Ανεκπλήρωτες ουγγρικές προσδοκίες…
Περίμενα μήνες για να δω την νέα ουγγρική ταινία "Ο Γιος του Σαούλ" μιας και διαφημιζόταν έντονα από την περασμένη άνοιξη. Από το Γιώργο Χατζελένη
Γι` αυτό κι αποφάσισα να τη δω την πρώτη μέρα που βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες. Για την προβολή επέλεξα το ιστορικό Πτι Παλαί στο Παγκράτι.
Οι κριτικές, τα πολλά αστέρια και το δυνατό τρέιλερ με είχαν κάνει αρκετά απαιτητικό απέναντι στο σκηνοθετικό ντεμπούτο του Λάζλο Νέμες. Από την αρχή όμως η ταινία με απογοητεύει.
Πρώτα απ` όλα ήταν αποτυχημένος ο συνδυασμός του πλαισίου 4:3 με τις ανορθόδοξες κουνημένες λήψεις, οι οποίες εστίαζαν στον ώμο του πρωταγωνιστή, αφήνοντας το υπόλοιπο φόντο θολό. Η ζαλάδα είναι αναπόφευκτη και το αποτέλεσμα ανεπαρκές.
Παρ` όλα αυτά, μέσα στη θολούρα, ο σκηνοθέτης παίζει εξαιρετικά με τους ήχους. Οι κραυγές των Εβραίων μέσα στους θαλάμους αερίων προκαλούν μία ανεξέλεγκτη ανατριχίλα σε όλο μου το σώμα. Πιθανόν ο Νέμες να ήθελε να παίξει με τις αισθήσεις μας, αποφεύγοντας να μας παρουσιάσει τη φρίκη. Προτιμούσε να τη “ζήσουμε”. Ίσως η κούραση να ήταν εσκεμμένη για να μας οδηγήσει σ` αυτήν την κατάσταση σε μονοπάτια και συναισθήματα κλειστοφοβικά, κάτι το οποίο τελικά το πετυχαίνει μέσα από τα σκοτεινά πλάνα, τους κλειστούς χώρους και τις κοντινές λήψεις στα πρόσωπα. Η τοποθέτηση της κάμερας πίσω από τον πρωταγωνιστή (την περισσότερη ώρα) μας μετατρέπει από θεατές σε ακόλουθους. Μαζί μ` αυτόν ψαχουλεύουμε τα ρούχα των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, Μαζί μ` αυτόν ψάχνουμε να βρούμε έναν ραβίνο. Μαζί μ` αυτόν ερχόμαστε αντιμέτωποι απέναντι στα ψυχρά και θανατηφόρα βλέμματα των ναζί και τα απελπισμένα μάτια των συντρόφων του.
Η ταινία δε θέλει να μας δείξει την φρικαλεότητα, κάτι που έχει γίνει άπειρες φορές από άλλους σκηνοθέτες. Σκοπός της είναι να μας αναδείξει άγνωστες πτυχές του Ολοκαυτώματος, όπως την δράση των Sonderkommandos στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τον τρόπο με τον οποίον προσπαθούσαν να διατηρήσουν στοιχεία για τις φρικαλεότητες που συνέβαιναν εκεί και τις σθεναρές αντιστάσεις τους απέναντι στους ναζί (αντίστοιχες μαρτυρίες έχουμε διαβάσει το εκπληκτικό Μαουντχάουζεν του Ιάκωβου Καμπανέλλη). Η ταινία είναι πλούσια σε μαρτυρίες κι αυτό δείχνει πως ο σκηνοθέτης δημιούργησε μετά από αρκετή μελέτη σε ντοκουμέντα.
Παρ` όλα αυτά μου άφησε κάποια κενά. Η ύπαρξη αρκετών προσώπων προκαλεί ένα μπέρδεμα. Η αινιγματική τους εμφάνιση μικρής διάρκειας περιπλέκει λίγο παραπάνω την κατάσταση. Οι διάλογοι σε αρκετά σημεία είναι δυσνόητοι, ενώ οι λήψεις όπως ανέφερα και παραπάνω προκαλούσαν έντονη ζαλάδα και κούραση, ενώ οι τίτλοι τέλους μας βρίσκουν με αρκετά ερωτήματα αναπάντητα.
Θα ήμουν ευχαριστημένος από την ταινία αν η προώθησή της δεν μας γέμιζε με τόσες πολλές προσδοκίες.
Θα κρατήσω μόνο τις δυνατές της στιγμές και το ιδιαίτερο χαμόγελο του πρωταγωνιστή στο συγκλονιστικό φινάλε.
Βαθμολογία: 6/10
