Γυμνός, Ιούλιο μήνα, το καταμεσήμερο | Όταν το ελάχιστο είναι αρκετό για τον Οδυσσέα Ελύτη
`Γεννήθηκα για να ’χω τόσα. Δεν μου λέει τίποτα να παραδοξολογώ. Από το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε.` γράφει ο σπουδαίος Νομπελίστας στο `Μικρό Ναυτίλο`.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
* Aπαγορεύεται αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρος αυτού, από άλλο site / blog.
“Οι άλλοι ζουν για να τρώγουν, ενώ εγώ τρώγω για να διατηρούμαι στη ζωή;” έλεγε ο Σωκράτης. Πόσοι είναι άραγε εκείνοι που ενστερνίζονται το περίφημο ρητό του ;
Ζούμε στην εποχή της υπερπαραγωγής καταναλωτικών αγαθών. Τα πάντα είναι οργανωμένα σύμφωνα με τις μεθόδους της ανταλλαγής και κατανάλωσης. Από τα υλικά μέχρι τα πνευματικά. Και κάπου εκεί, ο σύγχρονος άνθρωπος που έχει την ψευδαίσθηση της ευτυχίας στα χέρια του και μέσα στον καταναλωτικό κόσμο στον οποίο είναι εγκλωβισμένος, αλλοτριώνεται… Γνωρίζει τον εαυτό του μέσα στο σχήμα -όπως έλεγε ο Έριχ Φρομ–:”Είμαι ό,τι έχω και καταναλώνω”. Ο Humo consumens (άνθρωπος καταναλωτής) έχει για βασικό στόχο, όχι να κατέχει πράγματα, αλλά να καταναλώνει όλο και περισσότερα, εξισορροπώντας με αυτόν τον τρόπο, το εσωτερικό του κενό, την παθητικότητα, τη μοναξιά αλλά και το άγχος του. Συγχέει την έξαψη και τον εντυπωσιασμό, με τη χαρά και την ευτυχία. Σκοπός ζωής για εκείνον, είναι η ικανοποίηση της απληστίας…
Την αληθινή ουσία της ζωής, συναντά κανείς στην αντίπερα όχθη -στο “Μικρό ναυτίλο” του Οδυσσέα Ελύτη. Το έργο που μπορεί να μην είχε την ίδια απήχηση με άλλα έργα του νομπελίστα ποιητή, ωστόσο, ήταν κι αυτό ένα αριστούργημα με σπουδαία σημασία.
Τόπος αναφοράς του ποιητή είναι η Ελλάδα. Οι εικόνες είναι βγαλμένες από το Αιγαίο και τη χώρα μας, ενώ η περιγραφή του ξεδιπλώνει συγκίνηση και νοσταλγία. Με απλές, καθημερινές λέξεις (αλάτι, ελιά, περγαμόντο κ.ά.) , συνθέτονται οι εμπειρίες του μικρού ναυτίλου και ονόματα με ιερό περιεχόμενο βγαλμένα από την χριστιανική παράδοση (εκκλησάκι, εικόνισμα, Παναγία, Ύψιστος κ.ά.).Ο μικρός ναυτίλος περιπλανείται αναζητώντας απλά πράγματα που δυστυχώς οι περισσότεροι από εμάς θεωρούμε δεδομένα και δεν αντιλαμβανόμαστε τη σπουδαιότητά τους… Το καλοκαιρινό φως, τη διαφάνεια του νερού και της θάλασσας, την καθαρότητα του ασβέστη, τη γνησιότητα της αίσθησης αλλά και κάτι ακόμη :το άπιαστο της αθανασίας που “δεν τα κρατάνε όλα οι ζωντανοί”. Προορισμός για τον Οδυσσέα Ελύτη είναι “το βαθύτερο νόημα ενός ταπεινού Παραδείσου, που είναι ο αληθινός μας εαυτός, το δίκιο μας, η ελευθερία μας, ο δεύτερος και πραγματικός ηθικός μας ήλιος”.
Ο ποιητής έλκεται από την απλότητα. Χαράσσει έναν καινούριο προσανατολισμό, μια νέα στάση ζωής εξυψώνοντας την ποιότητα του ελάχιστου:
“Γεννήθηκα για να ’χω τόσα. Δεν μου λέει τίποτα να παραδοξολογώ. Από το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε.” λέει, δίνοντας σημασία στον Άνθρωπο και όχι στον καταναλωτισμό, με θάρρος, σθένος, ευγένεια και ήθος που σπάνιες προσωπικότητες, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης…
Ακολουθεί απόσπασμα από το έργο του…
“Γυμνός, Ιούλιο μήνα, το καταμεσήμερο. Σ` ένα στενό κρεβάτι, ανάμεσα σε δυο σεντόνια χοντρά, ντρίλινα, με το μάγουλο πάνω στο μπράτσο μου, που το γλείφω και γεύομαι την αρμύρα του.
Κοιτάζω τον ασβέστη αντικρύ στον τοίχο της μικρής μου κάμαρας.
Λίγο πιο ψηλά το ταβάνι με τα δοκάρια. Πιο χαμηλά την κασέλα όπου έχω αποθέσει όλα μου τα υπάρχοντα: δυο παντελόνια, τέσσερα πουκάμισα, κάτι ασπρόρουχα.
Δίπλα, η καρέκλα με την πελώρια ψάθα. Χάμου, στ` άσπρα και μαύρα πλακάκια, τα δυο μου σάνταλα.
Έχω στο πλάι μου κι ένα βιβλίο.
Γεννήθηκα για να `χω τόσα. Δε μου λέει τίποτε να παραδοξολογώ.
Από το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε. Μόνο που `ναι πιο δύσκολο.
Κι από το κορίτσι που αγαπάς επίσης φτάνεις, αλλά θέλει να ξέρεις να τ` αγγίξεις οπόταν η φύση σου υπακούει.
Κι από τη φύση -αλλά θέλει να ξέρεις να της αφαιρέσεις την αγκίδα της.”
