Ρένος Χαραλαμπίδης – Γιάννης Σμαραγδής: Δεν είσαι έτοιμος να παρακολουθήσεις αυτή τη συζήτηση
«Όταν λέμε ότι η ταινία έκανε σάλο, δηλαδή καταρχήν, και θα το πω πριν, είσαι ο είσαι ο Άντι Γουόρχολ του ελληνικού κινηματογράφου. Ξέρεις να ανακατεύεις τα λιμνάζοντα ύδατα με έναν τρομερό τρόπο. Και σαν προσωπικότητα και σαν αποτέλεσμα βέβαια».
Κάποιος κακότροπος, θα θεωρούσε πως η περιγραφή «ανακατεύεις τα λιμνάζοντα ύδατα με έναν τρομερό τρόπο» είναι το ισοδύναμο του «αχταρμά». Αλλά και πάλι, ο Ρένος Χαραλαμπίδης, χρησιμοποιώντας ως όχημα τον ακράτητο ρομαντισμό του, με μια δόση μειλίχιου ενθουσιασμού που συναντάται μόνο σε intellectual περσόνες, αποδίδει δόξα και τιμή στον μέντορά του.
Αυτό που είναι ακόμη πιο όμορφο, βέβαια, είναι η Νιτσεΐκή απάντηση του Σμαραγδή: «Ναι, είμαι». Βλέπετε ο Σμαραγδής δεν θέλησε να κρυφτεί πίσω από τη μετριοφροσύνη που τόσο πολύ μισούσε ο συνάδελφός του, ο Νίτσε. Γιατί γράφω πως ο Νίτσε και ο Σμαραγδής είναι συνάδελφοί; Μα γιατί ο ίδιος ο Σμαραγδης, σε αυτή τη συνέντευξη – μνημείο, δηλώνει ευθαρσώς πως δεν είναι κινηματογραφιστής, αλλά δάσκαλος. «Ε και οι ταινίες μου λίγο ή πολύ οι οποίες θα μπορούσε να μην είναι ταινίες, να είναι διαλέξεις ας πούμε για τα master στη σχολή, στα πανεπιστήμια» λέει στο 4’25’’ της «αναμέτρησης».
Επιστρέφουμε στην κανονική ροή: Ο Ρένος Χαραλαμπίδης τον χαρακτηρίζει «προβοκάτορα», έτσι, γιατί αυτή η λέξη είναι η πρώτη που σού έρχεται στο μυαλό όταν αντικρύζεις τον Σμαραγδή. «Είμαι» αναφωνεί εκείνος και το μυαλό μου τρέχει παρέα με την ψυχή του Καποδίστρια στην αγκαλιά της Παναγίας. Τι υπέροχη σκηνή, αναλογίζεστε… Ε λοιπόν, ο Σμαραγδής λέει πως αυτό είναι το deus x machina, «Ο από μηχανής Θεός» του αρχαίου θεάτρου. Και θα σας παρακαλούσα να μην το αμφισβητείτε! (10’40’’).
Ωστόσο, ο Σμαραγδής σπεύδει να εξηγήσει: «Καταρχήν εγώ έχω ένα δόγμα σε καιρούς. Αυτή είναι μια φράση του Καζαντζάκη, ότι “σε καιρούς πολεμικούς… πολέμα”. Εδώ βρισκόμαστε σε πόλεμο κανονικό. Δηλαδή είναι οι παγκοσμιοποιητές οι οποίοι προσπαθούν να εξομοίώσουν τους πάντες με τα πάντα. Να κόψουν ρίζες και να φτιάχνουν τους ανθρώπους, όπως αύριο μεθαύριο θα φτιάχνουνε τα καφάσια τετράγωνα, για να βάζουν τετράγωνες ντομάτες».
Άκου τώρα, οι αλήτες. Να θέλουν να αντιμετωπίζονται όλοι ισότιμα. Αλητεία του αισχίστου είδους. Φέρτε πίσω τις στρογγυλές ντομάτες μας!
Στη συνέχεια εξηγεί κάτι για τον Παρθενώνα, που στα 5 χλμ γίνεται πυραμίδα και… Βασικά για να μην σας μπερδέψω, τσεκάρετε το δωρεάν μάθημα που ξεκινά από το 8’12’’.
Μετά κουράστηκα λίγο, πείνασα λιγάκι, είπα να βάλω στο airfryer μια κατεψυγμένη πίτσα μοτσαρέλα και όταν επέστρεψα είχαμε φτάσει στον Καποδίστρια.
Ρένος Χαραλαμπίδης – Γιάννης Σμαραγδής – Ιωάννης Καποδίστριας
Είμαστε στο 26’40 και ο Ρένος Χαραλαμπίδης παίρνει το πιο περισπούδαστο ύφος του, που απαιτεί την πιο μπάσα φωνή του και το πιο βαθύ βλέμμα του, για να κάνει μια από τις πιο μακροσκελείς ερωτήσεις του:
«Με τον Καποδίστρια, τι δεν κατάφερες; Εμπορική επιτυχία έκανες… Καλλιτεχνική επιτ… δηλαδή, αν σου έλεγε κάποιος, έτσι, από καρδιάς… Θα μου πεις, “Ρένο, αυτό δεν έγινε όπως θα ήθελα ή θα έπρεπε”».
Προς τιμήν του, ο Σμαραγδής και θυμόταν ολόκληρη την ερώτηση και τόνισε πως θα ήθελε να είναι εντελώς ειλικρινής απέναντί του. Και τότε ρίχνει τη βόμβα μεγατόνων που θα αντηχεί στην αιωνιότητα του κινηματογράφου…
«Δεν την έκανα εγώ την ταινία. Σε όλη τη διάρκεια που γυριζόταν αισθανόμουν ότι περνούσαν τα πράγματα από μένα. Δεν τα έκανα εγώ. Άρα αυτό που βγήκε είναι αυτό που ήθελε να γίνει. Το ίδιο το θέμα έτσι ήθελε να γίνει. Δεν θεωρώ ότι έκανα ούτε καλύτερο, ούτε δεν μπορούσε… δεν υπάρχει αυτό το πράγμα. Ήξερα εξ αρχής ότι η παρουσία της Παναγίας στο τέλος, δηλαδή, όπως είναι ο από μηχανής Θεός στην αρχαία τραγωδία, δεν είναι η στιγμή για να το καταλάβουν ακριβώς».
Δίκιο έχει, θεωρώ πως πολλοί από εμάς δεν ήμασταν έτοιμοι για κάτι τέτοιο. Μην πω άξιοι.
Και κάπου εκεί το έκλεισα. Είχα φάει και την πίτσα, είχα γλαρώσει…
Καληνύχτα Ρένο, καληνύχτα Γιάννη.
Χαραλαμπίδης – Σμαραγδής: Το κερασάκι στην τούρτα/Ή το πεπερόνι στην πίτσα
Αυτή είναι και η μινιμαλιστική εισαγωγή του Ρένου…
«Ο πρώτος σκηνοθέτης που συνάντησα στη ζωή μου, το τόσο μακρινό και τόσο κοντινό 1990, έμελλε να γίνει ένας θρυλικός σκηνοθέτης του ελληνικού κινηματογράφου. Ήμουν 20 χρονών.
Έκανα ένα υπέροχο σεμινάριο στο εργαστήριο του Βασιλείου Διαμαντόπουλου και δεν ξέρω για κάποιο λόγο με κοίταξε και μου είπε… “Εσύ”, λέω, “εγώ;”. “Ναι. Τι είσαι;”. Εκείνη η ερώτηση 36 χρόνια μετά με ακολουθεί. Εκείνος ο δάσκαλος και σκηνοθέτης ήταν ο Γιάννης Σμαραγδής.
Γιάννη χαίρομαι πάρα πολύ που δέχτηκες την πρόσκλησή μου σήμερα να είσαι εδώ θέλω να σου πω ότι η συμβουλή που μας είχες δώσει τότε πριν από 36 χρόνια ότι οι ιδέες που περνάνε από το μυαλό μας να τις να τις γράφουμε σε ένα τετραδιάκι και κάποτε, μετά τα 50 θα μας χρησιμεύσουνε. Το έκανα και πραγματικά μου χρησίμευσε!
Πριν φτάσεις στο τέλος, αν θες, μπορείς να δεις και αυτό:
Διαβάστε επίσης
Και πριν σε αφήσω να σταυρώσεις την πρώτη λέξη, θέλω να πω για τον Βαγγέλη Παπαθανασίου… Για το πόσο θερμά μου μιλούσε για σένα στο σπίτι του, στον περιφερειακό της Ακρόπολης, όταν είχαμε πάει… Σχετικά με τη μουσική που είχε γράψει ο Βαγγέλης Παπαθανασίου για το El Greco άρα για μένα είσαι εκείνος ο δάσκαλος που με ρώτησε “ποιος είσαι” και ο καλλιτέχνης που μου περιέγραψε ο Βαγγέλης Παπαθανασίου».
