Τα παιδιά μου δίνουν εξετάσεις. Κι εγώ ξαναμετράω τι άξιζε τελικά στη ζωή

Υπάρχουν κάποιες περίοδοι στη ζωή που λειτουργούν σαν χρονομηχανές. Σε γυρίζουν πίσω χωρίς να το καταλάβεις, σε φέρνουν αντιμέτωπο με τον νεότερο εαυτό σου και σε αναγκάζουν να δεις τη διαδρομή που έχεις διανύσει με διαφορετικά μάτια. Για μένα, μία από αυτές τις περιόδους είναι οι ημέρες των σχολικών εξετάσεων.

Φέτος ο γιος μου, που είναι δεκατεσσάρων ετών και φοιτά στο γυμνάσιο, και η εντεκάχρονη κόρη μου, που βρίσκεται στην πέμπτη δημοτικού, ζουν τη δική τους μικρή δοκιμασία. Βιβλία ανοιχτά στο γραφείο, σημειώσεις σκορπισμένες, επαναλήψεις, ερωτήσεις, μικρές αγωνίες και εκείνη η διαρκής ανάγκη να βεβαιωθούν ότι είναι αρκετά προετοιμασμένοι για όσα θα κληθούν να γράψουν.

Και ενώ θεωρητικά εκείνοι είναι που δίνουν εξετάσεις, διαπιστώνω ότι με έναν παράξενο τρόπο τις ξαναδίνω κι εγώ μαζί τους.

Όχι φυσικά στα θρανία και στις σχολικές αίθουσες, αλλά μέσα στο μυαλό μου.

Ξαφνικά θυμάμαι τον εαυτό μου στην ηλικία τους. Θυμάμαι πόσο σοβαρά έπαιρνα κάθε βαθμό, πόσο μεγάλη σημασία απέδιδα σε κάθε διαγώνισμα, πόσο πολύ πίστευα ότι το μέλλον μου εξαρτιόταν από εκείνες τις λίγες ώρες που θα καθόμουν μπροστά σε ένα γραπτό. Θυμάμαι να αγχώνομαι, να πιέζω τον εαυτό μου, να προσπαθώ συνεχώς να αποδείξω ότι μπορώ να τα καταφέρω καλύτερα.

Ήταν η εποχή που όλοι μας μεγαλώναμε με την πεποίθηση ότι οι καλοί βαθμοί ήταν σχεδόν το εισιτήριο για μια καλύτερη ζωή. Ότι η επιτυχία στο σχολείο θα οδηγούσε στην επιτυχία στο πανεπιστήμιο και στη συνέχεια στην επιτυχία στην επαγγελματική και προσωπική ζωή. Ήταν μια εξίσωση που έμοιαζε απλή, λογική και σχεδόν αυτονόητη.

Χρειάστηκε όμως να περάσουν πολλά χρόνια για να καταλάβω ότι η ζωή σπάνια ακολουθεί τις εξισώσεις που φτιάχνουμε εμείς.

Όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι οι άνθρωποι δεν χωρίζονται σε επιτυχημένους και αποτυχημένους με βάση τους βαθμούς τους.

Η πραγματική ζωή δεν λειτουργεί όπως τα σχολικά βιβλία. Δεν υπάρχουν πάντα σωστές και λάθος απαντήσεις. Δεν υπάρχει πάντα δικαιοσύνη. Δεν ανταμείβεται πάντοτε ο πιο επιμελής, ούτε καταλήγει πάντα στην κορυφή εκείνος που προσπαθεί περισσότερο.

Έχω γνωρίσει ανθρώπους που αρίστευσαν σε όλα και τελικά δεν βρήκαν ποτέ τη γαλήνη που αναζητούσαν. Έχω γνωρίσει ανθρώπους με σπουδαία βιογραφικά, εντυπωσιακές καριέρες και οικονομική άνεση, οι οποίοι όμως παρέμεναν βαθιά δυστυχισμένοι.

Παράλληλα, έχω συναντήσει ανθρώπους που δεν διέπρεψαν ποτέ ακαδημαϊκά, αλλά κατάφεραν να χτίσουν όμορφες οικογένειες, ουσιαστικές σχέσεις και μια ζωή γεμάτη νόημα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η γνώση δεν έχει αξία. Αντιθέτως, πιστεύω ότι η μόρφωση είναι ένα από τα σημαντικότερα εφόδια που μπορεί να αποκτήσει ένας άνθρωπος. Η γνώση ανοίγει ορίζοντες, καλλιεργεί την κρίση, προσφέρει ανεξαρτησία και βοηθά κάποιον να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο. Θέλω τα παιδιά μου να διαβάζουν, να μαθαίνουν, να εξελίσσονται και να αποκτούν όλα εκείνα τα εφόδια που θα τους επιτρέψουν να κυνηγήσουν τα όνειρά τους.

Ωστόσο, αν υπάρχει κάτι που μου έχει διδάξει η εμπειρία των χρόνων, είναι ότι η ζωή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από όσα γράφονται σε ένα χαρτί.

Καθορίζεται από τον χαρακτήρα μας, από τις επιλογές μας, από την επιμονή μας όταν όλα πηγαίνουν στραβά, από την ικανότητά μας να αγαπάμε και να αγαπιόμαστε, από το θάρρος να ξεκινάμε ξανά όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως το είχαμε σχεδιάσει.

Και πάνω απ’ όλα, καθορίζεται από παράγοντες που δεν μπορούμε να ελέγξουμε.

Για χρόνια πίστευα ότι αν προσπαθήσουμε αρκετά, μπορούμε να πετύχουμε οτιδήποτε. Σήμερα δεν είμαι τόσο βέβαιη. Εξακολουθώ να πιστεύω στη δουλειά, στην επιμονή και στη συνέπεια, αλλά ξέρω επίσης ότι η ζωή έχει τον δικό της τρόπο να γράφει τα σενάρια της.

Υπάρχουν άνθρωποι που αγωνίστηκαν πολύ για κάτι και δεν το απέκτησαν ποτέ. Υπάρχουν άλλοι που βρέθηκαν μπροστά σε ευκαιρίες που δεν είχαν σχεδιάσει. Υπάρχουν πόρτες που κλείνουν παρά τη θέλησή μας και άλλες που ανοίγουν όταν δεν το περιμένουμε.

Κάποιες φορές επιμένουμε τόσο πολύ σε έναν στόχο, ώστε αδυνατούμε να δούμε ότι η ζωή μάς οδηγεί προς διαφορετική κατεύθυνση. Και μόνο μετά από χρόνια καταλαβαίνουμε ότι ίσως εκείνη η απογοήτευση που κάποτε μας πλήγωσε ήταν τελικά μια προστασία. Ότι ίσως δεν συνέβη αυτό που θέλαμε επειδή κάτι άλλο, καλύτερο ή απλώς διαφορετικό, μας περίμενε παρακάτω.

Αυτό είναι κάτι που δεν μπορείς να εξηγήσεις εύκολα σε ένα παιδί που διαβάζει για τις εξετάσεις του. Είναι μια γνώση που έρχεται μόνο μέσα από την εμπειρία.

Γι’ αυτό και αυτές τις ημέρες, ενώ ενθαρρύνω τα παιδιά μου να προσπαθήσουν και να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό, μέσα μου κάνω και μια άλλη ευχή.

Δεν εύχομαι να είναι οι καλύτεροι μαθητές της τάξης.

Δεν εύχομαι να πάρουν τους υψηλότερους βαθμούς.

Εύχομαι να είναι ευτυχισμένοι.

Εύχομαι να είναι υγιείς.

Εύχομαι να έχουν δύναμη όταν έρχονται οι δυσκολίες, να έχουν καλούς ανθρώπους γύρω τους και να διατηρήσουν την καλοσύνη τους σε έναν κόσμο που συχνά την αντιμετωπίζει σαν αδυναμία.

Εύχομαι να έχουν τύχη, γιατί όσο μεγαλώνω τόσο περισσότερο αντιλαμβάνομαι πόσο σημαντικός είναι αυτός ο παράγοντας στη ζωή κάθε ανθρώπου.

Και εύχομαι, όταν περάσουν τα χρόνια και βρεθούν στη δική μου θέση, να κοιτάξουν πίσω και να θυμούνται όχι μόνο τους βαθμούς που πήραν, αλλά κυρίως τις στιγμές που έζησαν, τους ανθρώπους που αγάπησαν και όλα εκείνα τα μικρά πράγματα που τελικά αποδεικνύονται τα μεγαλύτερα.

Γιατί η ζωή περνά πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο φανταζόμαστε όταν είμαστε παιδιά. Και όταν το συνειδητοποιούμε, καταλαβαίνουμε ότι οι πιο σημαντικές επιτυχίες δεν γράφονται ποτέ σε έναν έλεγχο ούτε βαθμολογούνται από κανέναν. Είναι εκείνες που μας επιτρέπουν να κοιμόμαστε ήσυχοι τα βράδια, να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε και να χαμογελάμε κοιτάζοντας τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Και ίσως τελικά αυτή να είναι η μοναδική πραγματική διάκριση που αξίζει να κυνηγήσουμε.