Αντουάν ντε Σαιντ- Εξυπερύ: Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά, την ουσία τα μάτια δεν τη βλέπουν.

Έχει πια βραδιάσει. Ο ουρανός φωτίζεται από τα εκατομμύρια αστέρια που τον αγκαλιάζουν. “Ήρθε επιτέλους η αγαπημένη μου ώρα της ημέρας” σκέφτομαι με χαρά. Έχω ξαπλώσει στο κρεβάτι μου, δίπλα μου είναι καθισμένη η μαμά μου και μου διαβάζει ένα πολύ τρυφερό παραμύθι. Μια ιστορία που μιλά για έναν “πρίγκιπα” που έχει το δικό του “πλανήτη’’ κοντά στο τριαντάφυλλό του. Για ένα μικρό ήρωα που μαθαίνει για την αξία της αγάπης.

  Από τότε πέρασαν χρόνια πολλά…

Τόσα, που άλλαξαν πια οι ρόλοι… Η μαμά είμαι εγώ τώρα πια κι έχει έρθει η δική μου σειρά να διηγηθώ αυτήν την όμορφη νουβέλα στα δικά μου παιδιά. Η Νόνικα, η κόρη μου, είναι μικρούλα ακόμα για να καταλάβει. Της αρέσει όμως ν’ακούει και να κοιτάζει τις εικόνες του βιβλίου. Ο Άγγελος, ο γιος μου, αγαπά ιδιαίτερα το “Μικρό Πρίγκιπα”. Τον έχει συνδέσει στο μυαλό του με όμορφα γεγονότα της ζωής του- όπως τη βάφτιση και τα γενέθλιά του-. “Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά, την ουσία τα μάτια δεν τη βλέπουν” γράφει το προσκλητήριο της βάφτισης.

 “Είναι τα λόγια της αλεπούς στο Μικρό Πρίγκιπα” εξηγώ στο γιο μου. Ειλικρινά, δεν ξέρω πόσες φορές έχουμε διαβάσει αυτό το παραμύθι… Και κάθε φορά, ο μικρός μου, βρίσκει κάτι καινούργιο να με ρωτήσει εκπλήσσοντάς με με τον παιδικό αυθορμητισμό του.

  Ποιά είναι, όμως, η ιστορία του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Πρόκειται για ένα αριστούργημα γεμάτο ανθρωπισμό και πίστη στα ιδεώδη. Όλα ξεκινούν όταν ο αφηγητής πέφτει με το αεροπλάνο του – που είχε πάθει βλάβη στην έρημο. Εκεί συναντά ένα ξεχωριστό παιδί που κατά ένα παράξενο τρόπο, είχε κι εκείνο προσγειωθεί στο ίδιο σημείο. Πολύ γρήγορα γνωρίζονται και γίνονται φίλοι. Ο αφηγητής μαθαίνει πολλά από το νέο του φίλο. Για τις περιπλανήσεις και τις συναντήσεις του σε άλλους πλανήτες, για τα συμπεράσματά του. Εκεί όπου υπάρχουν άνθρωποι ματαιόδοξοι αλλά και κάποιοι περισσότερο “ανθρώπινοι”. Και είναι ελάχιστοι, δυστυχώς…

Το αγόρι μαθαίνει για την ξεχωριστή αξία της αγάπης του. Η ιστορία, τελειώνει όταν “Ο Μικρός Πρίγκιπας”, επιστρέφει στο δικό του πλανήτη, κοντά στο τριαντάφυλλό του. Τότε, ο συγγραφέας περιγράφει το τεράστιο κενό που νιώθει με τον αποχωρισμό από το μικρό του φίλο.

Πότε γράφτηκε το παραμύθι ;

Ο “Μικρός Πρίγκιπας” γράφτηκε στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της εξορίας του συγγραφέα-αεροπόρου, Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, το 1942. Το 1943, είναι η πρώτη φορά που εκδόθηκε στη Νέα Υόρκη, πριν εκδοθεί στη Γαλλία το 1946.

Έχει μεταφραστεί σε 270 γλώσσες κι έχει πωληθεί σε περισσότερα από 145 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως.

70 χρόνια από την έκδοση του βιβλίου στη Γαλλία

Η μορφή του συγγραφέα-αεροπόρου Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ τιμήθηκε στο Παρίσι κατά τη διάρκεια τελετής στο Πάνθεον με την ευκαιρία των 70 χρόνων από την έκδοση στη Γαλλία του “Μικρού πρίγκιπα. “

“Με την πάροδο των ετών, το έργο του Σαιντ-Εξυπερύ έγινε οικουμενικό αγγίζοντας όλες τις νεολαίες στον κόσμο και η υποδειγματική δέσμευση που επέδειξε στην εποχή του παραμένει πηγή έμπνευσης για τις σημερινές και επόμενες γενιές”, υπογράμμισε ο Λε Ντριάν για τον “ουμανιστή ακτιβιστή” όπως τον αποκάλεσε. Επίσης, υπενθύμισε την έκκληση του Σαιντ-Εξυπερύ από τη Νέα Υόρκη κατά τη διάρκεια του Β` Παγκοσμίου Πολέμου -τρεις εβδομάδες μετά τη συμμαχική απόβαση στη Βόρεια Αφρική το 1942. “Γάλλοι, ας συμφιλιωθούμε για να υπηρετήσουμε.” “Ήταν από αυτούς τους καλλιτέχνες, αυτούς τους συγγραφείς που θεωρούν τη δέσμευση για την πατρίδα τους κάτι πασιφανές”, τόνισε η υπουργός Πολιτισμού, Οντρέ Αζουλέ.

Ποια είναι τα νοήματα της ιστορίας;

“Ο Μικρός Πρίγκιπας” μπορεί να θεωρείται ένα παιδικό βιβλίο, ωστόσο, κάνει κάποιες βαθυστόχαστες και ιδεαλιστικές παρατηρήσεις σχετικά με τη ζωή και την ανθρώπινη φύση. Ο συγγραφέας διαπλέκει στοιχεία του παραμυθιού με χαρακτηριστικά γεγονότα της ζωής του. Το βιβλίο γράφτηκε την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι απόλυτα λογικό, λοιπόν, να είναι συγκλονισμένος, κυριευμένος από αγωνία, προβληματισμένος για τον άνθρωπο, τις αξίες, τους στόχους, την ίδια του τη ζωή. Επίσης, τα διάφορα σύμβολα αναδεικνύουν τη δύναμη της αγάπης και την αξία της ειρήνης.

Στα λόγια της αλεπούς προς τον μικρό Πρίγκιπα, βρίσκεται όλη η ουσία: “Δεν βλέπεις καθαρά παρά μόνον με την καρδιά. Η ουσία είναι αόρατη στα μάτια” Είναι η σπουδαιότητα του να αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα γύρω μας με την καρδιά μας χωρίς – όμως- να παρασυρόμαστε από όσα βλέπουμε. Η δυνατότητα να βλέπουμε πέρα από την ύλη, είναι για το συγγραφέα θεμελιώδες στοιχείο της ζωής. Ότι αξίζει πραγματικά βρίσκεται “κρυμμένο” κι επειδή οι άνθρωποι έχουν εμπιστοσύνη στο τι βλέπουν, οδηγούνται συχνά σε λάθος συμπεράσματα.

Η αλεπού στέλνει κι άλλα μηνύματα-κλειδιά, όπως :

“Eίσαι υπεύθυνος για πάντα, γι` αυτό που έχεις εξημερώσει”

“Ο χρόνος που πέρασες με το τριαντάφυλλό σου είναι αυτό που το κάνει ξεχωριστό για σένα”. Το θέμα της φιλίας και το πώς δημιουργείται, είναι μια άλλη πτυχή του μαθήματος της αλεπούς προς το Μικρό Πρίγκιπα. Του εξηγεί, λοιπόν, ότι η διαδικασία αυτή αφορά το “ημέρωμα” κι έχει συγκεκριμένη στοιχεία που το χαρακτηρίζουν. Για τη δημιουργία μιας ουσιαστικής φιλίας, χρειάζεται αγάπη, αφοσίωση, ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη, κατανόηση, υπευθυνότητα. Ο Μικρός Πρίγκιπας αναπτύσσει μια σχέση ζωής με το τριαντάφυλλο. Η αλεπού τον βοηθά να καταλάβει πόσο σημαντική είναι η φιλία και τελικά αποφασίζει να γυρίσει κοντά του.

Σας παραθέτω ένα πολύ όμορφο απόσπασμα από το βιβλίο κι ένα τραγούδι αφιερωμένο στο “Μικρό Πρίγκιπα”…

“ Τότε ήταν που παρουσιάστηκε η αλεπού:

– Καλημέρα, είπε η αλεπού.

– Καλημέρα, απάντησε ευγενικά ο μικρός πρίγκιπας, που γύρισε προς το μέρος απ’ όπου ακουγόταν η φωνή, μα δεν είδε τίποτε.

– Εδώ είμαι, είπε η φωνή, κάτω από τη μηλιά …

– Ποια είσαι συ; είπε ο μικρός πρίγκιπας. Είσαι πολύ όμορφη …

– Είμαι μια αλεπού, είπε η αλεπού.

– Έλα να παίξεις μαζί μου, της πρότεινε ο μικρός πρίγκιπας. Είμαι τόσο λυπημένος…

– Δεν μπορώ να παίξω μαζί σου, είπε η αλεπού, δεν είμαι εξημερωμένη.

– Α! συγνώμη, έκανε ο μικρός πρίγκιπας. Μα, αφού σκέφτηκε λίγο, πρόσθεσε:

– Τι πάει να πει “εξημερωμένη”;

– Δεν θα είσαι από ‘δω, είπε η αλεπού, τι ψάχνεις να βρεις;

– Ψάχνω να βρω τους ανθρώπους, είπε ο μικρός πρίγκιπας. Τι σημαίνει εξημερωμένη;

– Οι άνθρωποι, είπε η αλεπού, έχουν τουφέκια και κυνηγούν. Αυτό είναι πολύ ενοχλητικό. Ακόμη ανατρέφουν κότες. Είναι το μόνο που τους ενδιαφέρει. Μήπως ψάχνεις για κότες;

– Όχι, είπε ο μικρός πρίγκιπας, ψάχνω για φίλους.

Τι σημαίνει “εξημερώνω”;

– Είναι κάτι ξεχασμένο για τα καλά, τώρα πια, είπε η αλεπού. Αυτό σημαίνει “δημιουργώ δεσμούς”.

– Δημιουργώ δεσμούς;

– Ναι, βέβαια, είπε η αλεπού. Για μένα εσύ δεν είσαι ακόμη παρά ένα αγοράκι όμοιο με εκατό χιλιάδες άλλα μικρά αγόρια. Και δεν έχω την ανάγκη σου. Κι εσύ το ίδιο δεν έχεις την ανάγκη μου. Για σένα, δεν είμαι παρά μια αλεπού όμοια με εκατό χιλιάδες άλλες αλεπούδες. Μα, αν εσύ με εξημερώσεις, θα ‘χουμε ανάγκη ο ένας τον άλλο. Θα ‘σαι για μένα μοναδικός στον κόσμο. Θα ‘μαι για σένα μοναδική στον κόσμο…

– Αρχίζω να καταλαβαίνω, είπε ο μικρός πρίγκιπας. Υπάρχει ένα λουλούδι… νομίζω πως μ’ έχει εξημερώσει…

– Καθόλου απίθανο, είπε η αλεπού. Πάνω στη Γη βλέπει κανείς κάθε λογής πράματα…

– Ω! Αυτό δεν έγινε στη Γη, είπε ο μικρός πρίγκιπας. Η αλεπού φάνηκε να ενδιαφέρεται πολύ.

– Σ’ ένα άλλο πλανήτη;

-Ναι.

– Υπάρχουν κυνηγοί σε κείνο εκεί τον πλανήτη;

-Όχι.

– Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον! Και κότες;

-Όχι.

– Τίποτε δεν είναι τέλειο, αναστέναξε η αλεπού. Όμως, η αλεπού ξαναγύρισε στην ιδέα της:

– Η ζωή μου είναι μονότονη. Κυνηγώ κότες, οι άνθρωποι κυνηγούν εμένα. Όλες οι κότες μοιάζουν μεταξύ τους κι όλοι άνθρωποι μοιάζουν το ίδιο. Λοιπόν, κι εγώ κάπως βαριέμαι. Όμως, αν με εξημερώσεις, η ζωή μου θα μοιάζει σαν να την πλημμύρισε ο ήλιος. Θα γνωρίσω ένα θόρυβο από βήματα διαφορετικά απ’ όλα τ’ άλλα. Τα άλλα βήματα με κάνουν να καταχωνιάζομαι μέσα στη γη. Το δικό σου θα με φωνάζει να βγω έξω από την τρύπα μου, σαν να ‘ναι μια μουσική. Κι ύστερα, κοίταξε!

Βλέπεις εκεί κάτω τα σταροχώραφα; Εγώ δεν τρώω ψωμί. Για μένα, το σιτάρι δεν χρησιμεύει σε τίποτε. Κι αυτό είναι θλιβερό! Μα εσύ έχεις χρυσαφένια μαλλιά. Θα ‘ναι υπέροχα όταν θα μ’ έχεις εξημερώσει! Το στάρι που είναι χρυσαφένιο, εσένα θα μου θυμίζει. Και θ’ αγαπώ το θόρυβο του ανέμου καθώς θα περνάει ανάμεσα από τα στάχυα του σταριού.

Η αλεπού σώπασε και βάλθηκε να κοιτάζει το μικρό πρίγκιπα για πολλή ώρα.

– Σε παρακαλώ, εξημέρωσέ με, είπε!

– Πολύ το θέλω, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, μα δεν έχω καιρό. Έχω ν’ ανακαλύψω φίλους και να γνωρίσω πολλά πράγματα.

– Δεν ξέρουμε παρά εκείνα που μας δίνουν την δυνατότητα να δημιουργούμε δεσμούς, είπε η αλεπού. Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να μάθουν κάτι. Αγοράζουν πράγματα ετοιματζίδικα, φτιαγμένα μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια από τους εμπόρους. Και καθώς δεν υπάρχουν ποτέ έμποροι που να γίνονται φίλοι, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους. Αν θέλεις ένα φίλο, εξημέρωσε με!

– Τι πρέπει να κάνω; είπε ο μικρός πρίγκιπας.

– Πρέπει να είσαι πολύ υπομονετικός, απάντησε η αλεπού. Στην αρχή θα πρέπει να καθίσεις κάπως μακριά από μένα, όπως κάνω τώρα εγώ, πάνω στο χορτάρι. Θα σε κοιτάζω με την άκρη του ματιού μου και συ δεν θα λες τίποτε. Η κουβέντα γίνεται αιτία να δημιουργηθούν παρεξηγήσεις. Όμως, κάθε μέρα, θα μπορείς να ‘ρχεσαι και να κάθεσαι κάπως πιο κοντά σε μένα…

Την άλλη μέρα, ο μικρός πρίγκιπας ξαναγύρισε.

– Θα ‘ταν καλύτερα να ‘ρχεσαι την ίδια ώρα, είπε η αλεπού. Αν, για παράδειγμα, πρόκειται να έρθεις στις τέσσερις το απόγευμα, από τις τρεις κιόλας εγώ θ’ αρχίσω να ‘μαι ευτυχισμένη. Όσο θα προχωρεί η ώρα, τόσο περισσότερο ευτυχισμένη θα νιώθω. Στις τέσσερις κιόλας θ’ αρχίσω να εκνευρίζομαι και ν’ ανησυχώ. Θα ‘χω ανακαλύψει το τίμημα της ευτυχίας! Μα όταν εσύ θα ‘ρχεσαι μια οποιαδήποτε ώρα, δεν ξέρω ποια, ποτέ δεν θα ξέρω πότε να φορέσω στην ψυχή μου τα καλά της… Χρειάζονται ορισμένα τυπικά.

– Τι είναι ένα τυπικό; ρώτησε ο μικρός πρίγκιπας.

– Είναι κι αυτό κάτι ξεχασμένο από πολύν καιρό, είπε η αλεπού. Κάτι που κάνει κάποια μέρα να ‘ναι διαφορετική από τις άλλες μέρες, μια ώρα διαφορετική από τις άλλες ώρες.

Για παράδειγμα, υπάρχει μια τυπικότητα στους κυνηγούς. Την Πέμπτη χορεύουν με τις κοπέλες του χωριού. Τότε, η Πέμπτη είναι μια μέρα υπέροχη! Κατηφορίζω για περίπατο μέχρι τ’ αμπέλι. Αν οι κυνηγοί χόρευαν κάθε φορά που θα τους ερχόταν το κέφι, οι μέρες θα ‘μοιαζαν όλες ίδιες, με αποτέλεσμα να μην έχω εγώ ποτέ διακοπές.

Έτσι ο μικρός πρίγκιπας εξημέρωσε την αλεπού.

Κι όταν πλησίαζε να ‘ρθει η ώρα του αποχωρισμού:

– Αχ! είπε η αλεπού … Θ’ αρχίσω τα κλάματα.

– Δικό σου είναι το λάθος, είπε ο μικρός πρίγκιπας.

– Ναι, σωστά, είπε η αλεπού.

– Μα συ θα βάλλεις τα κλάματα, είπε ο μικρός πρίγκιπας.

– Και βέβαια, είπε η αλεπού.

– Τότε, από αυτό, δεν κερδίζεις τίποτε!

– Κάτι κερδίζω, είπε η αλεπού είναι το χρώμα του σταριού.

Ύστερα πρόσθεσε:

-Πήγαινε πάλι να δεις τα τριαντάφυλλα, θα καταλάβεις πως το δικό σου είναι μοναδικό στον κόσμο.

– Θα ξανάρθεις να με αποχαιρετήσεις κι εγώ θα σου κάνω δώρο ένα μυστικό. Ο μικρός πρίγκιπας έφυγε για να πάει να ξαναδεί τα τριαντάφυλλα:

– Δεν είναι ολότελα όμοια με το δικό μου, ακόμη δεν είσαστε, τους είπε. Κανείς δεν σας έχει εξημερώσει και σεις δεν έχετε εξημερώσει κανένα. Είσαστε όπως ήταν η αλεπού μου. Κι εκείνη δεν ήταν παρά όμοια με εκατό χιλιάδες άλλες. Όμως εγώ την έχω κάνει φίλη μου κι είναι τώρα μοναδική στον κόσμο.

Και τα τριαντάφυλλα έδειξαν να τα ‘χουν πειράξει πολύ τα λόγια του μικρού πρίγκιπα.

– Είσαστε όμορφα, μα είσαστε άδεια, πρόσθεσε. Κανείς δεν θα μπορούσε να πεθάνει για σας. Σίγουρα, κάποιος τυχαίος περαστικός, βλέποντας το δικό μου λουλούδι θα νόμιζε πως σας μοιάζει. Μα, από μόνο του αυτό, είναι πιο σημαντικό από όλα εσάς, γιατί εγώ το ποτίζω, το προφυλάσσω κάτω από ένα γυάλινο δοχείο. Γιατί είναι αυτό που εγώ προφύλαξα με το παραβάν. Γιατί αυτό είναι που του σκότωσα τις κάμπιες (εκτός από δυο ή τρεις που τις άφησα για να γίνουν πεταλούδες). Γιατί αυτό είναι εκείνο που το άκουσα να παραπονιέται ή να περηφανεύεται ή, μάλιστα, μερικές φορές να σωπαίνει. Γιατί είναι το τριαντάφυλλό μου.

Και γύρισε προς την αλεπού.

– Γεια σου, είπε…

– Γεια σου, είπε η αλεπού. Να το μυστικό μου. Είναι πολύ απλό:δεν βλέπει κανείς πολύ καλά παρά μονάχα με την καρδιά. Ότι είναι σημαντικό, δεν το βλέπουν τα μάτια.

– Ότι είναι σημαντικό δεν το βλέπουν τα μάτια, επανέλαβε ο μικρός πρίγκιπας, για να το θυμάται.

– Είναι ο χρόνος που έχεις χάσει για το τριαντάφυλλό σου και που το κάνει τόσο σημαντικό.

– Είναι ο χρόνος που έχω χάσει για το τριαντάφυλλό μου … έκανε ο μικρός πρίγκιπας, για να το θυμάται.

– Οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει αυτή την αλήθεια, είπε η αλεπού. Όμως εσύ δεν πρέπει να την ξεχάσεις. Να γίνεις υπεύθυνος για πάντα εκείνου που έχεις εξημερώσει. Είσαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό σου …

– Είμαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό μου… επανέλαβε ο μικρός πρίγκιπας, για να μην το ξεχάσει.”