Τα γατάκια του Ρόμπερτ Ντιβάλ
«Μην περιμένετε να σας κάνουν πρωταγωνιστές: εκτός όλων των άλλων είναι και βαρετό»
Ο Ρόμπερτ Ντιβάλ που μας αποχαιρέτησε σε ηλικία 95 χρονών δεν ήταν απλά ένας σπουδαίος ηθοποιός: ήταν ένας φοβερός τύπος που με την καριέρα του μας έδωσε ένα μάθημα ζωής. Μας θύμιζε σε κάθε ευκαιρία ότι ο ηθοποιός πρέπει να χρησιμοποιεί τον ρόλο του για να μας δείξει την Τέχνη του. Και ότι και εμείς στη ζωή πρέπει να δουλεύουμε για να δείχνουμε την αξία μας από κάθε θέση – χωρίς να σκεφτόμαστε πως η μοίρα μας χρωστά ρόλους πρωταγωνιστικούς, ανθρώπους που μας υπηρετούν, στιγμές και σκηνές μεγαλειώδεις σε ιστορίες που απολαμβάνουμε γιατί βρισκόμαστε στο κέντρο τους. Ο Ντιβάλ με την καριέρα του έδειχνε πως αυτά είναι κομμάτι εύκολα: το δύσκολο είναι να μετατρέπεις κάθε ρόλο σε σημαντικό – τόσο ώστε κανείς να μην μπορεί να φανταστεί άλλο στη θέση σου.
Μιλώντας για τους ρόλους που απέρριψε, ο Ντιβάλ κάποτε είπε ότι του προσφέρθηκε ο πρωταγωνιστικός ρόλος στα «Σαγόνια του καρχαρία» του Στήβεν Σπίλμπεργκ. Θα έπρεπε να υποδυθεί τον χαρακτήρα του Ρόμπερτ Σόου ή του Ρόι Σάιντερ – δεν θυμάμαι καλά. Αυτό που θυμάμαι είναι ότι δεν δέχτηκε τον ρόλο γιατί ένιωθε πολύ νέος για αυτόν. Μίλησε με τον Σπίλμπεργκ τον ευχαρίστησε, αυτός του υποσχέθηκε ότι θα τον έχει στο μυαλό για την επόμενη δουλειά, αλλά δεν προέκυψε καμία συνεργασία προφανώς γιατί ο τότε ανερχόμενος Στίβεν θύμωσε με την άρνηση. Ο Ντιβάλ είπε πως ποτέ δεν το μετάνιωσε. Γιατί; Προτιμούσε πάντα τους δεύτερους ρόλους. Για να τους κάνει με τον μοναδικό του τρόπο πρωταγωνιστικούς, δηλαδή να τους φέρει στο κέντρο της προσοχής.
Διαβάστε επίσης
Η ικανότητα του Ντιβάλ να το κάνει αυτό σημάδεψε την καριέρα του πιο πολύ από τις διακρίσεις του, τις δεκάδες συμμετοχές του σε επιτυχημένες ταινίες, τις μεγάλες σκηνές στις οποίες υπήρξε πρωταγωνιστής. Μερικές από αυτές, όπως οι σκηνές ως Συνταγματάρχης Γουίλιαμ Κίλγκορ στο «Αποκάλυψη Τώρα!» του Κόπολα αποτελούν κεφάλαια στην ίδια την ιστορία του σινεμά. Ο ημίγυμνος Κίλγκορ, που εμφανίζεται προκλητικός και αλαζόνας με ένα καουμπόικο καπέλο, είναι μια φιγούρα καθάριας και εμμονικής τρέλας, ένας διοικητής ικανός να διατάξει μια βομβαρδιστική επιδρομή, μόνο και μόνο για να μπορεί να φανταστεί ότι σερφάρει στα κύματα ενώ πέφτουν ναπάλμ. Η ατάκα που του αποδίδεται (αυτή για τη μυρωδιά της ναπάλμ το πρωί) είναι διαχρονικό σουξέ στην ιστορία του κινηματογράφου. Αλλά δεν είναι ο Ντιβάλ. Ο Ντιβάλ είναι κάτι περισσότερο.
Το ίδιο ισχύει και για την μαγική του ερμηνεία ως δικηγόρος Τομ Χάγκεν στα δυο πρώτα κεφάλαια του «Νονού». Για πολλούς είναι ο σκιώδης πρωταγωνιστής της σειράς, ο «κονσιλιέρε» που κινεί τα νήματα, ο θετός γιός του Padrino – αυτός που θα ήθελε κληρονόμο. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση τον ρόλο αυτό, είναι ο Ντιβάλ που τον κάνει μοναδικό και επιβλητικό: με την εσωτερική του ερμηνεία, την γεμάτη αινίγματα ματιά του, την πορεία του προς την καταστροφή, ο Ντιβάλ αναδεικνύει το κάθαρμα που λέγεται Τομ Χάγκεν σε ένα είδος τραγικού ήρωα. Δεν υπάρχει περισσότερο πρωταγωνιστικός ήρωας από τον τραγικό.
«Αρπάξτε την ευκαιρία» έλεγε ο Ντιβάλ. «Μην περιμένετε να σας κάνουν πρωταγωνιστές: εκτός όλων των άλλων είναι και βαρετό». Η ανάδειξη μέσω του δύσκολου δρόμου είναι που μετράει και η ικανότητα να σκουραίνεις τους πρωταγωνιστές χάρη στο ταλέντο σου σου επιτρέπει να βάλεις μια ανεξίτηλη σφραγίδα επιτυχίας. Είχε και πρωταγωνιστικούς ρόλους. Στο Outfit, στον Απόστολο, στον Δικαστή, στο Tender Mercies χάρη στο οποίο κέρδισε το Οσκαρ. Αλλά για αυτόν αυτοί ήταν εύκολοι. Η μαγκιά του ήταν οι άλλοι ρόλοι. Εκείνοι στους οποίους εμφανιζόταν δέκα λεπτά και νόμιζες πως στην ταινία δεν υπάρχει κανείς άλλος. Κι ας ήταν δίπλα του του κόσμου τα θηρία. Με το βλέμμα του ο Ρόμπερτ έβλεπε παντού γατάκια…
