Πού στάζει καύλα η Αθήνα
Από καφετέριες και θέες, μέχρι sex shop και κόκκινα φωτάκια, ο Γιάννης Νένες κάνει οδηπορικό στα σποτ που η Αθήνα του 1988 αναστέναζε ερωτισμό. Το κείμενο αναδημοσιεύεται αυτούσιο από το αρχείο.
Αυτό που ακούω όλο και πιο συχνά από φίλους, στο τηλέφωνο, είναι ότι έχουν πονοκέφαλο. Ότι δε θα βγουν απόψε. Και τους καταλαβαίνω. Το μαύρο σύννεφο πάνω από την πόλη δεν επιδρά αρνητικά μόνο στο σώμα αλλά και στη διάθεση. Η Αθήνα γίνεται όλο και πιο εχθρική μέρα με τη μέρα. Οι άμυνές μας οξύνονται, οχυρωνόμαστε μέσα σε διαμερίσματα-κουτιά κοιτάζοντας από το παράθυρο (ίσως, ούτε καν αυτό)… Αλλά, η απραγία αυτή μάλλον επιδεινώνει την κατάσταση και, φυσικά, τον πονοκέφαλο.
Mια πιθανή λύση είναι να δούμε τα πράγματα θετικά. Να αγαπήσουμε την πόλη ξανά και, κυρίως, αυτούς που μπορούν, έστω και άθελά τους, να της δίνουν ζωή. Η ζωή υπάρχει στον έρωτα και ο έρωτας διεκπεραιώνεται παντού, ακόμα και στις κατεστραμμένες πόλεις των μεταλλαγμένων, στα κόμικς επιστημονικής φαντασίας. Η Αθήνα, ευτυχώς, δεν έχει φτάσει σε τέτοια σημεία, αν και, έτσι όπως πάμε, καλό θα ήταν να προετοιμαζόμαστε ψυχολογικά. Παρ’ όλ’ αυτά, ας δούμε την καλή της πλευρά. Το αντίδοτο στο στρες μπορεί να δημιουργηθεί μέσα στο μυαλό μας και να είναι εξίσου αποτελεσματικό όσο η παλιά καλή λύση της ασπιρίνης. Οι Αθηναίοι ερωτεύονται παρά τις αντίξοες συνθήκες. Διοχετεύουν την ερωτική τους ενέργεια με μεσογειακό ταμπεραμέντο. Άλλοτε επεισοδιακά και άτσαλα, άλλοτε τρυφερά και ήρεμα, ή ακόμα και σκληρά, ωμά. Όλοι οι τρόποι της ερωτικής έκφρασης που υπαγορεύει η μυθολογία του Έρωτα, υφίστανται και τηρούνται μέχρι τέλους. Και, μάλιστα, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, τώρα που αυτό το «τέλος» ή η κορύφωσή τους περνάει δύσκολους καιρούς εγκλωβισμένη στην πικρή μυρωδιά των προφυλακτικών.
Σε μία σχεδόν προσωπική προσπάθεια να επανεκτιμήσουμε αυτή την πόλη (μια και δεν γίνεται, προς το παρόν, να μεταναστεύσουμε), ανιχνεύσαμε τα κυριότερα σημεία της Αθήνας, στα οποία «συμβαίνει» ο έρωτας, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Φωτογραφίσαμε όχι το εσωτερικό και το περιεχόμενο των σημείων αυτών, αλλά την ίδια την πόλη που, με το δικό της τρόπο, αγκαλιάζει αυτό το πανάρχαιο, και πάντα αποτελεσματικό για τους συμμετέχοντες, χάπενινγκ. Και αν αναρωτιέστε γιατί μόνο την Αθήνα, ας σκεφτείτε ότι σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση οι ασφαλιστικές δικλείδες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για όσους δε λένε να απαλλαγούν από αυτούς τους καταραμένους πονοκεφάλους.
Aφ’ υφηλού
Ο Λυκαβηττός και τα Τουρκοβούνια προσφέρουν την ψευδαίσθηση του καθαρού αέρα. Εκτός αυτού διαθέτουν μια αρκετά εντυπωσιακή θέα της πόλης που, αν τη δεις στο σκοτάδι της νύχτας σε γοητεύει και αν τη δεις στο φως της ημέρας σε τρομοκρατεί. Πάντα, όμως, ένα υψηλό σημείο υποθάλπει τις φιλοσοφικές ανησυχίες του ανθρώπου. Αγνατεύοντας ένα μεγάλο ουρανό, έστω και μαύρο-κατράμι, οι σκέψεις ταξιδεύουν πιο ελεύθερα και άπτονται των υπαρξιακών ανησυχιών. Για να μιλήσουμε πιο ερωτικά, σε εμπνέουν για φιλάκια, αγκαλίτσες και τολμηρα χάδια περιορισμένου εύρους. Ο Λυκαβηττός, τα απογεύματα, μειονεκτεί μια και είναι εύκολα προσπελάσιμος από οικογενειάρχες εν απογνώσει που φέρνουν τα παιδάκια τους να παίξουν μπάλα στην ανοιχτωσιά, ή από ηλικιωμένα ζευγάρια που κάνουν τη βόλτα τους (ανεβαίνουν με ταξί). Τα Τα ζευγαράκια του απογεύματος αγκαλιάζονται μακαρίως στα παγκάκια παρακολουθώντας μια αμφίβολη χρωματικά δύση ή τα πρώτα πορτοκαλί φωτάκια του Δήμου να ανάβουν. Τα Τουρκοβούνια εκείνη την ώρα είναι έρημα. Το βράδι, ο Λυκαβηττός έχει περισσότερα αυτοκίνητα εντός των οποίων διαδραματίζονται σκηνές μαλακού πορνό. Τα πάντα μένουν ανολοκλήρωτα γιατί η περιοχή τραβάει και τυπάκια που γουστάρουν να κάνουν σπασίματα. Παρκάρουν δίπλα στο αυτοκίνητο των περιπτύξεων, ανοίγουν στο τέρμα το κασετόφωνο και, είθισται, ο Ρικ Αστλεϋ να αδρανοποιεί και την παραμικρή ερωτογόνο ζώνη, ξέρετε.
Τα σκυμένα κεφάλια

Το Σούνιο και τα Τουρκοβούνια είναι περιοχές που ανθίζουν τη νύχτα, ιδιαίτερα αγαπητές από (ημι)παράνομα ζευγάρια που διαθέτουν αυτοκίνητο. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η τιμή για ένα δωμάτιο, ακόμα και στο πιο φτηνό ξενοδοχείο στις Κουκουβάουνες, μπορεί να κάνει κάποιο συνοδό να δαγκωθεί. Και, εξάλλου, πού μπορεί να βρει κανείς τέτοιο υπέροχο και άπλετο χώρο για παρκάρισμα; Ειδικά το Σούνιο σαν σκηνικό είναι και πιο δελεαστικό, αφού η θάλασσα δημιουργεί συνειρμούς νησιού, θερινής έκλυσης παθών κ.λπ. Η εικόνα είναι γλυκύτατη. Σιωπηλά αυτοκίνητα, παρκαρισμένα σε απόσταση ασφαλείας το ένα από το άλλο, αγναντεύουν το Αιγαίο ενώ, δονούνται ελαφρά και ρυθμικά, σε μουσική υπόκρουση μάλλον χαβάγιας. Αν παραξενευτεί κανείς βλέποντας μόνο κάποιον στη θέση του οδηγού να έχει αράξει, ας προσέξει καλύτερα την ώρα που θα φεύγουν. Στη θέση του συνοδηγού θα έχει εμφανιστεί κάποιο άλλο κεφαλάκι που θα καπνίζει κάπως νευρικά. Μπορεί να έχασε τη θέα αλλά ο καλός θεός του έρωτα τη γλύκανε δεόντως.
Κόκκινα φώτα
Και η Αθηνάς με τις παρόδους της προσφέρουν τη δική τους ερωτική εκδοχή στην εικόνα της πρωτεύουσας. Εκδοχή από τις σημαντικότερες, αφού τηρούν πιστά τους κανόνες της παράδοσης που θέλει μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα για τους ναούς της Πανδήμου Αφροδίτης και όχι μόνο στην Αθήνα ή στην υπόλοιπη Ελλάδα αλλά και σε όλο τον κόσμο. Τα σπίτια των μικρών δρόμων, συνήθως παλιά κτίσματα της νεοκλασικής αισθητικής, τρυφερά και άθικτα από το χρόνο, φέρουν το κόκκινο φωτάκι πάνω από την πόρτα. Λακωνικό και μόνο του στη σκληρή αρχιτεκτονική της ανοικοδόμησης, φωτίζει ένα κουδούνι με γυναικείο υποκοριστικό, που μπορεί και να μην υπάρχει καν. Τα σπίτια είναι και ημιυπόγεια διαμερισματάκια με μισάνοιχτη πόρτα από την οποία, κάθε λίγο φεύγει βιαστικά κάποιος τύπος…

Τα ξενοδοχεία της Αθηνάς, φέροντας ένδοξους ελληνοπρεπείς τίτλους, έχουν την αίγλη του μεγάλου δρόμου αλλά και της ιστορικής περιοχής που βρίσκονται. Αξιοπρεπή και λιτά, μοιάζουν σχεδόν διατηρητέα μνημεία κάτω από την επιβλητική σκιά της Ακρόπολης. Κίτρινες αναιμικές λάμπες στην είσοδο φωτίζουν τη σκάλα και κάνουν ακόμα πιο φελλινικές τις γυναίκες που κάθονται καπνίζοντας και περιμένοντας. Το κλίμα αναπόφευκτα βαραίνει διότι ισχύουν οι νόμοι του αγοραίου. Και οι γυναίκες, αφαιρώντας κάθε συναίσθημα από τη στάση τους, καθορίζουν αυτή την Αθήνα σαν άγρια. Ο τσαμπουκάς είναι σε ημερήσια διάταξη και, φυσικά, οι αθώοι περιπατητές (ή παρατηρητές) κινδυνεύουν ν’ ακούσουν τα μπινελίκια της ζωής τους. Ρωτήστε και μας και, περισσότερο, την Κατερίνα την Καλούδη που κρατούσε και κάμερα.
Hamburger love
Τώρα που η μισή Τσακάλωφ πεζοδρομήθηκε, μπροστά στα φαγάδικα υπάρχει μεγαλύτερη κίνηση και περισσότερη ευχέρεια για άραγμα. Στις ώρες της (νυχτερινής) αιχμής, η ατμόσφαιρα θυμίζει μπαρ – στριμωγμένοι όλοι και όρθιοι, με κουτιά αναψυκτικών στα χέρια ή χάμπουργκερς. Πιτσιρικάδες γκομενίζοντες λυκειόπαιδες, με ιδιαίτερα ανεπτυγμένο το αίσθημα της φιλαρέσκειας και δροσερές μικρές, φλερτάρουν αφοπλιστικά πάνω από τα μπιφτέκια και τις μουστάρδες, χωρίς απαραίτητα να ολοκληρώνεται κάτι από αυτή τη «συναλλαγή». Παράλληλα και αρκετοί απροσδιόριστοι κινούνται στο χώρο, γουστάροντας την κατάσταση και απολαμβάνοντας τις ισχυρές και ανυποψίαστες δόσεις ερωτισμού που εκπέμπουν όλα αυτά τα πλασματάκια. Το σκηνικό συμπληρώνεται τέλεια από τις φωτισμένες βιτρίνες που εκθέτουν αυθάδικα τα εντυπωσιακά, πολύχρωμα είδη τους μαζί με τις τιμές. Οι μηχανές μαρσάρουν, το φαγητό καταναλώνεται γρήγορα (φαστ-φουντ) και η Επιθυμία μεγαλώνει. Τα σημερινά παιδιά μαθαίνουν αρκετά γρήγορα όχι μόνο να ερωτεύονται μα και να καταναλώνουν. Και στο φαγάδικο της Τσακάλωφ μπορούν να βρουν αντικείμενο και για τα δύο αυτά αγαπημένα τους χόμπυ. Αλλά, έτσι, προσφέρουν άλλη μια γωνία γεμάτη ζωντάνια σ’ αυτή την πόλη.
Φραπέ

Το πιο ερωτικό φραπέ σερβίρεται στην πλατεία Συντάγματος και στην πλατεία Κολωνακίου, με αυξομειώσεις της έντασής του, ανάλογα με τις ώρες της ημέρας και τις καιρικές συνθήκες. Χαλαρή απόλαυση του καφέ, της πολυθρόνας, ραχάτι νεοελληνικό και κουτσομπολίστικη παρατήρηση του περαστικού πλήθους. Ένα πλήθος τόσο μπερδεμένο που περιλαμβάνει κάθε αντιπροσωπευτικό είδος αντικειμένου για καμάκι. Οι ελεύθεροι σκοπευτές της πλατείας, χαμογελαστοί νεαροί γεμάτοι αυτοπεποίθηση, επιλέγουν και ανάλογα με τα κέφια πράττουν. Είτε προσεγγίζουν, είτε απλά κοιτάζουν. Αδιάφορα, προκλητικά, βαριεστημένα, λάγνα, ξενέρωτα, επιθετικά… Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.
Η πλατεία Συντάγματος ευνοεί περισσότερο την ανάπτυξη φιλικών σχέσεων με τις βαρβαρικές φυλές που μας επισκέπτονται τα καλοκαίρια. Και αν θεωρείτε τις φτωχοτουρίστριες ζαλωμένες με τα σακίδιά τους ασεξουέλ, δεχτείτε ότι τα ανέμελα, κεφάτα καμάκια με το άγαρμπο φλερτ τους, κάνουν την πλατεία Συντάγματος, αν όχι ερωτική, τουλάχιστον ζωντανή και πολύβουη. Ο ερωτισμός που πλανάται στην πλατεία Κολωνακίου, εκπέμπεται από τα πιο κυριλέ καμάκια και τις μεγαλοκυρίες γεμάτες πόθους και πάθη που αναζητούν κάποια εφήμερη περιπέτεια. Αν και ποτέ δεν ξέρεις ποιος καμακώνει ποιον σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Απλά, νιώθεις τα ερωτικά κεραυνοβόλα βλέμματα να εξακοντίζονται από δεξιά και αριστερά.
On the rocks
Πάντα μια μικρή δόση αλκοόλ βοηθάει τα ένστικτα να εκδηλωθούν σαφέστερα. Ιδιαίτερα τη νύχτα που λειτουργεί στο φουλ και το παρασυμπαθητικό μας νευρικό σύστημα. Μία από τις καλύτερες ηχητικές επενδύσεις στην έκφραση του έρωτα είναι το κουδούνισμα που κάνουν τα παγάκια στο ποτήρι. Αν τα «χάι» μπαρ της νεολαίας προβάλλουν την ερωτική διαθεσιμότητα μέσα από πόζες και ερεθιστικές χορευτικές κινήσεις, τα «λαϊκά» μπαρ του Μεταξουργείου και των γύρω περιοχών είναι γεμάτα άντρες και γυναίκες που μετράνε τη νύχτα τους θετικά, όταν αυτή η διαθεσιμότητα είναι άμεση και το ψωνιστήρι τους ο κύριος σκοπός. Τα κορίτσια πρέπει να καταναλώνουν ποτά, οι βαρύθυμοι άντρες να τα πληρώνουν και τη συνέχεια την ξέρετε από την πείρα σας ή από το σινεμά. Μέσα στο πρόγραμμα είναι και οι καυγάδες, σπασίματα, ενίοτε και μαχαιρώματα. Γι’ αυτό και οι δρόμοι που φιλοξενούν αυτά τα μπαρ συμπληρώνουν την εικόνα τους με ένα περιπολικό να τους διασχίζει αργά, ψάχνοντας για λαυράκι. Άλλωστε, ένα περιπολικό σταματημένο βιαστικά έξω από ένα μπαρ με αφελή τίτλο («Συνάντηση», «Φλερτ», «Τρόπικαλ λαβ» κ.λπ.) είναι και η πιο ερωτική σκηνή στην οποία θα μπορούσε να συμμετέχει. Πρέπει να διευκρινισθεί ότι αυτά τα δρομάκια του Μεταξουργείου τηρούν επίσης πιστά τη μυθολογία των ανάλογων περιοχών. Από τις μισάνοιχτες πόρτες τους φαίνονται τα ξανθα κορίτσια να κάθονται στα ψηλά σκαμπώ του μπαρ, λαϊκά σουξέ ξεχύνονται στο δρόμο για να θέλγονται οι ψιλοπιωμένοι περαστικοί και ένας ιδρωμένος μπράβος σου επιφυλάσσει μικρές εκπλήξεις στην περίπτωση που δεν εγκρίνει το βλέμμα σου, τη συμπεριφορά σου ή και τη φάτσα σου, έτσι απλά. Ε, τι να κάνουμε. Είναι πολλοί που θεωρούν ότι και ο κίνδυνος κρύβει ερωτισμό. Κάτι που, φυσικά, δε συμμερίζονται οι «πρωινοί» κάτοικοι των ίδιων δρόμων.
Το σεξ πωλείται, σαν υπονοούμενο, σε πολλές βιτρίνες της Αθήνας. Υπάρχουν είδη εκτεθειμένα δήθεν ανύποπτα σ’ αυτές, που εκπέμπουν τα ερωτικά τους σήματα στο διερχόμενο πλήθος. Φυσικά οι μισοί τσιμπάνε. Έστω και αν δεν αγοράσουν, τα έχουν στο νου τους εάν έρθει η στιγμή να αγοράσουν και συνειρμικά καταχωρούν την περιοχή όπου τα είδαν στις «ερωτικές». Οι δρόμοι γύρω από την Ομόνοια είναι γεμάτοι καταστήματα που πουλάνε γιαπωνέζικα, ηλεκτρονικά γκάτζετς. Στις μικρές βαρυφορτωμένες τους προθήκες, ανάμεσα σε εκατοντάδες ρολόγια, τρανζίστορ, κομπιουτεράκια και λοιπές αηδιούλες, θα δείτε να κυριαρχεί σαν τοτέμ κάποιος δονητής. Παρά το σαφές του μέγεθος και σχήμα, το καρτελάκι που υπάρχει στη βάση του διευκρινίζει ότι πρόκειται για «ηλεκτρονικό μασάζ για όλα τα σημεία του σώματος, ανακουφίζει, ξεκουράζει, λειτουργεί με μπαταρίες». Η έλλειψη των πορνό-σοπ, στην Αθήνα, κάνει αυτά τα μικρά μαγαζάκια πιο τρυφερά στην προσποίησή τους. Όπως, άλλωστε, και τα παπουτσάδικα που βρίσκονται γύρω από τη Λιοσίων, γεμάτα γόβες και πέδιλα με ιλιγγιώδες τακούνι, για γυναίκες που κυκλοφορούν τη νύχτα. Παπούτσια με φιόγκους, με στρας, με καθρεφτάκια, με διαφανή τακούνια και χτυπητά χρώματα. Παπούτσια που φαντάζουν περίεργα στο φως της μέρας, αλλά, όταν έρθει η νύχτα, νομίζεις ότι θα φύγουν από τη βιτρίνα για ν’ αρχίσουν μόνα τους το πάνω-κάτω.
Το ίδιο ερωτικές είναι και οι βιτρίνες με τα γυναικεία εσώρουχα γύρω από την Ερμού. Ανάμεσα στα συμβατικά σουτιέν και τα σατέν κομπιναιζόν, σε μια γωνία θα υπάρχει πάντα ένα σούπερ σέξυ σύνολο με κορσάζ, ζαρτιέρες και δαντέλες. Διακριτικό και ειρωνικό μέσα σε όλον εκείνο το ροδαλό σκηνοθετημένο ρομαντισμό, εξάπτει τα μεσημέρια την ερωτική φαντασία των γυναικών που κατακλύζουν το εμπορικό κέντρο, δίνοντας τουλάχιστον, έστω και στιγμιαία μία άλλη απόχρωση στο πνιγηρό νέφος που φτάνει μέχρι το οδόστρωμα.
«…Κι ανταμώνουμε τα βράδια στις δροσιές και στα σκοτάδια…»
Τα πάρκα της Αθήνας (Ζάππειο, Εθνικός Κήπος, Πεδίον του Άρεως) αποτελούν μερικά από τα πιο ερωτικά σημεία της πόλης, αφού συγκεντρώνουν την προτίμηση των νεαρών ερωτευμένων ζευγαριών. Τα παγκάκια φιλοξενούν τις συγκρατημένες ερωτικές περιπτύξεις των πιτσιρικάδων με τις φίλες τους, αλλά, συχνά, και ζευγαριών μεγαλύτερης ηλικίας και διαφορετικής ερωτικής έκφρασης. Τότε, τα πράγματα γίνονται λίγο πιο τολμηρά (όσο βολεύει το άβολο κάθισμα στο παγκάκι) και, έτσι, τραβούν και το ενδιαφέρον των λάγνων παρατηρητών μέσα από τα πυκνά φυλλώματα. Τα νυχτερινά μπαλαμούτια είναι πιο προχωρημένα από αυτά της ημέρας – μέσα στο προστατευτικό σκοτάδι τα ένστικτα εξάπτονται. Και όχι μόνο των ερωτευμένων αλλά και των ματάκηδων. Παρά τη διάθεση «πέρα-βρέχει» που διακρίνει τους περισσότερους από τους ερωτιδείς των πάρκων, συχνά αυτοί θυμώνουν με τους αδιάκριτους οφθαλμολάγνους. Ξυπνάει μέσα τους ο λεβέντης και γίνεται κανένας μικρο-τσαμπουκάς με χαμένο, συνήθως, τον μπανιστιρτζή.
Αλλά στο φως του ήλιου, τότε που, αναγκαστικά, συμβαίνει μόνο κάποιο χαριτωμένο πίτσι-πίτσι, η Αθήνα αποκτά ειδυλλιακές εικόνες, τρυφερές και άμεσες, σαν τα βιβλία τσέπης. Ανέκαθεν η πανίδα υπήρξε η καλύτερη κρεβατοκάμαρα για την ανθρωπότητα.
Φωτογραφίες: Κατερίνα Καλούδη
Τεύχος 16, Ιούλιος 1988
*Το άρθρο αναδημοσιεύεται διατηρώντας την αρχική μορφή