Έρνεστ Χέμινγουεϊ: ένας διαχρονικός θρύλος

Ήταν σημαντικός λογοτέχνης, κυνηγός της περιπέτειας και των γυναικών, bon viveur και τολμηρός ταξιδευτής. Όλα αυτά τον είχαν αναδείξει σε σελέμπριτι της εποχής του, με τεράστια εμβέλεια καθώς ό,τι κι αν έκανε, γεννούσε δημοσιότητα. Απ’ τα νεανικά του χρόνια ως και τη μέρα της αυτοκτονίας του τραβούσε πάνω του τα φώτα και την προσοχή. Το πραγματικά εντυπωσιακό είναι ότι ακόμα και σήμερα μας απασχολεί με τον ίδιο τρόπο…

Ο Χέμινγουεϊ ήταν πραγματικά καλός στο γράψιμο. Επινόησε ένα λογοτεχνικό στυλ λιτό, στακάτο, πολλές φορές μπρουτάλ. Χρησιμοποιούσε λίγες λέξεις και περιέγραφε λίγα πράγματα. Τα πολλά τα άφηνε να εννοηθούν. Ο ίδιος παραλλήλιζε  την τεχνική του με τα παγόβουνα: το ορατό κομμάτι του παγόβουνου είναι μόνο η κορυφή του. Αυτή εξέχει πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα 7/8 του παγόβουνου, όμως, είναι κρυμμένα κάτω απ’ το νερό. Αυτά όμως που ήθελε να πει ήταν τόσο σημαντικά που του χάρισαν και το Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1954. Δεν το παρέλαβε αυτοπροσώπως, γιατί λίγους μήνες πριν την απονομή είχε τραυματιστεί σοβαρά κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στη μαύρη Αφρική, προσπαθώντας να διασχίσει το Βελγικό Κονγκό. Οι τραυματισμοί (κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ρήξη νεφρού, ρήξη ήπατος, εξαρθρωμένος ώμος και βαριά εγκαύματα) τον επηρέασαν τόσο ώστε σταμάτησε να ταξιδεύει και άρχισε να πίνει συστηματικά.

 Ο Χέμινγουεϊ έζησε μια στην κυριολεξία μυθιστορηματική ζωή – τα πιο κλασικά του κείμενα, άλλωστε, είναι βασισμένα στις προσωπικές του εμπειρίες με μια μικρή λεπτομέρεια. Παραφούσκωνε τις ήδη εντυπωσιακές περιπέτειες του με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ιστορία της συμμετοχής του στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Μάη του 1918 επιχείρησε να καταταγεί στον Αμερικανικό στρατό αλλά δεν τα κατάφερε λόγω ενός χρόνιου προβλήματος όρασης που είχε αλλά και λόγω της άρνησης του πατέρα του. Έτσι αναγκάστηκε να γίνει εθελοντής του Ερυθρού Σταυρού και τον Μάιο της ίδιας χρονιάς μπάρκαρε για την Ευρώπη με την ιδιότητα του οδηγού ασθενοφόρου. Έφτασε στο Παρίσι που ήδη βομβαρδιζόταν από τους Γερμανούς και πήρε αμέσως φύλλο πορείας για το Ιταλικό μέτωπο. Εκεί δεν πρόλαβε να κάνει πολλά πράγματα, αφού τραυματίστηκε το πρώτο βράδυ της άφιξής του στο Μιλάνο. Αυτό που πρόλαβε να κάνει όμως ήταν να διασώσει εκείνη τη μία και μοναδική νύχτα του δικού του Πολέμου έναν τραυματισμένο Ιταλό στρατιώτη. Όταν πλέον γύρισε γύρισε στις ΗΠΑ ήταν όχι μόνο ήρωας πολέμου, αλλά και κάτοχος ενός σουρεαλιστικού ρεκόρ: ήταν ο πρώτος Αμερικανός που τραυματίστηκε στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό, φυσικά, είναι κάτι που δεν γίνεται να διασταυρωθεί. Αλλά δεν έχει σημασία. Πολλά χρόνια αργότερα, στον Β` Παγκόσμιο πια, επιχείρησε να προσθέσει ένα ακόμα κεφάλαιο στην προσωπική του μυθολογία. Ταξίδεψε στην Ευρώπη ως πολεμικός ανταποκριτής και βρέθηκε σε ένα από τα μεταγωγικά πλοία της D-Day, της επιχείρησης της απόβασης στη Νορμανδία. Σύμφωνα με τα δικά του λεγόμενα, ήταν ο πρώτος που μπήκε στο Παρίσι, πριν καν υποχωρήσουν οι Ναζί. Ο θρύλος λέει ότι το πρώτο του μέλημα ήταν να οργανώσει μια ομάδα ντόπιων προκειμένου να «απελευθερώσουν» το Ριτζ – το ξενοδοχείο όπου είχε περάσει τα μποέμ νεανικά του χρόνια. Καμία από τις δύο αυτές ιστορίες δεν επιβεβαιώθηκε αλλά ο Χέμινγουεϊ επέμενε να τις επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία.

Κάπου στο διάστημα υπάρχει ένας πλανήτης που ονομάζεται Χέμινγουεϊ και τον οποίο τον ανακάλυψαν και τον «βάφτισαν» Σοβιετικοί αστρονόμοι. Επίσης υπάρχουν έπιπλα που ονομάζονται Χέμινγουεϊ. Σε κάποια μαγαζιά, κάποιοι  κυνηγοί και ψαράδες αγοράζουν ρούχα και εξοπλισμό της σειράς Χέμινγουεϊ. Κάποιοι άλλοι παραγγέλνουν φαγητό σε κάποια από τα εκατοντάδες ανά τον κόσμο εστιατόρια που ονομάζονται Χέμινγουεϊ, ή πίνουν τα ποτά τους στα αναρίθμητα μπαρ που ονομάζονται Harry’s Bar επειδή έτσι έλεγαν το μπαρ στο οποίο σύχναζε στο Παρίσι. Και φυσικά υπάρχουν κάποιοι που παραγγέλνουν ένα mojito ή ένα daiquiri προς τιμήν του αφού και τα δύο αυτά κοκτέιλ έχουν «χρεωθεί» στον Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Δεν τα επινόησε ο ίδιος, αλλά τα ανακάλυψε όταν επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Κούβα, τη χώρα που τελικά επέλεξε για δεύτερη πατρίδα το, και τα απολάμβανε στα αγαπημένα του μπαρ, το La Floridita και το La Bodeguita. Το La Floridita μάλιστα υπάρχει ακόμα και αποτελεί κάτι σαν τόπο προσκυνήματος για τους τουρίστες. Ότι κι αν έκανε ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ αργά ή γρήγορα γινόταν μόδα. Ακόμα και το σαφάρι στην Αφρική, που τότε ήταν ακόμα αφιλόξενη κι επικίνδυνη. Ή το σκι στις άγριες Άλπεις όταν ακόμα δεν διέθεταν ούτε σαλέ ούτε χιονοδρομικά κέντρα. Ή το ψάρεμα του ξιφία στα νερά του Ατλαντικού. Ο Χέμινγουεϊ ανάγκασε τους συμπατριώτες του να δουν με κάποια συμπάθεια ακόμα και τις αιματηρές ταυρομαχίες της Παμπλόνα. Ακόμα και την Κούβα και τα κοκτέιλ της, τουλάχιστον μέχρι την εποχή που τα ηνία της χώρας πέρασαν στα χέρια του Φιντέλ Κάστρο.

Ο Χέμινγουέι άξιζε αναμφισβήτητα τη δημοσιότητα αν και σε κάποιες φάσεις της ζωής του προσπάθησε να την αποφύγει, χωρίς επιτυχία όμως. Πολύς κόσμος έφτασε να τον ακολουθεί σε κάθε του βήμα. Από ένα σημείο και μετά, το μόνο μέρος που μπορούσε να του προσφέρει μια σχετική απομόνωση ήταν το κατάστρωμα του Πιλάρ, του σκάφους με το οποίο επί δεκαετίες εξερευνούσε τα νερά της Καραϊβικής. Λίγο πριν πάρει την απόφαση να τερματίσει τη ζωή του, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ακόμα και τη Φίνκα Βίγκια, τη βίλα του στην Κούβα, επειδή καθημερινά πλημμύριζε με επισκέπτες και τουρίστες. 

Στην τελετή της απονομής του Νόμπελ ο αντιπρόσωπός του διάβασε εκ μέρους το τα εξής λόγια: «Η ζωή του συγγραφέα είναι μοναχική. Οι οργανισμοί που στηρίζουν τους συγγραφείς, μπορούν να ανακουφίσουν κάπως έναν συγγραφέα από τη μοναξιά του, αλλά αμφιβάλλω αν τον βοηθάνε να βελτιώσει το γράψιμο του. Όσο ο συγγραφέας καμουφλάρει τη μοναξιά του, το δημόσιο ανάστημά του ψηλώνει, αλλά συχνά το γράψιμο του εξασθενίζει. Γιατί η δουλειά του παραμένει μια μοναχική δουλειά. Κι αν είναι καλός σ’ αυτή, πρέπει καθημερινά να αντιμετωπίζει μόνος του την αιωνιότητα. Ή τη στέρησή της».