Έρωτας και Εξουσία: Η Μαργαρίτα Παπανδρέου μιλάει για τον εραστή της, τις απιστίες του Ανδρέα και την Δήμητρα

Είναι μια εικόνα που καλώς ή κακώς έχει μείνει στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Η πόρτα του αεροπλάνου άνοιξε και ο Ανδρέας Παπανδρέου που γύριζε από την Αγγλία και το Χέρτφιλντ, μετά την μεγάλη περιπέτεια της υγείας του, βγήκε από την πόρτα του αεροπλάνου και έκανε ένα μικρό νόημα στα στελέχη του Πασόκ και το πλήθος που περίμενε στον διάδρομο προσγείωσης. Μετά έκανε γύρισε προς τα πίσω και με το χέρι του έκανε νόημα στην φιγούρα που στεκόταν στο βάθος της πόρτας. “Έλα”. 

Η Δήμητρα Λιάνη, η αεροσυνοδός που είχε κλέψει την καρδιά του Ανδρέα και την οποία προτίμησε ο ίδιος να κάτσει δίπλα του στις κρίσιμες ώρες μεταξύ ζωής και θανάτου, που πέρασε εκεί, όταν υποβλήθηκε στην πολύωρη εγχείρηση καρδιάς στο Χέρτφιλντ, εμφανίστηκε  και μετά άρχισαν να κατεβαίνουν μαζί την σκάλα του αεροπλάνου. Ήταν μια κίνηση συγχρόνως και πολιτική και προσωπική. Μια κίνηση που πολλοί κατέκριναν θεωρώντας ότι έθιγε κάποια ιερά και όσια της ελληνικής πραγματικότητας, καθώς ήταν ακόμη παντρεμένος με την Μαργαρίτα Παπανδρέου. Άλλοι πάλι την θεώρησαν σαν μια κίνηση γενναιότητας, ενός ερωτευμένου άντρα, που προτίμησε να βάλει τον έρωτα πάνω και από την πολιτική του καριέρα. Ο Ανδρέας όμως που για χρόνια ήταν κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού, είχε εξαιρετικά οξεία όσφρηση, σε ότι αφορούσε την σχέση του με τις μάζες. Και επίσης είχε ακριβή επίγνωση για την “ερωτική σχέση”, που διατηρούσε για χρόνια με το πλήθος, ακόμη και με εκίνους που δεν τον ψήφιζαν.

Για ένα πρόσωπο όμως αυτή η κίνηση του Ανδρέα ήταν σαν μια μαχαιριά στην καρδιά. Για την Μαργαρίτα Παπανδρέου, την Αμερικανίδα που είχε παντρευτεί ο Αντρέας και του είχε χαρίσει 4 παιδιά, αυτή η εικόνα του Αντρέα στην σκάλα του αεροπλάνου ήταν σαν μια μαχαιριά στην καρδιά, που διέλυε οριστικά κάθε πιθανότητα, να ξαναλειτουργήσει η δική τους σχέση. Στο βιβλίο της Έρωτας και Εξουσία η Μαργαρίτα περιγράφει τη σκηνή με το νεύμα του Ανδρέα στην «αεροσυνοδό». «Ο Ανδρέας, ο πρωθυπουργός ήταν ο εραστής μου, ο σύζυγός μου, ο πατέρας των παιδιών μου, ο σύντροφός μου στις πολιτικές δράσεις. Η κίνησή του ήταν το τελειωτικά χτύπημα – το δηλητηριασμένο βέλος κατευθείαν στο στήθος, στην καρδιά μου. Αλλά τον αγαπούσα ακόμα. Ήταν ο αετός μου και ο δεσμός δεν μπορούσε να διαρραγεί. Ηταν παρ` όλα αυτά και η λύτρωση μου”…

Οι απιστίες του Αντρέα δεν ήταν κάτι καινούργιο για την Μαργαρίτα, μια και η αδυναμία του Ανδρέα για το ωραίο φύλλο, της ήταν και εκείνη γνωστή από χρόνια. Και μετά από 4 παιδιά είχε μάθει να του συγχωρεί τις περιστασιακές απιστίες, μια και πάντα γύριζε κοντά της. Οι απιστίες του Αντρέα ήταν γνωστές. Εκείνο μπου δεν ήταν γνωστό ως τώρα ήταν μια δική της εξωσυζυγική σχέση, μ` ένα γοητευτικό Γάλλο αξιωματούχο του γαλλικού στρατού.

Ο “φίλος και εραστής” Πιερ…

Η Μαργαρίτα γνώρισε τον «Πιερ», όπως τον αποκαλεί, την άνοιξη του 1986 σε μια αεροπορική πτήση για Αμερική. Ηταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος του γαλλικού Στρατού στο ΝΑΤΟ και έδινε διαλέξεις για το Ευρωπαϊκό Κίνημα Ειρήνης ως μέλος μιας περιβαλλοντικής οργάνωσης.Για τον Πιερ: «Το πρόσωπό του ήταν σμιλεμένο, είχε τετράγωνο πιγούνι με λακκάκι, ανοικτά καστανά μάτια. Πολύ αρρενωπός. Είχα μπροστά μου έναν Κερκ Ντάγκλας, έναν Κάρυ Γκραντ»

«Αυτή την άνοιξη λαχταρούσα το ρομάντζο στη ζωή μου, ένα νέο ρομάντζο. Το παλιό φάνταζε ανεπανόρθωτο και διαβρωμένο από το παιγνίδι εξουσίας, ανταγωνιστικότητας, συμπόρευσης με τους θεούς του κατεστημένου – και τις “θεές” έξω από αυτό», γράφει η Μ. Παπανδρέου, η οποία είχε ήδη μάθει για τη σχέση Ανδρέα – Δήμητρας.Ο «Πιερ» ήταν 10 χρόνια νεότερός της, γύρω στα 55. «Το πρόσωπό του ήταν σμιλεμένο, είχε τετράγωνο πιγούνι με λακκάκι, ανοικτά καστανά μάτια. Πολύ αρρενωπός. Είχα μπροστά μου έναν Κερκ Ντάγκλας, έναν Κάρυ Γκραντ», τον περιγράφει.Τον συναντούσε στην Αμερική, στην Ελλάδα και όπου αλλού συνέπιπταν τα προγράμματά τους. Ηταν ο φίλος και εραστής της επί δύο χρόνια, οπότε του ζήτησε να διακόψουν επιχειρώντας μια τελευταία προσπάθεια επανένωσης με τον Ανδρέα. Ο «Πιερ» ήταν πάντα εκεί, όταν τον χρειαζόταν. Εφυγε όταν του το ζήτησε

.«Ο Ανδρέας ήταν ένας πιστός σύζυγος, ώσπου γυρίσαμε στην Ελλάδα»...

  «Το χειρότερο από όλα για μένα ήταν ο ενθουσιασμός του Ανδρέα για τη γυναίκα που τον γοήτευε. Αυτός ο “ενθουσιασμός” τον τύφλωνε ως προς την πραγματικότητα, την υπευθυνότητα, την επιχειρηματολογία. Ακριβώς όπως συμβαίνει με τον αλκοολικό. Πώς να κάνεις έναν αλκοολικό να παραδεχτεί πως στ` αλήθεια είναι αλκοολικός; Παρ` όλα αυτά, ο Ανδρέας είχε επίγνωση της αδυναμίας του στο γυναικείο φύλο. Είχε πάει και σε ψυχίατρο πριν παντρευτούμε να το συζητήσει. Ο ψυχίατρος τον ρώτησε αν τον επηρέαζε με κάποιο τρόπο στην επαγγελματική του καριέρα. Οταν απάντησε “όχι”, ο φοβερός γιατρός αποκρίθηκε πως δεν έχρηζε ψυχιατρικής βοήθειας».

Η γνωριμία του με την «αεροσυνοδό»

Ο Α. Παπανδρέου, σύμφωνα με τις περιγραφές της Μαργαρίτας ήταν ένας άπιστος σύζυγος. Ωστόσο, στο τέλος πάντα επέστρεφε σε εκείνη… Μέχρι τη γνωριμία του με την «αεροσυνοδό», στις αρχές του 1986. Η Μ. Παπανδρέου είχε δει τον τρόπο που προσέγγιζε η Δήμητρα τον Ανδρέα ως μέλος του πληρώματος του πρωθυπουργικού αεροσκάφους και προσπαθούσε να την κρατήσει μακριά. Μάταια. Η Μ. Παπανδρέου περιγράφει άγνωστα περιστατικά και διαλόγους. Όπως τη δεξίωση στο σπίτι του Έλληνα πρέσβη στο Λονδίνο λίγους μήνες μετά τη γνωριμία της Δήμητρας και του Ανδρέα.

Η Μαργαρίτα περιμένοντας να φτάσει ο Ανδρέας στην κατοικία του πρέσβη ζήτησε να ξεκουραστεί σε ένα δωμάτιο. Μια ώρα αργότερα, η φίλη της που τη συνόδευε μπήκε αναστατωμένη: “Ήρθε… μαζί της”, της είπε. “Μαζί της; Τι εννοείς μαζί της αναφώνησα. Εχει τρελαθεί τελείως. Η ίδια «δραπέτευσε» από την κατοικία, ενώ στην επιστροφή τους την άλλη ημέρα στο αεροσκάφος είπε στον Ανδρέα: «Για όνομα του Θεού, Ανδρέα, θα μπορούσε να είναι κόρη σου!». «Ναι, δεν είναι πολύ ωραίο;», ήταν η απάντησή του.

Τα χρόνια της κόλασης

Ακολούθησαν τα χρόνια της κόλασης. Με διαρκή σκαμπανεβάσματα, αποτυχημένες προσπάθειες επανασύνδεσης, ατέρμονες συζητήσειςγια το διαζύγιο, πίκρες και κλάματα. Το 1987 το ζευγάρι ζούσε πια χωριστά και όλη η Ελλάδα ήξερε το «ροζ» σκάνδαλο. Η Μαργαρίτα ζήτησε από τον Ανδρέα να μιλήσουν: “Όταν άνοιξα την πόρτα του σπιτιού, είδα με κατάπληξη πως εκεί ήταν ο Μένιος ο δικηγόρος και ο Κώστας ο ψυχίατρος. Ζήτησα από τον Ανδρέα να τους πει να φύγουν. Απάντησε πως είναι σημαντικό να είναι παρόντες. “Εσύ ζήτησες αυτή τη συνάντηση. Τι θέλεις από μένα;”.

Το βλέμμα του ήταν αυστηρό. Ξαφνικά το να πω ότι θέλω διαζύγιο δεν μου φαινόταν σωστό σε αυτό το περιβάλλον. “Προτείνω να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε τη σχέση μας και να κάνουμε κάποιες κοινές δημόσιες εμφανίσεις προκειμένου να σταματήσουν τα σχόλια”.

“Εχω μια άλλη ιδέα…”, αποκρίθηκε αργά ο Ανδρέας. “θα μπορούσαμε να ανακοινώσουμε πως είμαστε σε διάσταση”. Προσπάθησα να μη δείξω κάποια αντίδραση. Ήταν η πρώτη φορά που έλεγε αυτές τις λέξεις. “Ναι”, είπα. “Αλλά αυτό θα κρατούσε το θέμα ανοικτό -θα είμαστε ή δεν θα είμαστε μαζί- σαν τηλεοπτικό σήριαλ. Γιατί δεν ανακοινώνουμε ότι απλώς παίρνουμε διαζύγιο;”.”Δεν θέλω διαζύγιο. Δεν σκοπεύω να πάρω διαζύγιο. Δεν πρόκειται να ξαναπαντρευτώ”. “Δεν θέλεις διαζύγιο, αλλά η συμπεριφορά σου με αναγκάζει να το σκέφτομαι”, περιγράφει στο βιβλίο. Όσες χλιαρές προσπάθειες επανασύνδεσης ακολούθησαν, δεν απέδωσαν. Το 1988 ο Α. Παπανδρέου αρρώστησε ξαφνικά και μεταφέρθηκε στο Χέρφιλντ. Μαζί του ήταν η Δήμητρα.

Ο “φίλος και εραστής” Πιερ…

Η Μαργαρίτα γνώρισε τον «Πιερ», όπως τον αποκαλεί, την άνοιξη του 1986 σε μια αεροπορική πτήση για Αμερική. Ηταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος του γαλλικού Στρατού στο ΝΑΤΟ και έδινε διαλέξεις για το Ευρωπαϊκό Κίνημα Ειρήνης ως μέλος μιας περιβαλλοντικής οργάνωσης.Για τον Πιερ: «Το πρόσωπό του ήταν σμιλεμένο, είχε τετράγωνο πιγούνι με λακκάκι, ανοικτά καστανά μάτια. Πολύ αρρενωπός. Είχα μπροστά μου έναν Κερκ Ντάγκλας, έναν Κάρυ Γκραντ» «Αυτή την άνοιξη λαχταρούσα το ρομάντζο στη ζωή μου, ένα νέο ρομάντζο. Το παλιό φάνταζε ανεπανόρθωτο και διαβρωμένο από το παιγνίδι εξουσίας, ανταγωνιστικότητας, συμπόρευσης με τους θεούς του κατεστημένου – και τις “θεές” έξω από αυτό», γράφει η Μ. Παπανδρέου, η οποία είχε ήδη μάθει για τη σχέση Ανδρέα – Δήμητρας.Ο «Πιερ» ήταν 10 χρόνια νεότερός της, γύρω στα 55. «Το πρόσωπό του ήταν σμιλεμένο, είχε τετράγωνο πιγούνι με λακκάκι, ανοικτά καστανά μάτια. Πολύ αρρενωπός. Είχα μπροστά μου έναν Κερκ Ντάγκλας, έναν Κάρυ Γκραντ», τον περιγράφει.Τον συναντούσε στην Αμερική, στην Ελλάδα και όπου αλλού συνέπιπταν τα προγράμματά τους. Ηταν ο φίλος και εραστής της επί δύο χρόνια, οπότε του ζήτησε να διακόψουν επιχειρώντας μια τελευταία προσπάθεια επανένωσης με τον Ανδρέα. Ο «Πιερ» ήταν πάντα εκεί, όταν τον χρειαζόταν. Εφυγε όταν του το ζήτησε

.«Ο Ανδρέας ήταν ένας πιστός σύζυγος, ώσπου γυρίσαμε στην Ελλάδα»...

  «Το χειρότερο από όλα για μένα ήταν ο ενθουσιασμός του Ανδρέα για τη γυναίκα που τον γοήτευε. Αυτός ο “ενθουσιασμός” τον τύφλωνε ως προς την πραγματικότητα, την υπευθυνότητα, την επιχειρηματολογία. Ακριβώς όπως συμβαίνει με τον αλκοολικό. Πώς να κάνεις έναν αλκοολικό να παραδεχτεί πως στ` αλήθεια είναι αλκοολικός; Παρ` όλα αυτά, ο Ανδρέας είχε επίγνωση της αδυναμίας του στο γυναικείο φύλο. Είχε πάει και σε ψυχίατρο πριν παντρευτούμε να το συζητήσει. Ο ψυχίατρος τον ρώτησε αν τον επηρέαζε με κάποιο τρόπο στην επαγγελματική του καριέρα. Οταν απάντησε “όχι”, ο φοβερός γιατρός αποκρίθηκε πως δεν έχρηζε ψυχιατρικής βοήθειας».

Η γνωριμία του με την «αεροσυνοδό»

Ο Α. Παπανδρέου, σύμφωνα με τις περιγραφές της Μαργαρίτας ήταν ένας άπιστος σύζυγος. Ωστόσο, στο τέλος πάντα επέστρεφε σε εκείνη… Μέχρι τη γνωριμία του με την «αεροσυνοδό», στις αρχές του 1986. Η Μ. Παπανδρέου είχε δει τον τρόπο που προσέγγιζε η Δήμητρα τον Ανδρέα ως μέλος του πληρώματος του πρωθυπουργικού αεροσκάφους και προσπαθούσε να την κρατήσει μακριά. Μάταια. Η Μ. Παπανδρέου περιγράφει άγνωστα περιστατικά και διαλόγους. Όπως τη δεξίωση στο σπίτι του Έλληνα πρέσβη στο Λονδίνο λίγους μήνες μετά τη γνωριμία της Δήμητρας και του Ανδρέα.

Η Μαργαρίτα περιμένοντας να φτάσει ο Ανδρέας στην κατοικία του πρέσβη ζήτησε να ξεκουραστεί σε ένα δωμάτιο. Μια ώρα αργότερα, η φίλη της που τη συνόδευε μπήκε αναστατωμένη: “Ήρθε… μαζί της”, της είπε. “Μαζί της; Τι εννοείς μαζί της αναφώνησα. Εχει τρελαθεί τελείως. Η ίδια «δραπέτευσε» από την κατοικία, ενώ στην επιστροφή τους την άλλη ημέρα στο αεροσκάφος είπε στον Ανδρέα: «Για όνομα του Θεού, Ανδρέα, θα μπορούσε να είναι κόρη σου!». «Ναι, δεν είναι πολύ ωραίο;», ήταν η απάντησή του.

Τα χρόνια της κόλασης

Ακολούθησαν τα χρόνια της κόλασης. Με διαρκή σκαμπανεβάσματα, αποτυχημένες προσπάθειες επανασύνδεσης, ατέρμονες συζητήσειςγια το διαζύγιο, πίκρες και κλάματα. Το 1987 το ζευγάρι ζούσε πια χωριστά και όλη η Ελλάδα ήξερε το «ροζ» σκάνδαλο. Η Μαργαρίτα ζήτησε από τον Ανδρέα να μιλήσουν: “Όταν άνοιξα την πόρτα του σπιτιού, είδα με κατάπληξη πως εκεί ήταν ο Μένιος ο δικηγόρος και ο Κώστας ο ψυχίατρος. Ζήτησα από τον Ανδρέα να τους πει να φύγουν. Απάντησε πως είναι σημαντικό να είναι παρόντες. “Εσύ ζήτησες αυτή τη συνάντηση. Τι θέλεις από μένα;”.

Το βλέμμα του ήταν αυστηρό. Ξαφνικά το να πω ότι θέλω διαζύγιο δεν μου φαινόταν σωστό σε αυτό το περιβάλλον. “Προτείνω να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε τη σχέση μας και να κάνουμε κάποιες κοινές δημόσιες εμφανίσεις προκειμένου να σταματήσουν τα σχόλια”.

“Εχω μια άλλη ιδέα…”, αποκρίθηκε αργά ο Ανδρέας. “θα μπορούσαμε να ανακοινώσουμε πως είμαστε σε διάσταση”. Προσπάθησα να μη δείξω κάποια αντίδραση. Ήταν η πρώτη φορά που έλεγε αυτές τις λέξεις. “Ναι”, είπα. “Αλλά αυτό θα κρατούσε το θέμα ανοικτό -θα είμαστε ή δεν θα είμαστε μαζί- σαν τηλεοπτικό σήριαλ. Γιατί δεν ανακοινώνουμε ότι απλώς παίρνουμε διαζύγιο;”.”Δεν θέλω διαζύγιο. Δεν σκοπεύω να πάρω διαζύγιο. Δεν πρόκειται να ξαναπαντρευτώ”. “Δεν θέλεις διαζύγιο, αλλά η συμπεριφορά σου με αναγκάζει να το σκέφτομαι”, περιγράφει στο βιβλίο. Όσες χλιαρές προσπάθειες επανασύνδεσης ακολούθησαν, δεν απέδωσαν. Το 1988 ο Α. Παπανδρέου αρρώστησε ξαφνικά και μεταφέρθηκε στο Χέρφιλντ. Μαζί του ήταν η Δήμητρα.