3+1 όψεις της Μαρίας Μαγδαληνής στον κινηματογράφο (του σήμερα)

Ανήμερα της Μεγάλης Τρίτης, στις εκκλησίες ψέλνεται το «Τροπάριο της Κασσιανής». Στους στίχους του, γίνεται αναφορά σε μια ανώνυμη αμαρτωλή γυναίκα, την οποία η Βυζαντινή ποιήτρια είχε γνωρίσει μέσα από τα γραπτά των Ευαγγελιστών. Σύμφωνα με εκείνους, το εν λόγω πρόσωπο είχε διαπράξει μοιχεία και επρόκειτο να λιθοβολιστεί από Φαρισαίους, αλλά σώθηκε χάρη στην παρέμβαση του Χριστού. Τότε, εκείνη για να Τον ευχαριστήσει Του έπλυνε τα πόδια προτού τα στεγνώσει με τα μαλλιά της. Η συγκεκριμένη εικόνα έχει επιβιώσει μέσα από αφηγήσεις μέχρι σήμερα, αλλά ως κεντρική ηρωίδα τοποθετούνταν πάντα, λανθασμένα, η Μαρία Μαγδαληνή. Αυτή είναι μόνο μία από τις πολλές ανακρίβειες που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη βιβλική προσωπικότητα, η οποία στο πέρασμα των αιώνων περιγράφεται με συχνά υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς, οι οποίοι παραπέμπουν σε μια ανήθικη ιδιοσυγκρασία. Ωστόσο, στον 21ο αιώνα και ειδικά στον κινηματογράφο, οι απεικονίσεις της Μαγδαλήνης επιχειρούν να ανατρέψουν αυτήν την εικόνα, πλησιάζοντας σε μια πιθανώς ακριβέστερη καταγραφή της, πάντως σίγουρα δικαιότερη. Ακολουθούν, λοιπόν, μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές των τελευταίων δεκαετιών.

Η Μαρία Μαγδαληνή στο σύγχρονο κινηματογράφο:

«The Book of Life» (1998)

Δύο από τους πιο δημοφιλείς καλλιτέχνες της δεκαετίας του ’90, ο indie σκηνοθέτης Χαλ Χάρτλεϊ («Trust», «Simple Men») και η ορμητική τραγουδοποιός PJ Harvey, ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια σπάνια cult παραγωγή. Στο ντεμπούτο της στη μεγάλη οθόνη, η Αγγλίδα μουσικός υποδύεται την αγία λίγο πριν την Αποκάλυψη, όταν συζητά με τον Ιησού το ενδεχόμενο να αποτρέψουν το τέλος του κόσμου. Και στο μεταξύ καπνίζει μανιωδώς ακούγοντας μουσική.

«Τα Πάθη του Χριστού» (Μελ Γκίμπσον, 2004)

Το προβοκατόρικο χριστιανικό έπος του σήμερα αποκαθηλωμένου στο Χόλιγουντ ηθοποιού και σκηνοθέτη Μελ Γκίμπσον είχε τη Μόνικα Μπελούτσι, στο απόγειο της δημοφιλίας της τότε, να ενσαρκώνει τη Μαγδαληνή ξεσηκώνοντας, σαφώς, πουριτανικό μένος κατά της συγκεκριμένης επιλογής. Και ακόμα πιο αυτονόητα, ο Γκίμπσον δεν έχασε την ευκαιρία να φτιάξει ένα χαρακτήρα που να θυμίζει την προαναφερθείσα μοιχαλίδα αντί να εξάρει τις ουσιατικές ποιότητές της, γιατί μπρος το ragebait τι σου είναι η θρησκευτική ορθότητα; Πάντως, για να τα λέμε όλα, και η Ιταλίδα ηθοποιός είχε πει τότε πως έκανε τα πάντα για υποδυθεί το ρόλο «μιας απλής αμαρτωλής σαν εσάς και εμένα». Κι έπειτα, δεν μπορεί να συγκριθεί με την Μπάρμπαρα Χέρσεϊ στον «Τελευταίο Πειρασμό» (Μάρτιν Σκορσέζε, 1988) όπου ως μακιγιαρισμένη και τατουαζοφόρος Μαρία μοιράζεται ερωτική σκηνή με τον Ιησού (Γουίλεμ Νταφόε).

«Κώδικας Da Vinci» (Ρον Χάουαρντ, 2006)

Το βιβλίο του Νταν Μπράουν στο οποίο βασίζεται ο Ρον Χάουαρντ είναι γνωστό τοις πάσοι. Όπως είναι εξίσου δεδομένο πως ο συγγραφέας στην ιστορία του σμίγει θεωρίες συνωμοσίας, μυθοπλασία και θρησκειολογία σε ένα συνδυασμό που έσπασε τα ταμεία – βιβλιοπωλείων και σινεμά. Το σούσουρο ξεσήκωσε η ιδέα του Μπράουν πως στα έργα του Ντα Βίντσι και συγκεκριμένα στο «Μυστικό Δείπνο», κρύβεται ένα μυστικό που απειλεί να τινάξει στον αέρα την ίδια την ιδέα του χριστιανισμού. Πολύ απλά διότι εκεί αποκαλύπτεται -spoiler alert- πως ο Μαρία Μαγδαληνή δεν είναι απλώς η σύζυγος του Ιησού, αλλά και η μητέρα ενός απογόνου του! Σταυροκοπιέσαι και μόνο που το διαβάζεις…

«Μαρία Μαγδαληνή» (2018)

Αυτή είναι η μοναδική πρόσφατη κινηματογραφική περίπτωση, στην οποία η Μαγδαληνή αποδίδεται με νηφαλιότητα έως και υπερβατικότητα θα τολμούσαμε να πούμε. Η αιθέρια Ρούνι Μάρα αποδεικνύεται ιδανική επιλογή στο κατανυκτικό φιλμ του Γκαρθ Ντέιβις («Lion»), καθώς το πρόσωπό της μετατρέπεται σε κύριο αφηγηματικό όχημα της δράσης και ενδυναμώνει την εντύπωση πως η αμφιλεγόμενη γυναίκα άξιζε να θεωρείται ισάξια των μαθητών του Χριστού.