Τρέμε Disneyland, ήρθε η Dismaland. Και ανήκει στον Banksy

Το Weston υπήρξε για δεκαετίες ένας low budget τουριστικός προορισμός για τους κατοίκους του Bristol και γενικότερα για την εργατική τάξη της νοτιοδυτικής Μεγάλης Βρετανίας. Από το 1937 διέθετε τη μεγαλύτερη εξωτερική πισίνα στην Ευρώπη και τον υψηλότερο βατήρα για καταδύσεις, καθιστώντας το “Tropicana”, όπως ονομάστηκε το θέρετρο που τα φιλοξενούσε, διάσημο και έξω από τα σύνορα της χώρας. Όταν κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου το Weston έγινε κέντρο φιλοξενίας κυρίως μικρών παιδιών που έπρεπε να προστατευτούν από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς των Γερμανών, η παραλιακή πόλη και η εντυπωσιακή της πισίνα συνδέθηκαν με στιγμές ξενοιασιάς μέσα σε μια δραματική καθημερινότητα. Και τι πιο φυσικό η ανάμνηση των στιγμών αυτών να οδηγεί πίσω πολλούς από αυτούς πλέον με τις οικογένειές τους για μερικές στιγμές οικονομικής χαλάρωσης.

To 2000, το Tropicana έκλεισε για το κοινό, μετά από μια σειρά ετών μέσα στην παρακμή και την αδυναμία των διοικούντων να κάνουν όλες εκείνες τις αλλαγές που θα έδιναν μια νέα, πιο σύγχρονη εικόνα στο άλλοτε στολίδι του Weston. Πολλοί αδιαφόρησαν για την εξέλιξη αυτή, άλλοι πάλι, παρέμειναν να κοιτάζουν με νοσταλγία τον παρατημένο παράδεισο των παιδικών τους χρόνων. Ανάμεσα σε αυτούς τους δεύτερους, το τρομερό «παιδί» της σύγχρονης τέχνης, ο πιο διάσημος «άγνωστος» της Μεγάλης Βρετανίας, Banksy.

Ο Banksy μεγάλωσε στο Bristol και δεν ήταν λίγες οι φορές που επισκέφθηκε το Tropicana στα παιδικά του χρόνια. Όταν τον περασμένο Ιανουάριο βρέθηκε κατά τύχη πίσω στο Weston και έγινε μάρτυρας της εγκατάλειψης της «παραμυθούπολης» μιας άλλης εποχής, αποφάσισε να την επαναφέρει στη ζωή, μέσα από το δικό του ύφος και τα δικά του μηνύματα αυτή τη φορά. Ο Banksy θα έφτιαχνε τη δική του Disneyland, προσαρμοσμένη στην εικόνα του Tropicana των τελευταίων ετών, ένα θεματικό οικογενειακό πάρκο ακατάλληλο για παιδιά, με το όνομα Dismaland, η χώρα της μελαγχολίας.

Η κατασκευή της Dismaland κράτησε αρκετούς μήνες και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που έπρεπε να ξεπεραστεί ήταν το να παραμείνει το project μυστικό. Οι δημοτικές αρχές συμφώνησαν να παραχωρήσουν το χώρο, βλέποντας την ευκαιρία που παρουσιάστηκε για προσέλκυση χιλιάδων επισκεπτών. Η τελευταία άλλωστε οργανωμένη έκθεση του Banksy, το 2009 στο Bristol, κινητοποίησε περισσότερους από 300.000 επισκέπτες σε 3 μήνες και απέφερε στην πόλη έσοδα μεγαλύτερα των 10 εκατομμυρίων λιρών. Μόνο 4 άτομα από τη δική τους πλευρά γνώριζαν τι ακριβώς γίνεται μέσα από τον εξωτερικό τοίχο του Tropicana, διαδίδοντας όταν οι εργασίες δεν μπορούσαν να μείνουν κρυφές, σενάρια περί Χολυγουντιανών παραγωγών.

Η Dismaland, το μεγαλύτερο project του Banksy μέχρι σήμερα, ανοίγει τις πόρτες τις για το κοινό το Σάββατο 22 Αυγούστου και για πέντε ολόκληρες εβδομάδες. Ο ίδιος μαζί με 58 άλλους καλλιτέχνες, όπως η Jenny Holzer, ο Damien Hirst, και  Jimmy Cauty των KLF, σατιρίζουν με καυστικό τρόπο τη σύγχυση που χαρακτηρίζει τον σημερινό άνθρωπο. Και δεν θα μπορούσε να είναι πιο ταιριαστή η περιγραφή που οι ίδιοι δίνουν στο δημιούργημά τους από το «μέρος που μπορείς να αποδράσεις από την ανόητη φυγή από την πραγματικότητα» καθώς και «η πιο απογοητευτική ατραξιόν της Μεγάλης Βρετανίας».

Στη Dismaland μπορείς να φωτογραφίσεις τη Σταχτοπούτα νεκρή μετά την ανατροπή της άμαξάς της, , σαν παπαράτσι στο ατύχημα της Diana, να δεις το παιδί σου να δανείζεται χρήματα με 5.000% τόκο, να ζεσταθείς καίγοντας τα βιβλία της βουλής των Λόρδων ή να περάσεις το χρόνο σου χαζεύοντας βάρκες ξεχειλισμένες από μετανάστες σαν τουρίστας σε Ελληνικό νησί. Κάπου κοντά σου θα βρίσκεται ο Χάρος επάνω σε συγκρουόμενο αυτοκινητάκι, γύρω σου θα υπάρχουν δεκάδες δυστυχισμένοι υπάλληλοι, έτοιμοι να σε βρίσουν σε κάθε σου ερώτηση και όταν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο, με 5 λίρες μπορείς να ξεσπάσεις καταστρέφοντας μια διαφημιστική προθήκη στάσης λεωφορείου με όποιο από τα διαθέσιμα εργαλεία επιθυμείς, ή ακόμα και να αντικαταστήσεις το μήνυμα με κάτι πιο ανατρεπτικό και προσωπικό.

Μπορεί η Dismaland να μην ξαναδώσει στο Tropicana τη χαμένη του αίγλη και τις εικόνες περασμένων ετών, θα είναι όμως άλλο ένα ηχηρό μήνυμα της πολιτικοποιημένης τέχνης απέναντι στην υποκριτική μας καθημερινότητα και ίσως, ίσως απλά, καταφέρει να βοηθήσει κάποιους τυχερούς από εμάς να αναθεωρήσουμε ιδέες, σκέψεις, πράξεις, τη ζωή μας. Τέχνη δεν είναι και αυτό;