Σχολική βία: Η ζούγκλα του μαυροπίνακα

Ο τραγικός θάνατος μιας εκπαιδευτικού από εγκεφαλικό, αλλά και οι αποκαλύψεις για το bullying που είχε δεχτεί στο σχολείο που εργαζόταν, έφεραν ακόμη περισσότερες αποκαλύψεις για το δεδομένο της σχολικής βίας, στα σχολεία και κυρίως το πόσο εκτεταμένο έχει γίνει το φαινόμενο στις μέρες, όπου όπως φαίνεται, ούτε λίγο, ούτε πολύ, είναι αυτό που κυρίως συμβαίνει στα σχολεία.

Όπως αποκαλύπτουν όσοι δάσκαλοι ή καθηγητές τολμούν να μιλήσουν, στο κέντρο του εκπαιδευτικού συστήματος, δεν βρίσκονται πια οι δάσκαλοι ή οι καθηγητές, αλλά οι μαθητές. Είναι και ένα αποτελέσματα του “δικαιωματισμού”, ενός από τα κυρίαρχα φαινόμενα της εποχής μας, που σκοπό είχε να δώσει φωνή στα μέχρι κάποιες δεκαετίες πριν, καταπιεσμένα κοινωνικά στρώματα.

Και πραγματικά αυτό έγινε σε πολλές περιπτώσεις εφικτό. Αλλά μερικές φορές παρα έγινε.

Υπήρχε μια άλλη εποχή που τα πράγματα ήταν διαφορετικά.

Στην δεκαετία του πενήντα είχε γυριστεί μια αμερικάνικη ταινία με πρωταγωνιστές τον Γκλεν Φορντ και τον Σίντνεϊ Πουατιέ και με τίτλο “Η ζούγκλα του μαυροπίνακος“. Στην ταινία περιγράφονται οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας δάσκαλος, όταν προσπαθεί να διδάξει σε μια τάξη, όπου οι μαθητές προερχόμενοι από χαμηλό κοινωνικό περιβάλλον, κάνουν την ζωή του δύσκολη. Είδα την ταινία στον κινηματογράφο το 1956 και μου είχε κάνει εντύπωση το ότι οι μαθητές συμπεριφέρονταν με τέτοιο τρόπο. Γιατί αντίστοιχο φαινόμενο δεν υπήρχε τότε στην Ελλάδα.

Στην Ελλάδα στην δεκαετία του πενήντα η εκπαίδευση ήταν τελείως δασκαλο-καθηγητο κεντρική. Το οποίον σήμαινε ότι ο δάσκαλος ή ο καθηγητής ήταν ο κυρίαρχος και η μή αμφισβητούμενη φωνή της εκπαιδευτικής εξουσίας. Το οποίον σήμαινε ότι αν δεν ήξερες το μάθημά σου, θα έτρωγες κάποια χαστούκια ή κάποιες ξυλιές στο χέρι, κάτι που σήμερα όχι μόνο δεν γίνεται, αλλά ούτε θα τολμούσε να το σκεφτεί κάποιος εκπαιδευτικός. Το να τρως μερικά χαστούκια ή κάποιες ξυλιές και στο σπίτι αν δεν ήσουν καλός μαθητής ή αν απλώς ήσουν άτακτο παιδί, ήταν μάλλον κάτι συνηθισμένο. Ευτυχώς οι δικοί μου γονείς δεν ήταν αυτής της άποψης.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, οι κοινωνίες σε όλο τον κόσμο αμφισβήτησαν κάθε μορφή εξουσίας. Σήμερα θεωρούμε καθυστερημένες , ξεπερασμένες και δικτατορικές όσες κοινωνίες ζουν με τέτοιες μορφές εξουσίας.

Το πρόβλημα της βίας στα σχολεία  δεν είναι πρόβλημα επειδή… δεν λύνεται.

Ζούμε σε εποχές βίας σε παγκόσμιο επίπεδο και τα μηνύματα που προσλαμβάνουμε, είναι ότι τα προβλήματα, λύνονται με την βία, είτε επιχειρείται να λυθούν με την βία. Και αν δεν λυθούν τελικά βίαια, είναι γιατί μια άλλη δύναμη ήταν είτε εξαιρετικά ανθεκτική, είτε ακόμη βίαιη , ή είχε πιο καταστροφικά όπλα.

Η σημερινές νεολαίες ζουν μέσα σε συνθήκες, αν όχι οικονομικής εξαθλίωσης, τουλάχιστον σε συνθήκες οικονομικής δυσκολίας και κυρίως  ανισότητας.  Όπου αυτοί που έχουν χρήματα έχουν και τα προνόμια, τα οποία προβάλλονται εμφατικά από κάθε μέσον ενημέρωσης.

Ένα μέρος της σημερινής νεολαίας έχει μάθει να συμμερίζεται την άποψη που προβάλλουν οι στίχοι της μουσικής τραπ.

Δε θέλω χρόνο μαζί σου

Ήρθα να δω το χαρτί σου

Φέρε το πιστόλι στη τσέπη

Ξέρεις μην με κάνετε έτσι

Χορεύουν οι π@@@@νες σα ντέφι

Ξέρεις το σκοτώνω όταν απλά έχω κέφι

Δε θέλω χρόνο μαζί σου

Άμα δεν γουστάρεις γ@@@σου

Έχω το εννιάρι στη τσέπη

Τους είπα μην με κάνουνε έτσι

Το εννιάρι που αναφέρουν οι στίχοι είναι το πιστόλι που οπλίζεται με σφαίρες εννιά χιλιοστών.

Ίσως να μην συμμερίζονται οι περισσότεροι νέοι αυτήν την νοοτροπία, ούτε και μπορεί να κατηγορήσει κανείς μια μουσική που απεικονίζει απλώς τον τρόπο που σκέφτεται κάποιο μέρος της νεολαίας.

Μια άλλη αλήθεια που αποκαλύφθηκε από την δολοφονία του 20χρονου νεαρού στη Θεσσαλονίκη, από έναν 23χρονο, πιθανόν επειδή υποστήριζαν διαφορετικές ποδοσφαιρικές ομάδες. Αποκαλύπτει ότι ένα μέρος από τους νεαρούς που συναντάμε καθημερινά στους δρόμους, αλλά και στα σχολεία, είναι οπλισμένοι τουλάχιστον με μαχαίρια αν όχι και με τίποτα περισσότερο.

Όπου κι αν στρέψουμε το μάτι η βία είναι το κυρίαρχο φαινόμενο της εποχής μας.

 

Στα παγκόσμια νέα, δύο πόλεμοι σχετικά κοντά μας που κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει την κατάληξή τους. Στις πολιτικές αντιπαραθέσεις, η γλώσσα που χρησιμοποιείται πια δεν ήταν αυτή που ήταν κάποτε και οι ακραίες εκφράσεις είναι κοινός τόπος.

Στις ΗΠΑ που η σχολική βία έχει ξεφύγει από τα όρια εδώ και χρόνια, το φαινόμενο οπλισμένοι μαθητές να μπαίνουν στο σχολείο τους και να εκτελούν όποιον βρεθεί μπροστά τους, είναι ένα φαινόμενο με τακτική περιοδικότητα. Ανάλογα φαινόμενα συμβαίνουν – ευτυχώς όχι σε τέτοια έκταση – και σε ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και σκανδιναβικές.

Και ένα άλλο που κανείς μπορεί να το αντιληφθεί μόνο με τις προσωπικές τους κεραίες. Εδώ και χρόνια έχει διαρραγεί ο κοινωνικός ιστός που μας κρατάει ενωμένους σαν κοινωνία. Δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Είναι παγκόσμιο.

Ο φόνος δεν προξενεί πια τον αποτροπιασμό που προκαλούσε σε παλαιότερες εποχές.

Όταν συμβαίνουν αρνητικά γεγονότα, συνηθίζουμε να τα αποδίδουμε σε κάτι άλλο εκτός από τον εαυτό μας. Όμως είμαστε και εμείς συμμέτοχοι στα περισσότερα κοινωνικά φαινόμενα στο μέρος που μας αναλογεί είτε για τις πράξεις είτε για τις παραλείψεις μας.

Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι οι μεγάλοι “καταναλωτές’ Βίας και Θανάτου.

Τα τηλεοπτικά κανάλια, αλλά και τα ηλεκτρονικά Μέσα Ενημνέρωσης, αναλύουν μέχρι “τελικής πτώσεως” κάθε βίαιο επεισόδιο είτε πρόκειται για δυστύχημα είτε για φόνο. Αποκαλυπτικά; ντοκουμέντα δείχνουν κάθε πτυχή του πως κάποιοςμ βρήκε τον θάνατο είτε επειδή κάποιος άλλος τον σκότωσε είτε γιατί έγινε θύμα κάποιου δυστυχήματος. Θυμηθείτε πόσες φορές είδαμε σε κάποιο Μέσο Ενημέρωσης το τραγικό δυστύχημα με φιλάθλους του Παοκ στην Ρουμανία, αλλά και τον τραγικό θάνατο του 20χρονου από κάποιο 23χρονο, αυτές τις μέρες στην Θεσσαλονίκη.

Το θέμα της σχολικής και της νεανικής βίας δεν υπάρχει τρόπος να λυθεί στη σημερινή συγκυρία.

Είναι ένα από τα φαινόμενα της εποχής μας.

Και όπως έχουμε μάθει να ζούμε με τους φονικούς πολέμους τριγύρω μας, με την ακρίβεια που θα γίνει μεγαλύτερη άμεσα, με τα καθημερινά δυστυχήματα που βρίσκουν τον θάνατο νέα παιδιά, έτσι για την ώρα θα μάθουμε να ζούμε και με την νεανική βία, που όπως και τα υπόλοιπα δεν είναι από τα ευχάριστα δεδομένα της εποχής μας…