Σινεμά, τέλος; Γιατί η εξαγορά της Warner Bros. από το Netflix είναι φρικτά νέα για τον κινηματογράφο

Η έβδομη τέχνη περνά σε μια καθόλου chill εποχή όπου κουμάντο κάνουν οι ισολογισμοί και η τέχνη περνά σε δεύτερη μοίρα.

Σε μια κίνηση που αλλάζει ριζικά το τοπίο στην παγκόσμια κινηματογραφική βιομηχανία και απειλεί υπαρξιακά το μέλλον των σκοτεινών αιθουσών, ο streaming κολοσσός Netflix εξαγόρασε το ιστορικό στούντιο της Warner Bros., το οποίο διαχειρίζεται και το τηλεοπτικό HBO Max, έναντι ποσού που αγγίζει τα 83 δισεκατομμύρια δολάρια. Με αυτόν τον τρόπο, η δημοφιλής streaming πλατφόρμα όχι μόνο πολλαπλασιάζει τη δύναμή της στην αγορά του θεάματος, αλλά επιπλέον διαμορφώνει από την αρχή του κανόνες του ψυχαγωγικού παιχνιδιού. Ας δούμε, όμως, τι σημαίνει έμπρακτα αυτό για τους απανταχού θεατές – συνδρομητές, καθώς αναμένεται η εξαγορά να ολοκληρωθεί το επόμενο διάστημα.

Αντίο κινηματογραφική εμπειρία(;)

Ως γνωστόν, η εμφάνιση του Netflix στις ζωές μας έφερε επανάσταση στον τρόπο κατανάλωσης οπτικοακουστικού περιεχομένου. Ειδικότερα στο τηλεοπτικό πεδίο, στην αρχή τουλάχιστον, όπου η πλατφόρμα διέπρεψε. Οι πρεμιέρες ολόκληρων σεζόν, η μαραθώνια θέασή τους («binging»), το «Netflix and chill», σειρές που έκαναν αίσθηση από το «Stranger Things» μέχρι το «Squid Game», όλα συνηγόρησαν ώστε το κόκκινο λογότυπο συνοδεία του χαρακτηριστικού «νταν, νταν» να γίνουν κομμάτι της ρουτίνας μας. Βέβαια, δεν συνέβη το ίδιο στο κινηματογραφικό κομμάτι. Διότι την ώρα που η εταιρεία λειτούργησε σαν σωστική λέμβο για πολλές κοστοβόρες παραγωγές που τα παραδοσιακά χολιγουντιανά στούντιο αρνήθηκαν να υποστηρίξουν («Roma», «Ο Ιρλανδός», «Mank») ή επένδυσε σε σενάρια που αποδείχθηκαν ρηξικέλευθα («Uncut Gems», «Ιστορία Γάμου»), η πρόθεση πίσω από τις παραπάνω κινήσεις ήταν εντελώς ευκαιριακή. Εκεί που άλλοι έβλεπαν «χασούρα», οι ιθύνοντες του Netflix έβλεπαν εύκολο ξεφόρτωμα προϊόντος στο χαοτικό μενού της πλατφόρμας. Για αυτό και ανέκαθεν αντιμετώπιζαν τη διανομή των τίτλων τους στους κινηματογράφους ως ένα πρόβλημα, αν όχι εμπόδιο, παρόλο που εκεί βρίσκεται ο αυτονόητος φυσικός χώρος τους. Είναι ενδεικτικό, για παράδειγμα, πως μια θέση στις μαρκίζες καταλαμβάνουν για ελάχιστες εβδομάδες αποκλειστικά ταινίες με οσκαρική προοπτική, μόνο και μόνο για να συμμορφωθούν με τους κανονισμούς της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Κατά τα άλλα, τα πάντα straight-to-streaming…

Στην ακριβώς αντίθετη μεριά του φάσματος βρισκόταν, μέχρι πρότινος, η Warner Bros. Το στούντιο που ξεπερνά τα εκατό χρόνια λειτουργίας, αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του Χόλιγουντ και της διαμόρφωσης κινηματογραφικής κουλτούρας παγκοσμίως, μαζί με τη Universal, την Paramount, την Disney και τη Sony. Στον τεράστιο κατάλογό της συνυπάρχουν αριστουργήματα σαν το «Καζαμπλάνκα» και το «Γεράκι της Μάλτας», μοντέρνα κλασικά όπως τα «Καλά Παιδιά» («Goodfellas») και το «Matrix», φιλμ που λατρεύει το κοινό («Τελευταία Έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ», «Inception»), μέχρι πανίσχυρα franchises («Χάρι Πότερ», «Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών») και ολόκληροι υπερηρωικοί σινε-κόσμοι γύρω από τους Batman και Superman. Μιλάμε, δηλαδή, για φιλμ που οφείλουν την επιτυχία τους στη λαϊκή απήχηση και στη μοναδική εμπειρία που προσφέρει η σκοτεινή αίθουσα. Πόσο ειρωνικό, εν τω μεταξύ, πως το 2025 ήταν έξοχη χρονιά σε εισιτήρια για τη Warner Bros., χάρη στην επιτυχία των «Αμαρτωλών» («Sinners») και του «Μια Μάχη Μετά την Άλλη» («One Battle After Another»), δηλαδή, παραγωγών που εκμεταλλεύονται στο έπακρο τις ασύγκριτες δυνατότητες της μεγάλης οθόνης.

Οι co-CEOS του Netflix, Τεντ Σαράντος και Κρεγκ Πίτερς, για την ώρα είναι καθησυχαστικοί λέγοντας πως δεν θα πάψουν να στηρίζουν την κινηματογραφική διανομή των τίτλων τους. Εύλογα, από την άλλη, υπάρχουν πολλοί που δυσπιστούν. Ειδικότερα, όταν διαβάζουμε τοποθετήσεις όπως η εξής του Σαράντος: «Πιστεύω πως σε βάθος χρόνου το παράθυρο παραμονής μιας ταινίας στα σινεμά θα είναι περισσότερο φιλικό προς τον καταναλωτή, ώστε να μπορεί να συναντηθεί με το κοινό της γρηγορότερα. […] Ωστόσο, βασική προτεραιότητά μας παραμένει να φέρνουμε τις πρεμιέρες μας απευθείας στους συνδρομητές, γιατί αυτές είναι που αναζητούν να δουν». Σε ελεύθερη μετάφραση, μη φρικάρετε, δε θα αφήσουμε τα σινεμά να κλείσουν γιατί δε θα έχουν τι να παίξουν… για την ώρα. Ευτυχώς, το σωματείο των αιθουσαρχών Cinema United είχε τα αντανακλαστικά να κινητοποιηθεί άμεσα κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου: «Ο τρόπος που λειτουργεί το Netflix στρέφεται ενάντια στα συμφέροντα της διανομής, απειλώντας το μέλλον των αιθουσών παγκοσμίως. Στηρίζουμε κάθε προσπάθεια για ενίσχυση των κινηματογράφων, όμως, η διαφαινόμενη εξαγορά θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στη βιομηχανία του θεάματος». Από τη μεριά μας, εδώ αξίζει να θυμίσουμε ότι κοινωνικά ένας κινηματογράφος αποτελεί θετικό σημείο αναφοράς ολόκληρων κοσμοσυστημάτων. Γύρω του ζωντανεύουν γειτονιές, χτίζονται σχέσεις και επωφελούνται επιχειρήσεις με που συνορεύουν μαζί του. Θυμηθείτε, απλά, πόσες φορές έχετε πάει για ποτό ή φαΐ μετά από προβολή και αντιλαμβάνεστε τι εννοούμε.

Περισσότερο, όχι απαραίτητα καλύτερο

Προκύπτει, λοιπόν, ένα αρκετά ξεκάθαρο συμπέρασμα. Το Netflix ολοκληρώνει τη μεγάλη «αρπαχτή» όχι τόσο για να αναβαθμιστεί ποιοτικά, όσο ποσοτικά. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, παρατηρείται αυξημένη κυκλοφορία στην πλατφόρμα όταν προστίθεται νέο περιεχόμενο, ακόμα και εάν αυτό δεν είναι απαραίτητα καινούριο. Σε μια φάση, μάλιστα, που ο streamer βιώνει μια περίοδο αστάθειας σε χρηματιστηριακή αξία, στη σχέση της με τους συνδρομητές και στην επιδραστικότητά της στην ποπ κουλτούρα. Καταλαβαίνετε, άρα, πόσο καθοριστική θα είναι η προσθήκη μιας βιβλιοθήκης στο μέγεθος της Warner Bros. Και κατ’ επέκταση, πόσο ευκολότερη γίνεται ξαφνικά η εκμετάλλευση, πείτε το και ξεζούμισμα, της πνευματικής ιδιοκτησίας («intellectual property» ή IP) όλων των franchises που αναφέραμε παραπάνω. Για να είμαστε δίκαιοι, βέβαια, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε πως για την κατάληξη του στούντιο ευθύνεται σημαντικά ένα πρόσωπο, ο -για πόσο ακόμα;- πρόεδρος Ντέιβιντ Ζάσλαβ. Ο άνθρωπος, δηλαδή, ο οποίος αφού χαντάκωσε την κυκλοφορία του άψογου δικαστικού δράματος «Juror #2» του 95χρονου(!) Κλιντ Ίστγουντ, μεταξύ άλλων, αγνόησε τη δυναμική των προαναφερθέντων «Αμαρτωλών» που έσπασαν τα ταμεία.

Αλλά, πώς αλλιώς να εξελίσσονταν τα πράγματα, όταν το ίδιο το Χόλιγουντ επέτρεψε σε τεχνοκράτες να κάνουν κουμάντο στο τι γυρίζεται και πώς; Με τη λογική του κάθε Σαράντος, τα νούμερα και οι ισολογισμοί έχουν σημασία, όχι αν απειλείται ο βιοπορισμός του συνοικιακού κινηματογράφου. Παρομοίως, ας ετοιμαστούμε σιγά-σιγά σε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της συνδρομής μας και σε ακόμα μεγαλύτερη δυσκολία να μοιραζόμαστε τους κωδικούς μας. Γιατί τι νομίζατε, δεν θα πλήρωσουμε εμείς τη λυπητερή για κάθε εξωπραγματική αγοραπωλησία ανάμεσα σε πολυεθνικές; Ας μη γελιόμαστε… Το μεγαλύτερο κρίμα, ωστόσο, είναι πως η αντίστοιχη νοοτροπία καθοδηγεί τους προϋπολογισμούς και τις επιλογές των παραγωγών. Υπό αυτήν την έννοια, στο μέλλον πιθανότερο είναι να δούμε spin-off για κάθε πολίτη της Γκόθαμ Σίτι, παρά να πριμοδοτηθούν οι αυθεντικά ψυχαγωγικές αφηγήσεις με τη δυναμική να γίνουν σημεία αναφοράς για τις επόμενες γενιές. Δεν τίθεται πια καν ζήτημα εμπορικότητας ενός πρότζεκτ, αλλά άμεσης, γρήγορης κερδοφορίας. Είναι τυχαίο, έπειτα, πως το Netflix συν τοις άλλοις μεταδίδει πλέον αθλητικά γεγονότα και φιλοξενεί παιχνίδια; Όχι, αν το αντιληφθούμε ως ψηφιακό θεματικό πάρκο, το οποίο προϋποθέτει να μην βγεις από το σπίτι…