Σαν τον Καραγκιόζη: Διαχρονικά παθήματα-μαθήματα, και πάλι απ’ την αρχή

Μετά τον εκτίμησα. Μεταφέρει στοιχεία της λαογραφίας και είναι μέρος της παράδοσής μας – όπως και άλλων λαών. Με αφορμή την αστεία εικόνα του Ομορφονιού σε ένα κουτί σπίρτα, έψαξα τους χαρακτήρες του Θεάτρου Σκιών και εντυπωσιάστηκα με την επικαιρότητά τους.

Εδώ κάνω μια σύντομη περιγραφή. Τα πολλά λόγια είναι περιττά.

Καραγκιόζης

Τουρκικότατο όνομα που σημαίνει μαυρομάτης. Ξύπνιος, καλόκαρδος, πατριώτης, πολιτικός, ετοιμόλογος, ερωτιάρης.

Ιστορική συνέχεια: Τρώει, πίνει και νηστικός κοιμάται.

Χατζηαβάτης

Γλυφτρόνι. Δουλοπρεπής, δειλός και πονηρός. Κολλητός του Καραγκιόζη και ταυτόχρονα τσιράκι του Πασά.

Μοναδικό προσόν: Κολοτούμπα.

Ο Καραγκιόζης πάει κουστωδία με τα τρία του παιδιά:

Κολλητήρης (ο μεγάλος)

Έχει την εξυπνάδα και εφευρετικότητά του μπαμπά του.

Πλεονέκτημα: Το όνομά του. Ο Καραγκιόζης του μέλλοντος.

Κοπρίτης (ο μεσαίος)

Διαχρονικό μυστήριο: Όλη του η οικογένεια απορεί πώς παχαίνει χωρίς να τρώει.

Πιτσικόκος (ο μικρός)

Διαχρονική γοητεία: (Και πάλι) το όνομα, γλυκούλι.

Αγλαία (σύζυγος Καραγκιόζη, όπως γράφουν σε ψηφοδέλτια…)

Σπάνια εμφανίζεται, αλλά η χαρακτηριστική γκρινιάρα φωνή της ακούγεται έντονα μέσα από την παράγκα του Καραγκιόζη.

Διαχρονικά ταλέντα: Πάντα υπομονετική και πάντα έγκυος.

Βεζιροπούλα

Γκομενάκι, αντικείμενο πόθου του Καραγκιόζη και πολλών άλλων.

Σύγχρονη εφαρμογή: Ξανθιές ανταύγιες και σπουδές στην ιστορία της τέχνης.

Ομορφονιός

Κακάσχημος και βλάκας. Όμως έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: Παντελή έλλειψη αυτογνωσίας. Αυτοθαυμάζεται για την ομορφιά και την εξυπνάδα του, ενώ κοροϊδεύει τους άσχημους. Για γάμο στοχεύει ψηλά, στην κόρη του Βεζίρη.

Γεννήθηκε για την καταστροφή: Νιώθει παντοδύναμος και πάει να τα βάλει με τον κατηραμένον όφι, με τα αναμενόμενα αποτελέσματα…

Σιόρ Διονύσης

Ζακυνθινός απο αρχοντική οικογένεια, τώρα ξεπεσμένη. Πάντα τα καταφέρνει να τρώει χυλόπιτες και ξύλο. Αλλά είναι κομψός, ευγενής και χαριτωμένος.

Old-time classic: Old money, no money.

Σολωμός – Εβραίος – (Χαχαμίκος)

Αντικατοπτρίζει την έντονη εβραϊκή παρουσία στην ελληνική κοινωνία πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σεφαραδίτης από την Θεσσαλονίκη, χρησιμοποιεί λέξεις Λαντίνο, ενώ τον συνοδεύει χαρακτηριστική μουσική. ‘Χαχαμίκους’ αποκαλούσαν υποτιμητικά οι Μικρασιάτες του Εβραίους. Είναι ο σπιτονοικοκύρης του Καραγκιόζη και τον πιέζει για το νοίκι.

Σεμινάριο διαπραγμάτευσης: Δηλώνει ότι δεν εισπράττει το Σάββατο, οπότε ο Καραγκιόζης του λέει ότι πληρώνει μόνο τότε.

Σταύρακας

Κουτσαβάκης και ψευτοπαλληκαράς. Δεν έχει μία, αλλά παριστάνει τον παμπλουτίδη. Όταν γίνεται καυγάς κρύβεται και μετά εμφανίζεται μεγαλοπρεπώς.

Το ισχυρό φύλο: Ανυποχώρητος στις κόκκινες γραμμές, πάντα τρώει το ξύλο της χρονιάς του.

Μπάρμπα Γιώργος

Δυνατός, ηθικός και πολύ αγαθός. Του αρέσει το τζάμπα και θέλει διακαώς να παντρευτεί. Ο Καραγκιόζης εκμεταλλεύεται την αγαθότητά του και τον βάζει σε μπελάδες.

Εθνοσωτήρας: Καθαρίζει και προστατεύει τον Καραγκιόζη με τη δύναμή και το θάρρος του.

Βελιγκέκας

Ο εκτελεστής του νόμου. Ενώ κακομεταχειρίζεται τον Καραγκιόζη, κατά βάθος τον φοβάται για την πονηριά του. Μόνο ο Μπάρμπα Γιώργος τα βάζει μαζί του και τον δέρνει.

Ιστορικό συμπέρασμα: Ένας Μπάρμπα-Γιώργος θα μας σώσει.

Παραστάσεις που θα ήθελα να δω:

•  Ο Μέγας Αλέξαντρος και το καταραμένο φίδι

•  Ο Καραγκιόζης μετανάστης στην Αμερική

•  Ο Καραγκιόζης οικολόγος

•  Ο Καραγκιόζης υπερχρεωμένος

•  Ο Καραγκιόζης οδοντίατρος

•  Ο Καραγκιόζης προφήτης

•  Ο Καραγκιόζης πρωθυπουργός

•  Ο Καραγκιόζης στα καλλιστεία

Πηγές/ sites με ενδιαφέρον

Ο Στέλιος Τατάκης είναι σκηνοθέτης και παραγωγός. Σκηνοθέτησε μαζί με τον καραγκιοζοπαίκτη Αθανασίου και την Ανιές Σκλάβου το ντοκιμαντέρ “Τα Κολλητήρια”. Αφορά στην οικογένεια Αθανασίου, τέσσερα αδέλφια που έχουν μεγαλώσει στην παράγκα του Χαρίδημου και συνεχίζουν αυτή την τέχνη με πάθος και μεράκι ανελλιπώς όλα αυτά τα χρόνια. Όπως δήλωσε ο κ. Αθανασίου: «Πρέπει να νιώσεις τον Καραγκιόζη, να γίνεις ένα πολύ μεγάλο πειραχτήρι, για να αποδώσεις καλά το ρόλο του. Προσπαθούμε να κρατήσουμε το παραδοσιακό ύφος του, ενώ ταυτόχρονα να αναφέρεται στην εποχή μας.»

http://www.karagkiozis.com: Ο Π. Καπετανίδης σπούδασε θέατρο, έχει γνώσεις και εμπειρία δουλεύοντας μαζί με ένα μεγάλο δάσκαλο. Οργανώνει παραστάσεις και έστησε ένα site με εντυπωσιακό ιστορικό αρχείο, πληροφορίες και ένα χαριτωμένο eShop με πολύ καλές τιμές: http://shop.karagkiozis.com

http://www.greekshadows.gr της Ντορίνας Παπαλιού. Ιστορική και λαογραφική έρευνα για την πορεία και την εξέλιξη των παραστάσεων από την Κίνα και την Ινδία στην Ελλάδα.

 Ο Μέγας Αλέξανδρος και το Καταραμένο Φίδι: Η κλασική παράσταση από τον Ευγένιο Σπαθάρη. «Ακούσατε, ακούσατε!»

Μουσική: