Μαρία …For President;
Η Μαρία Καρυστιανού ή αλλιώς Μαρία των Τεμπών που στηρίχτηκε, προβλήθηκε και σχεδόν αγιοποιήθηκε από μεγάλο μέρος πολιτικών της αντιπολίτευσης αλλά και καλλιτεχνών αριστερών κυρίως πεποιθήσεων και καταβολών, κάνει το επίσημο ντεμπούτο της στην πολιτική ανακοινώνοντας το όνομα του κόμματος της.
Θυμάμαι πέρυσι, με λίγο πιο χειμωνιάτικο καιρό όταν ανοίγοντας την τηλεόραση μου, λίγο πριν φύγω για το γραφείο, πέτυχα ένα πολύ γνωστό Έλληνα ηθοποιό -έχει κάνει πέρασμα και στο εξωτερικό- να λέει σε πρωινή infotainment εκπομπή, πόσο απογοητευμένος είναι από το πολιτικό σύστημα και ότι η μόνη ελπίδα για το διεφθαρμένο Κοινοβούλιο θα ήταν να ασχοληθεί η Μαρία Καρυστιανού με την πολιτική. Δεν ήταν ο μόνος. Ηθοποιοί, παρουσιαστές, πολιτικοί και επαγγελματίες της τηλεοπτικής συγκίνησης έσπευσαν να την αναδείξουν σε σύμβολο, θεωρώντας προφανώς ότι βρήκαν το ιδανικό πρόσωπο πάνω στο οποίο θα προβάλουν όλο το αντικυβερνητικό τους αφήγημα. Έχτισαν με αυτό τον τρόπο το φαινόμενο Καρυστιανού: μια χαροκαμένη μάνα, κοινωνική οργή, δάκρυ και καταγγελία και φυσικά το απαραίτητο χειροκρότημα.
Τι θα απαντούσαν άραγε οι ίδιοι άνθρωποι αν κάποιος τους ρωτούσε σήμερα; Φαντάζομαι ένα παρόμοιο «απεταξάμην» όπως αυτό του Φοίβου Δεληβοριά που την αποδοκίμασε δημόσια για τις δηλώσεις της σχετικά με τις αμβλώσεις, για να του θυμίσει λίγο αργότερα ο Νίκος Πλακιάς τα λόγια στήριξης του με αφορμή τη συναυλία που είχε διοργανώσει η πρόεδρος του Συλλόγου για τα Τέμπη χωρίς τη σύμφωνη γνώμη όλων των συγγενών των θυμάτων. Ο τραγουδοποιός είχε βγει τότε μπροστά λέγοντας «εγώ θα τραγουδήσω έστω και μόνος μου για τη Μαρία». Τουλάχιστον όμως δεν είχε προτείνει την ενασχόλησή της με την πολιτική.
Για να μην ξεχνάμε την αλήστου μνήμης παραίνεση του Λάκη Λαζόπουλου προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει τη Μαρία Καρυστιανού Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Σήμερα μάλλον θα παρακολουθεί κι αυτός αμήχανα το κοινό στο οποίο απευθύνεται το νέο κόμμα. Ένα κοινό που κάθε άλλο παρά προοδευτικό μοιάζει: γεμάτο θεωρίες συνομωσίας, αντισυστημική υστερία, ψεκασμένο εθνικισμό και ύφος που φλερτάρει με τη μεταμνημονιακή alt-right.
Και ξαφνικά οι κάποτε ενθουσιώδεις υποστηρικτές της που την ήθελαν μέσα στη Βουλή «ως φωνή της κοινωνίας», ανακάλυψαν ότι το φαινόμενο που βοήθησαν να χτιστεί επικοινωνιακά δεν μιλάει τελικά τη δική τους γλώσσα.
Γιατί μέχρι στιγμής, ακόμη και τώρα που παρουσιάζει το κόμμα της, σαφές ιδεολογικό στίγμα και πολιτική πλατφόρμα δεν υπάρχει. Υπάρχει κυρίως ένα φορτισμένο κοινωνικό ακροατήριο, οργή, θυμός προς το πολιτικό σύστημα και μια δημόσια παρουσία που λειτουργεί ακόμη συμβολικά.
Το έργο βέβαια δεν είναι πρωτότυπο. Η Ευρώπη έχει ξαναδεί τέτοιου τύπου «αντισυστημικά» μορφώματα που ξεκινούν με σημαία την οργή απέναντι στο σύστημα, διακηρύσσουν ότι δεν ανήκουν ούτε στη Δεξιά ούτε στην Αριστερά και τελικά καταλήγουν να λειτουργούν ως όχημα ενός αλλόκοτου λαϊκισμού με εθνικιστικά, συνωμοσιολογικά και συχνά φιλορωσικά αντανακλαστικά. Από την Ιταλία του Πέντε Αστέρων μέχρι τη Γερμανία της AfD και διάφορες «πατριωτικές» εκδοχές αντιπολιτικής σε όλη την Ευρώπη, το μοτίβο είναι πάνω κάτω ίδιο: απαξίωση θεσμών, θυμός και καμία συνεκτική πολιτική πρόταση.
Στην περίπτωση της Μαρίας των Τεμπών, το παράδοξο είναι ότι όλα αυτά γεννήθηκαν μέσα από τον πόνο μιας χαροκαμένης μάνας, που ένα κομμάτι της ελληνικής αντιπολίτευσης και της προοδευτικής τηλεοπτικής και καλλιτεχνικής φούσκας πίστεψε ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει ως το ιδανικό πρόσωπο αντικυβερνητικού αφηγήματος. Την αποθέωσε, τη μετέτρεψε σε σύμβολο, σχεδόν σε pop icon της οργής, θεωρώντας προφανώς ότι αυτό το κύμα θα κατευθυνθεί εκεί που το ίδιο επιθυμούσε πολιτικά.
Το ειρωνικό είναι πως όσοι νόμιζαν ότι την εργαλειοποιούν, ίσως τελικά εργαλειοποιήθηκαν οι ίδιοι. Γιατί η ιστορία με τον λαϊκισμό δεν έχει ποτέ αίσιο τέλος. Και τις περισσότερες φορές γυρίζει μπούμερανγκ.
