθνικισμός είναι παιδική αρρώστια – η ιλαρά της ανθρωπότητας… Δεν αποκλείεται η εξέλιξη της κοινωνίας του μέλλοντος να βρίσκεται στην κατεύθυνση που δείχνει ο κομμουνισμός. Η Ρωσία, όμως, διαπράττει σφάλματα εφαρμόζοντας το ιδεώδες της στην πράξη.

Η θρησκευτική εμπειρία του κόσμου είναι η αιτία των πιο επίμονων και ευγενών επιστημονικών ερευνών.

Η πορεία μου ήταν προκαθορισμένη από παράγοντες που δεν ελέγχω. Ιδίως από τους μυστηριώδεις αδένες, όπου η φύση αποστάζει την αυθεντική ουσία της ζωής, τις εσωτερικές εκκρίσεις μας… Δεν είμαι άθεος. Διδάχθηκα τη Βίβλο και το Ταλμούδ. Θαυμάζω τη λαμπρή εικόνα του Ναζωραίου. Είμαι ντετερμινιστής. Δεν πιστεύω στην ελεύθερη βούληση. Οι Εβραίοι πιστεύουν. Άρα φιλοσοφικά δεν είμαι Εβραίος.

Λυπούμαι που δεν μπορώ ν’ ανταποκριθώ στο αίτημά σας, αφού θέλω πάρα πολύ να παραμείνω στο σκοτάδι του να μην έχω ψυχαναλυθεί. (Σ’ έναν ψυχοθεραπευτή που ήθελε να τον ψυχαναλύσει.)

Με επιστημονικούς όρους μπορείς να περιγράψεις τα πάντα. Ε, και; Αν αναλύσεις μια συμφωνία του Μπετόβεν ως ωστικό κύμα, το μόνο που θα έχεις καταφέρει είναι να κάνεις μια τρύπα στο νερό… Αν δεν ήμουν φυσικός, θα ήμουν μουσικός. Σκέπτομαι με μουσικό τρόπο. Βιώνω τις ονειροπολήσεις μου, δίνοντάς τους μουσική υπόσταση. Βλέπω τη ζωή μου με μουσικούς όρους.

Με τη φήμη γίνομαι ολοένα και περισσότερο ανόητος, που, φυσικά, είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Υπάρχει πάντα μια μεγάλη δυσαναλογία ανάμεσα στο τι είναι κανένας και τι νομίζουν οι άλλοι ότι είναι. (Για την παγκόσμια φήμη του)

Μη στενοχωριέσαι για τις δυσκολίες που βρίσκεις στα μαθηματικά. Μπορώ να σε διαβεβαιώσω ότι οι δικές μου είναι ακόμα πιο μεγάλες. (Σε μαθητή που δυσκολεύεται στα μαθηματικά.)

Να μην προσπαθείς να γίνεις άνθρωπος επιτυχίας, αλλά άνθρωπος αξίας.

Ο Θεός είναι εκκεντρικός, όχι όμως κακόβουλος. (Εννοώντας ότι κι αν τα φυσικά φαινόμενα φαίνεται να έχουν μία πολύπλοκη μαθηματική διατύπωση δεν αποτελούν παρά ένα σύστημα νόμων που το ανθρώπινο πνεύμα μπορεί ν’ ανακαλύψει.)

Ο καθένας που ασχολείται σοβαρά με την επιστημονική αναζήτηση πείθεται ότι ένα πνεύμα διακηρύσσεται μέσα στους νόμους του Σύμπαντος – ένα πνεύμα απείρως ανώτερο από το ανθρώπινο, τέτοιο που μπροστά του εμείς, με τις περιορισμένες μας δυνάμεις, πρέπει να αισθανόμαστε ταπεινοί. (Για τους επιστήμονες και την προσευχή)

Οι ηθικές αρετές των εξεχουσών προσωπικοτήτων έχουν ίσως μεγαλύτερη σημασία για μια γενεά και για τον ρου της ιστορίας, απ’ ό,τι έχουν τα καθαρά πνευματικά επιτεύγματα.

Όταν δεν έχω κάποιο ειδικό πρόβλημα να σκεφθώ, μου αρέσει να αποδεικνύω ξανά μαθηματικά και φυσικά θεωρήματα που τα ξέρω από παλιά. Δεν υπάρχει κανένας στόχος σ’ αυτό. Απλώς είναι μια ευκαιρία να προσφέρω στον εαυτό μου την απόλαυση του να σκέφτομαι. (Για τις κενές ώρες)

Το δώρο σας θα μου είναι μία κατάλληλη υπόδειξη να είμαι στο μέλλον λιγάκι περισσότερο κομψός απ’ όσο ήμουν μέχρι τώρα. Γιατί οι γραβάτες και τα μανικέτια υπάρχουν σε μένα μόνο σαν μακρινές αναμνήσεις. (Σε νεαρούς που του πρόσφεραν ένα δώρο.)

Το πιο ακατανόητο πράγμα είναι το ότι ο κόσμος είναι κατανοητός.