Πέντε βιβλία με κεντρικό ήρωα τον πατέρα

Οι Αραχτοί, Michele Serra, Εκδ. Ίκαρος

Ένας πενηντάχρονος πατέρας, ο Μπρένο Αλτσχάιμερ, παρατηρεί, προβληματίζεται και σχολιάζει με κωμικό τρόπο την απάθεια τού δεκαοκτάχρονου γιου του και εν γένει των σημερινών νέων, χωρίς ωστόσο να γίνεται επικριτικός ή δογματικός. Όταν οι άλλοι είναι ξύπνιοι, εκείνοι κοιμούνται, κι όταν οι άλλοι δουλεύουν, εκείνοι ζουν και αναπνέουν μέσα από το κινητό ή το τάμπλετ. Είναι οι αραχτοί, οι έφηβοι του σήμερα, αυτή η «φυλή» που αντικρίζει τον κόσμο οριζοντιωμένη. Ο Michele Serra καταδύεται στον μυστηριώδη, άγνωστο κόσμο των νέων με αφορμή τη φαινομενικά αδρανή στάση ζωής του δεκαοκτάχρονου γιου του, και με τον διεισδυτικό, δυναμικό του λόγο σκιαγραφεί μοναδικά το πορτρέτο μιας ολόκληρης γενιάς. Ένα κωμικό μυθιστόρημα, μια ιστορία οργής, αγάπης και μελαγχολίας, ένα βιβλίο τρυφερό, βαθύτατα λυρικό και νοσταλγικό, μα και ένας ειλικρινής φόρος τιμής σε μια γενιά που ακόμη κι από αυτή την οριζόντια θέση κατορθώνει και βλέπει τη ζωή μέσα από το δικό της βλέμμα, έτσι όπως οι άλλοι, οι «όρθιοι», έχουν πάψει να βλέπουν εδώ και καιρό ή ίσως και να μην έχουν δει ποτέ. Πολλοί γονείς θα ταυτιστούν με τις σκέψεις και τη στάση του συγγραφέα, θα προβληματιστούν αλλά στο τέλος είναι βέβαιο πως θα αντλήσουν αισιοδοξία από την ανάγνωση αυτού του βιβλίου. Με την ίδια ευκολία που διαβάζεται από τους γονείς, μπορεί να διαβαστεί και από εφήβους, οι οποίοι θα μπουν στο μυαλό των γονιών τους.

Ένας πατέρας είναι πάντα χρήσιμος, Σ. Πιραντέλλο, Εκδ. Καστανιώτη

Μετά τον θάνατο της μητέρας του, ο Ορέστε αφιερώνει τη ζωή του στην προστασία και φροντίδα του πατέρα του: εγκαταλείπει την πολλά υποσχόμενη επαγγελματική του καριέρα και ουσιαστικά γίνεται ο πατέρας του πατέρα του. Όλα αυτά μέχρι ένα πρωί που εκείνος εμφανίζεται με μια πολύ νεότερή του γυναίκα την οποία θέλει να παντρευτεί. Οι κωμικοτραγικές καταστάσεις που θα ακολουθήσουν θα φέρουν -ίσως- μια νέα ισορροπία στη σχέση των δύο. Το “Ένας πατέρας είναι πάντα χρήσιμος” θεωρείται το καλύτερο από τα θεατρικά έργα του Στέφανο Πιραντέλο, γιου του Λουίτζι. Ο Στέφανο, που έζησε αναγκαστικά ένα μεγάλο μέρος της ζωής του στη σκιά του διάσημου πατέρα του, και γι` αυτό επιθυμία του ήταν να δοθεί το έργο του στη δημοσιότητα μονάχα μετά τον θάνατό του, έγραψε ένα κείμενο γεμάτο αυτοβιογραφικά στοιχεία, διαχρονικό, με άφθονο αυτοσαρκασμό και βαθιά γνώση της οικογενειακής ψυχολογίας και ιδιαίτερα της γεμάτης εξαρτήσεις σχέσης μεταξύ πατέρα και γιου…

Πατέρας και γιος, Ε. Γκος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Η κλασική αυτή αυτοβιογραφία αφηγείται την ιστορία μιας εντελώς ασυνήθιστης οικογένειας, με φόντο τη βικτωριανή Αγγλία. Ο πατέρας, διακεκριμένος επιστήμονας και συνομιλητής του Δαρβίνου, βιώνει και κατανοεί κάθε πτυχή της πραγματικότητας μέσα απ` το πρίσμα της άτεγκτης θρησκευτικής του πίστης. Ο γιος, που μέλλει να εξελιχθεί σε κορυφαία μορφή των αγγλικών γραμμάτων, νους ανήσυχος από τη φύση του, μεγαλώνει χωρίς την παραμικρή επαφή με τη λογοτεχνία· η μυθοπλασία είναι ψέμα, και στο σπίτι τα ψέματα απαγορεύονται. Το βιβλίο είναι πολύ περισσότερα απ` όσα υποδηλώνει ο τίτλος του. Είναι η καταγραφή του αγώνα ανάμεσα σε δύο ιδιοσυγκρασίες, δύο συνειδήσεις, και σχεδόν δύο εποχές. Είναι η ιστορία της αναπόφευκτης ρήξης ανάμεσα σε δύο πλάσματα που το ένα γεννήθηκε για να πετάει μπροστά, ενώ το άλλο για να μένει στάσιμο. Πάνω απ` όλα, όμως, είναι μια τρυφερή αφήγηση από έναν πληγωμένο γιο που δεν παύει στιγμή να αγαπά βαθιά τον πραγματικά τραγικό ήρωα του βιβλίου: τον πατέρα του.

Γιατί έφαγα τον πατέρα μου, Ρ. Λιούις, Εκδ. Άγρα

Προσεγγίστε τον Homo sapiens! Αυτό το βιβλίο θα σας καταδιασκεδάσει. Γνωρίστε μια προϊστορική οικογένεια: Τον Έντουαρντ, τον πατέρα, τον ιδιοφυή εφευρέτη που θα αλλάξει την όψη του κόσμου, φέρνοντας τη φωτιά. Τον Βάνυα, τον αντιδραστικό θείο, πολέμιο της προόδου. Τον αφηγητή Ερνεστ, λιγάκι αφελή. Την Έλζυ, την Γκριζέλντα και τις άλλες γοητευτικές δεσποσύνες. Οι απολαυστικοί αυτοί χαρακτήρες γύρω από μια φωτιά, δημιουργούν τον κόσμο, γευόμενοι το μεδούλι από τα κόκαλα. Δείτε τους να ανακαλύπτουν τον έρωτα, να δοκιμάζονται στο ψάρεμα, να παλεύουν με την εξέλιξη.

Το σύμπλεγμα του Τηλέμαχου, M. Recalcati, Εκδ. Κέλευθος

Ένα παιδί ατενίζει το πέλαγος. Είναι ο Τηλέμαχος, που ζητά δικαιοσύνη: δεν υπάρχει πλέον Νόμος στη γη του, μόνο η φαινομενικά ατελείωτη Νύχτα των Μνηστήρων… Ο Τηλέμαχος περιμένει τον πατέρα του, τον Οδυσσέα, για να επαναφέρει τη συμβολική τάξη στον ρημαγμένο από τους Μνηστήρες οίκο του. Αντίθετα με τον Οιδίποδα, που πέφτει τυφλωμένος από ενοχή για την εγκληματική του επιθυμία, αντίθετα με τον Νάρκισσο, που θαμπώνεται από τη στείρα ομορφιά της εικόνας του, ο Τηλέμαχος ατενίζει το πέλαγος με μάτια ορθάνοιχτα αναζητώντας απελπισμένα τον πατέρα, το Νόμο του πατέρα. Τα σημερινά παιδιά μοιάζουν στον Τηλέμαχο. Ψάχνουν με το βλέμμα αυτό(ν) που θα επιστρέψει από τη θάλασσα, αναζητούν το Νόμο που θα τους ανοίξει νέους ορίζοντες. Γιατί ο πατέρας, αν και δεν είναι ο κάτοχος του Νόμου, αν και δεν γνωρίζει το έσχατο νόημα της ζωής, καταδεικνύει ωστόσο μέσα από τη σαρκωμένη μαρτυρία της ύπαρξής του ότι είναι δυνατόν -είναι ακόμα δυνατόν- να νοηματοδοτήσει αυτό τον κόσμο, να μεταδώσει την επιθυμία, να μιλήσει για το μέλλον· να πει στον Τηλέμαχο ότι ακόμα δεν έχουν συμβεί τα πάντα, ότι ακόμα δεν τα έχουμε δει όλα, δεν τα έχουμε γνωρίσει όλα. Να καταστήσει, εντέλει, το Παιδί αληθινό κληρονόμο, ικανό όχι μόνο να παραλάβει ένα νόημα για τον κόσμο, αλλά και να ανακαλύψει καινούρια νοήματα του κόσμου, καινούριους κόσμους νοήματος.