Η Πόλη Unplugged: Αποχαιρέτησα τον Αύγουστο γιορτάζοντας την Πρωτοχρονιά με τους Αιθίοπες της πόλης
Μια Κυριακή στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, με αιθιοπικό καφέ, χρώματα, φαγητό, χορό και μια διαφορετική ματιά σε μια κοινότητα που αποτελεί εδώ και χρόνια κομμάτι της Αθήνας.
Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι 30 Αυγούστου θα γιόρταζα μια Πρωτοχρονιά, αλλά η ζωή σε εκπλήσσει συνεχώς. Έτσι βρέθηκα στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, που στέγασε μέσα της μια μεγάλη γιορτή της αιθιοπικής κοινότητας της Αθήνας, αφιερωμένη στην Πρωτοχρονιά της Αιθιοπίας. Η ολοήμερη εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 30 Αυγούστου, με ελεύθερη είσοδο, και μετέτρεψε το αίθριο της αγοράς σε ένα μικρό κομμάτι αυτής της αφρικανικής χώρας.
Καταρχάς, ήπια καφέ γιατί ήταν η πρώτη εμπειρία που σε περίμενε, στην είσοδο της δημοτικής αγορά. Στην Αιθιοπία ο καφές είναι τελετουργία, κοινωνική συνάντηση και κομμάτι της καθημερινής κουλτούρας. Θεωρείται από τους πιο γευστικούς στον κόσμο και, ανάλογα με την ποικιλία και την περιοχή καλλιέργειας, μπορεί να έχει αρώματα που θυμίζουν εσπεριδοειδή, κόκκινα φρούτα, λουλούδια ή γιασεμί. Αυτό που ήπια ήταν σίγουρα δυνατό.
Κυψέλη, μια πολυσυλλεκτική γειτονιά
Η Δημοτική Αγορά Κυψέλης έχει εξελιχθεί σε μια φωλιά της πόλης, όπου διαφορετικές κοινότητες μπορούν να παρουσιάσουν τον πολιτισμό τους και η συγκεκριμένη εκδήλωση οργανώθηκε από την αιθιοπική κοινότητα με σκοπό να ανοίξει μια πόρτα προς την καθημερινότητα και την παράδοσή της. Άλλωστε, η σχέση της Κυψέλης με τους Αιθίοπες δεν είναι καινούργια. Ζούνε στην περιοχή, έχουν ανοίξει επιχειρήσεις, κάποιες πολύ επιτυχημένες, όπως το Lalibela στην οδό Νάξου που από το 2000 δίνει το στίγμα της αιθιοπικής γαστρονομίας στην πόλη.
Αν έχεις περπατήσει στην Κυψέλη και στα πέριξ, σίγουρα θα έχεις συναντηθεί με τις γυναίκες με τα πολύχρωμα ρούχα, τα ιδιαίτερα υφάσματα και τα εντυπωσιακά καλύμματα κεφαλής οι οποίες δίνουν χρώμα στο γκρίζο αστικό φόντο. Αυτή την χαρούμενη πολυχρωμία συνάντησε την Κυριακή όποιος έφτασε στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Στους πάγκους έβρισκες καπέλα, τουρμπάνια, ρούχα, τσάντες, αξεσουάρ και αντικείμενα φτιαγμένα από υφάσματα με έντονα σχέδια και χρώματα. Τα περισσότερα ήταν χειροποίητα και αν σου αρέσει ο μαξιμαλισμός, εδώ είχες σοβαρό πρόβλημα γιατί ήθελες να τα πάρεις όλα.
Τα δικά μου αγαπημένα ήταν τα τουρμπάνια και τα καπέλα με τα σχέδια, οι τσάντες και οι διακοσμητικές κούκλες από ύφασμα.
Υπήρχαν επίσης παραδοσιακά αντικείμενα, όπως ψάθινα καλύμματα για το φαγητό, διακοσμητικά και μουσικά όργανα.
Φυσικά μπορούσες να δοκιμάσεις το φαγητό τους, το οποίο βέβαια δεν είναι για όλους. Τα πιάτα τους είναι πλούσια κοκκινιστά με κρέας ή λαχανικά, μαγειρεμένα με ghee, καθαρισμένο βούτυρο με μπαχαρικά και βότανα και με μείγμα μπαχαρικών berbere που περιέχει τσίλι, σκόρδο, τζίντζερ, βασιλικό και δίνει πικάντικη γεύση.
Γιατί οι Αιθίοπες γιορτάζουν Πρωτοχρονιά τον Σεπτέμβριο;
Η απάντηση βρίσκεται στο αιθιοπικό ημερολόγιο, το οποίο είναι διαφορετικό από το Γρηγοριανό. Έχει δώδεκα μήνες των 30 ημερών και έναν επιπλέον μικρό μήνα, τον Pagume, με πέντε ημέρες ή έξι στα δίσεκτα έτη. Η νέα χρονιά, Enkutatash, ξεκινά την 1η του μήνα Meskerem και αντιστοιχεί συνήθως στην 11η Σεπτεμβρίου του Γρηγοριανού ημερολογίου, ενώ σε ορισμένες χρονιές μετακινείται στις 12 Σεπτεμβρίου. Το 2026 η ημερομηνία είναι η 11η Σεπτεμβρίου και η Αιθιοπία περνά στο έτος 2019 του δικού της ημερολογίου.
Δεν κατάλαβες τίποτα απ’ όσα διάβασες προηγουμένως; Δεν πειράζει. Έτσι κι αλλιώς, η 30ή Αυγούστου δεν ήταν η κυριολεκτική ημερολογιακή Πρωτοχρονιά τους, ήταν η γιορτή της κοινότητας τους στην Αθήνα. Η επίσημη ημερομηνία είναι λίγο αργότερα. Αλλά υπάρχει λόγος που η ημερομηνία αυτή έχει τόσο έντονο συμβολισμό. Η έναρξη της χρονιάς έρχεται στο τέλος της μεγάλης περιόδου των βροχών, όταν το τοπίο πρασινίζει και ξεκινά ένας καινούργιος κύκλος. Το βιώνουν σαν μια εποχή ανανέωσης, οικογενειακών συναντήσεων, φαγητού, επισκέψεων και γιορτής. Για μια κοινότητα που ζει μακριά από τη χώρα καταγωγής της, τέτοιες γιορτές είναι ένας τρόπος να κρατηθεί κάτι ζωντανό.
Αν και δεν είναι εύκολο να δώσεις ακριβή αριθμό για το πόσοι Αιθίοπες ζουν στη χώρα, πρόσφατες απογραφές πληθυσμού καταγράφουν 33.471 μόνιμους κατοίκους στην Ελλάδα με ιθαγένεια χώρας της Αφρικής, με το μεγαλύτερο μέρος να κατοικεί στην Αττική. Αυτό που μπορείς να δεις, πάντως, δεν χρειάζεται στατιστική. Το βλέπεις στους δρόμους της Κυψέλης, στα εστιατόρια, στις κοινότητες, στις επιχειρήσεις, στις γιορτές και το βλέπεις και σε μια αυγουστιάτικη Κυριακή, όταν άνθρωποι που ζουν στην ίδια πόλη αλλά έχουν διαφορετικές ιστορίες συναντιούνται στην ίδια αγορά.
Κάποια στιγμή δύο κυρίες σηκώθηκαν και χόρεψαν παραδοσιακά. Ο πιο διάσημος παραδοσιακός χορός τους λέγεται Eskista που σημαίνει«χορευτικοί ώμοι» γιατί βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο πάνω μέρος του σώματος.
Αλλά το highlight της εκδήλωσης ήταν το fashion show με αιθιοπική μόδα. Όπως μου είπε η Τίνα, μια από τις κοπέλες που φτιάχνει φορέματα, τα υφάσματα έρχονται κυρίως από τη Σενεγάλη και τα περισσότερα είναι εξαιρετικής ποιότητας, με πολύχρωμα σχέδια και έθνικ μοτίβα.
Τελικά, ένας Αύγουστος μπορεί να κλείσει πολύ διαφορετικά απ’ ό, τι είχες συνηθίσει. Ούτε με μια τελευταία βουτιά, ούτε με μια ακόμα εκδρομή στην εξοχή την τελευταία Κυριακή του μήνα. Μπορεί να κλείσει με μια εκδρομή στην Αντίς Αμπέμπα της Φωκίωνος Νέγρη.
Γι’ αυτό λατρεύω την πόλη. Δεν χρειάζεται να ταξιδέψεις για να γνωρίσεις έναν άλλο κόσμο, μερικές φορές αρκεί να πάρεις το λεωφορείο. Εγώ το πήρα για Κυψέλη.
