The Post | Η δημοσιογραφία είναι για να υπηρετεί τους κυβερνώμενους, όχι τους κυβερνώντες.

“Η δημοσιογραφία είναι για να υπηρετεί τους κυβερνώμενους, όχι τους κυβερνώντες.” μια φράση-κλειδί που αποτελεί και το κεντρικό νόημα της εξαιρετικής ταινίας του Steven Spielberg, “The Post”.

Πριν ακόμη δω την εν λόγω ταινία, νομίζω πως ήμουν σίγουρη για το αποτέλεσμα. Γιατί όταν τρία ιερά τέρατα του κινηματογράφου ενώνουν τις δυνάμεις τους, γράφουν ιστορία. 

Η πλοκή της ταινίας αναφέρεται σε αληθινά γεγονότα που συνέβησαν το 1971. Πρόκειται για την υποδειγματική αναπαράσταση της ιστορίας των Pentagon Papers.

Πριν αναφερθώ στην ουσία του έργου, θα ήθελα να σχολιάσω την άριστη παρουσίαση των διαφορών της εποχής σε όλα τα επίπεδα. Από τα ρούχα, το μακιγιάζ και τα κουρέματα, στα σπίτια, τα καρτοτηλέφωνα και τα αυτοκίνητα, μέχρι τη θέση της γυναίκας.

Τι κι αν βρίσκεται σε ανώτερη θέση -όπως η ιδιοκτήτρια της New York Post-, αν είσαι άνδρας μπορείς να αμφισβητήσεις την απόφασή της και να την απαξιώσεις μόνο και μόνο επειδή ανήκει στο αδύναμο φύλο. 

Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι αποκαλύπτονται τα έγγραφα ενός τεράστιου σκανδάλου των εγγράφων που απεδείκνυαν πως επί θητείας πέντε τουλάχιστον πρωθυπουργών, ο πόλεμος στο Βιετνάμ βασιζόταν τόσο σε ψέμματα όσο  και σε επικοινωνιακά κατασκευάσματα. Ποιά είναι η αποστολή (the mission) της δημοσιογραφίας; Να βρει το θάρρος να αποκαλύψει την αλήθεια για το καλό των κυβερνώμενων, δίχως να φοβηθεί την εξούσια των κυβερνώντων και το απειλητικό “φάντασμα” του Προέδρου Νίξον…

Κεντρικά πρόσωπα της υπόθεσης είναι ο αρχισυντάκτης της ιστορικής Washington Post Ben Bradley, τον οποίο υποδύεται ο Tom Hanks και η ιδιοκτήτρια της εφημερίδας Kay, την οποία υποδύεται η Meryl Streep. Νομίζω ότι είναι περιττό να σχολιάσω το υποκριτικό τους ταλέντο. Το μόνο που θα ήθελα να πω είναι ότι δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερη επιλογή ηθοποιών για να ερμηνεύσουν τους εν λόγω ρόλους…

Οι δυο τους προσπαθούν να βρουν και να αποκαλύψουν τα έγγραφα. Βρίσκονται στη δύσκολη θέση να ρισκάρουν πολλά ,καθώς εκείνοι που έχουν την εξουσία θέλουν με κάθε τρόπο να “φιμώσουν” την ελεύθερη φωνή των εφημερίδων που σκοπεύουν να ανασύρουν τα απόρρητα έγγραφα.

Ο Bradley γνωρίζει πολύ καλά πώς να διαχωρίσει το συμφέρον της χώρας από το συμφέρον του προέδρου και της κυβέρνησής του.

“Το δικαίωμα της δημοσίευσης προστατεύεται με δημοσίευση” επαναλαμβάνει. Γιατί εκείνος είναι μια τεράστια φυσιογνωμία στο χώρο της δημοσιογραφίας που τολμά να ρισκάρει όταν ξέρει πως το δίκιο είναι με το μέρος του.

Το μεγαλύτερο ρίσκο όμως είναι για την Kay. Πρώτον, πρέπει να επιλέξει ανάμεσα  στο καθήκον και τη φιλία της με τον πρώην πανίσχυρο υπουργό άμυνας, Mark Namara, ο οποίος ήταν εμπλεκόμενος στο σκάνδαλο. Δεν είναι εύκολη η επιλογή, κάτι που κατανοεί απόλυτα ο αρχισυντάκτης της Post.

Όπως μάλιστα διηγείται, με τη γυναίκα του ήταν στενοί οικογενειακοί φίλοι με το ζεύγος Kennedy. Την ημέρα της δολοφονίας του J.F. Kennedy, τη στιγμή που η Jackie έκλαιγε στην αγκαλιά της συζύγου του, τού ζήτησε να μη γράψει στην εφημερίδα τίποτα από όλα όσα τους πει… Τότε, λοιπόν, ο Bradley ένιωσε ιδιαίτερα άβολα, γιατί αγαπούσε πραγματικά τους δυο αυτούς ανθρώπους και δε θα έβαζε τίποτα πάνω από τα συναισθήματά του για εκείνους. Τη φιλία τους…

Στην περίπτωση όμως της Kay, ένα σκάνδαλο που ρίσκαρε τις ζωές τόσων Αμερικανών που πολέμησαν – ανάμεσά τους και του γιου της- ενώ το αποτέλεσμα ήταν προδικασμένο, οφείλει να το αποκαλύψει, παραμερίζοντας τη φιλία της.

Είναι συγκινητικό ότι σέβεται την άποψη του διευθυντή της Post κι εκείνος συνειδητοποιεί το πόσο μεγάλο είναι το ρίσκο που παίρνει. Θα μπορούσε ακόμα να οδηγηθεί στη φυλακή και να χάσει τα πάντα.

Σε έναν υπέροχο διάλογο που έχει με την κόρη της στο δωμάτιο όπου κοιμούνται αγγελικά οι εγγονούλες της, αποκαλύπτει τις σκέψεις της για το “χρέος” της απέναντι στην εφημερίδα και στους εργαζόμενους. Οφείλει να την κρατήσει στο “ύψος” της, στη μνήμη του πατέρα και του συζύγου της. Ανησυχεί μήπως δε σταθεί αντάξια των προσδοκιών τους και τους απογοητεύσει… από εκεί ψηλά που είναι… Ξέρει ότι μια γυναίκα αμφισβητείται σε μια τέτοια ισχυρή θέση. Αναφέρει μάλιστα, τα λόγια του Samuel Johnson, ο οποίος είπε κάποτε:

”Μια γυναίκα που κάνει κήρυγμα, είναι σα να βλέπεις ένα σκύλο να περπατάει με τα πίσω πόδια…”

Έχοντας στο μυαλό της το “σκοπό” της εφημερίδας, που δεν είναι άλλος από “ελεύθερη δημοσιογραφία”, βάζει στην άκρη τις αντιρρήσεις των ανδρών που τη συμβουλεύουν και δημοσιεύει τα απόρρητα έγγραφα.

Και τελικά… δικαιώνεται! Τί κι αν ο Nixon δίνει εντολή να μην ξαναδεχτεί κανένα δημοσιογράφο της Post στο Λευκό Οίκο… γρήγορα βγαίνει στην επιφάνεια και το μετέπειτα σκάνδαλο Watergate, που οδηγεί και στην παραίτησή του. Ένα σκάνδαλο που ξεσκέπασε και πάλι η Post, με δυο ρεπόρτερ που μπορεί να μην εμφανίζονται στην ταινία του Spielberg, αλλά είναι οι πρωταγωνιστές της ταινίας του Alan Pacula, “All the President’s men”, με τους Robert Redford και Dustin Hoffman). 

Η ταινία “Τhe Post” με έκανε να αναλογιστώ το εξής : στη σύγχρονη εποχή, υπάρχει “ελεύθερη δημοσιογραφία”; Σήμερα, που τα εγχώρια ΜΜΕ διασυνδέονται με τα εκάστοτε κέντρα εξουσίας, είτε πολιτικά, είτε οικονομικά; Μια κατάσταση που περισσότερο σαν προπαγάνδα, θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε, ελάχιστοι είναι οι δημοσιογράφοι που είναι αντικειμενικοί, δε δελεάζονται από “συμφέροντα” και δε φοβούνται να παρουσιάσουν την αλήθεια.

“Το πρώτο πρόχειρο σχέδιο της ιστορίας οι ειδήσεις” λέει η Kay στον Bradley – λόγια του πατέρα της και ιδρυτή της Post- μετά τη δικαίωσή τους από το δικαστήριο. 

Πόσες πιθανότητες, υπάρχουν άραγε, να δούμε ξανά αντίστοιχο δημοσιογραφικό ηρωισμό που να γράψει ιστορία;