Beavis & Butthead: Θυμάστε τα καθίκια του MTV;

Τεύχος80, Δεκέμβριος 1993
Κείμενο: Καίτη Φαρμάκη
Έρευνα: Έρη Σουρμαΐδη
Photo: MTV

Το μεγάλο ηθικό δίλημμα της Αμερικής, σήμερα, δεν είναι οι εκτρώσεις, αλλά μια σειρά κινουμένων σχεδίων, με ήρωες που δεν έχουν καμιά σχέση με τον Μίκυ Μάους, τους Σίμπσονς ή έστω με τα χελωνονιντζάκια.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Ρεκόρ θεαματικότητας στο MTV και δεκάδες μηνύσεις για την κακή επιρροή που έχουν οι άσχημοι, επιθετικοί και αχτένιστοι Beavis και Butt-head στα παιδιά. Σε μια εποχή που ο μόνος σωστός δρόμος εικάζεται ότι είναι ο ολόισιος, ο Beavis και ο Butt-head τον γεμίζουν με πινέζες…

Στην αρχή, οι ήρωες των κινουμένων σχεδίων ήταν ζωάκια (Μίκυ Μάους, Τομ και Τζέρυ, Γούντυ ο Τρυποκάρυδος). Μετά έγιναν άνθρωποι («Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ο άνθρωπος», Αστερίξ). Αργότερα συναντηθήκαμε και με τα cartoons-τερατάκια (χελωνονιντζάκια…). Συνδυασμός και μετεξέλιξη όλων… οι «Beavis and Butt-head». Τα πιο δημοφιλή κινούμενα σχέδια σήμερα. Κινούμενα σχέδια στην τελευταία λέξη της μόδας, μιας μόδας που τα ίδια δημιούργησαν. Οι ήρωες είναι άσχημοι, επιθετικοί, ατάλαντοι, καταστροφικοί πυρομανείς. Ακριβώς ό,τι δεν φανταζόταν ότι χρειαζόταν η Αμερική. Από πέρυσι το Σεπτέμβριο, που άρχισε να προβάλλεται από το MTV η σειρά «Beavis and Butt-head», η θεαματικότητα άγγιξε ποσοστά-ρεκόρ, ενώ η αγορά γέμισε από μπλουζάκια, καπελάκια, τσάντες και κούπες με τις φάτσες τους. Σήμερα πουλάνε περισσότερα πόστερς και από τους mega stars δεινόσαυρους του Jurassic Park, ενώ το γέλιο τους και το αγαπημένο τους τραγούδι «Breakin’ The Law» ακούγονται σε κάθε γωνιά της Αμερικής και όχι μόνο.

Όμως όσο η επιτυχία μεγάλωνε, τόσο οι τηλεθεατές άρχισαν να χωρίζονται σε δύο τεράστια στρατόπεδα: σ’ αυτούς που μισούσαν τους Β + Β για τη ζωή τους, τους τρόπους τους και τη φάτσα τους, και σε αυτούς που τους λάτρευαν για τους ίδιους ακριβώς λόγους. Σε μια εποχή που τα μισά απ’ όσα θέλουμε να κάνουμε απαγορεύονται και τα άλλα μισά «σκοτώνουν», οι Β + Β κάνουν ό,τι ακριβώς θέλουν και αυτό το «ό,τι» έχει συνήθως σχέση με τη φωτιά και την καταστροφή. Χαρακτηριστικοί πυρομανείς, γνήσιοι απόγονοι του Νέρωνα (αν και αγνοούν την ύπαρξή του), βάζουν φωτιά για να δουν και πνό και για να εξαφανίσουν ό,τι δεν γουστάρουν. Έχουν χωρίσει τα πάντα σε δύο μεγάλες κατηγορίες: σε ό,τι είναι «cool» και σε ό,τι είναι «μαλακία». Όσοι είδαν έστω και μια φορά τη σειρά, θυμούνται – και μιμούνται – το γέλιο τους: ha huh-huh, κάτι ανάμεσα σε γέλιο και σε βήξιμο. Ξεκίνησαν κάνοντας απαίσια και σιχαμένα πράγματα, και η επιτυχία δεν τους άλλαξε καθόλου. Αντίθετα, άλλαξε αρκετούς Αμερικανούς που άρχισαν να έχουν «εμπρηστικές συνήθειες».

Η σειρά «Beavis and Butt-head», αν και δέχτηκε πολλές μηνύσεις και επιθέσεις, κατάφερε να μείνει αλώβητη από αυτές. Στο μέλλον, όμως, θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει και τη φθορά. Έως ότου κατευθυνθεί στον κάδο των σκουπιδιών – στον οποίον οι Β + Β θα έχουν βάλει μια μολότωφ – ετοιμάζεται για νέες επιτυχίες. Ήδη είναι έτοιμο ένα πρόγραμμα μαμούθ για τα Χριστούγεννα (φανταστείτε το σάκο του ‘Αη-Βασίλη), ενώ υπάρχει και συμβόλαιο για την κυκλοφορία ενός άλμπουμ με τραγουδιστές τον Beavis και τον Butt-head (σαν να ακούμε στρουμφάκια με μεταλλαγμένο D.Ν.Α.).

ΜΑ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ, ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ;

Το γενεαλογικό τους δέντρο δεν υπάρχει, πιθανότατα επειδή το ξερίζωσαν με τα ίδια τους τα χέρια και μετά του έβαλαν φωτιά. Huh-huh. Ο Beavis είναι ο ξανθός με την μπλούζα των Metallica. O Butt-head είναι ο μελαχρινός με τα σιδεράκια στα δόντια (ή μήπως είναι υπολείμματα πίτσας;) και το μπλουζάκι των AC/DC. «Ο Butt-head μου μοιάζει λίγο! Έχουμε τα ίδια μαλλιά· πολλά και ατίθασα», λέει ο Mike Judge, o δημιουργός της σειράς. Οι μητέρες τους, επειδή δεν έχουν θέση στη ζωή τους, δεν έχουν εμφανιστεί ούτε μία φορά. Πάντως, φημολογείται ότι οι Β + Β είναι γιοι του ίδιου πατέρα. Γι’ αυτό και η καλύτερη μαθήτρια της τάξης τους, τους χρησιμοποίησε ως παράδειγμα στην έγκριτη έρευνά της «Είναι η ηλιθιότητα, κληρονομική;» Τελικά ήταν…

MIKE JUDGE: ΓΙΑΤΙ, ΑΓΟΡΙ ΜΟΥ;

Πρώην μπασίστας, πρώην φοιτητής ψυχολογίας και νυν εκατομμυριούχος. Ο Mike Judge είναι «ένα θαυμάσιο παιδί. Από μικρός αγαπούσε τα ζώα. Καλός μαθητής, μόνο που, μερικές φορές, αφαιρείται και μοιάζει να ταξιδεύει στο δικό του κόσμο», λέει σε περιοδικό η μητέρα του Judge, βιβλιοθηκάριος σε πανεπιστήμιο, η οποία δεν διατυμπανίζει ότι ο γιος της είναι ο δημιουργός της πιο δημοφιλούς σειράς στις ΗΠΑ (η ίδια, πάντως, προτιμά τα «Ατίθασα Νιάτα»). «Εν αρχή ην ο Butt-head, από τον Mike Judge. Μια μέρα, μέσα στο καλοκαίρι του 1990 (τότε που σφίγγουν οι ζέστες), ο Judge προσπαθούσε να σχεδιάσει έναν περίεργο τύπο που θυμόταν από το σχολείο. Στην αρχή δεν του έμοιαζε καθόλου. Όταν όμως ο Judge είδε το σχέδιό του, μια εβδομάδα αργότερα, τον βρήκε πραγματικά αστείο, έτσι όπως ήταν με το άνω χείλος του ανύπαρκτο και τα υπερτροφικά ούλα του. «Ήθελα αυτός ο τύπος να γελά· huh-huh. Όταν όμως γέλασα μπροστά στον καθρέφτη έτσι, ανακάλυψα ότι η κατάσταση θα γινόταν ακόμη πιο αστεία εάν δίπλα του βρισκόταν ένας άλλος τύπος, που και αυτόν τον γνώριζα από το γυμνάσιο. Αυτός ο τύπος είχε απαίσια μαλλιά και φρικτό κούρεμα. Τον Beavis, πάντως, τον εμπνεύστηκα σκεφτόμενος τέσσερις πέντε τύπους από το γυμνάσιο. Αυτοί μου ενέπνευσαν τον πυρομανή μικρό». Μια εβδομάδα αργότερα, οι Β + Β έπαιζαν βατραχο-baseball σε ένα φεστιβάλ κινουμένων σχεδίων. Εκεί ακριβώς, το MTV συνάντησε τον Mike Judge και του έδωσε αρχικά 15 λεπτά στη σειρά «Liquid T.V.». Δυο μήνες αργότερα, το Νοέμβριο, το MTV αρχίζει να προωθεί όσο πιο πολύ μπορεί τη σειρά, φέρνοντας συγγραφείς να βοηθήσουν τον Judge. O Judge δεν έχει βέβαια μεγάλη ανάγκη από βοήθεια. Τα καταφέρνει θαυμάσια, σχεδόν μόνος του. Και κυρίως καταφέρνει να κάνει ο ίδιος τις φωνές του Beavis και του Butt-head, καθώς επίσης και το γνωστό εκνευριστικό τους γέλιο. Από τότε πολλοί προσπάθησαν να μιμηθούν τουλάχιστον το γέλιο, αλλά κανείς δεν τα κατάφερε. Η αρχή του Judge είναι «τραγωδία + timing = κωμωδία», γι’ αυτό και μπόρεσε να κάνει χοντρή πλάκα, διακωμωδώντας την καταστροφή του διαστημόπλοιου Challenger. Ο τριαντάχρονος Mike Judge είναι ένας φυσιολογικότατος άντρας, με κοντοκουρεμένα μαλλιά, τζην και T-shirt, που περνάει πολλές από τις ώρες του στο σχεδιαστήριο, στο στούντιο και στο MTV. Δηλώνει ότι ο Beavis και ο Butt-head φέρονται απόλυτα φυσιολογικά· αλλά ποιος μπορεί να είναι αυστηρός με τα παιδιά του ή έστω με τα δημιουργήματά του; Συμπέρασμα: Εάν ο Judge είχε πάει σε άλλο γυμνάσιο, ίσως τώρα να έκανε cartoon τη «Μελωδία της Ευτυχίας».

COOL ΤΥΠΟΙ, ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ «ΜΑΛΑΚΙΑΣ»

Ο Beavis και ο Butt-head χωρίζουν τον κόσμο – έτσι, από ένστικτο – σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Σε ό,τι είναι cool, και σε ό,τι είναι μαλακία. Οι ίδιοι είναι κατά βάση cool τύποι· το μόνο που τους πείραξε, τελευταία, ήταν ο τίτλος εφημερίδας: «Beavis and Butt-head, suck».

ΠΡΟΣ ΤΙ ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΛΛΗΛΟΣΠΑΡΑΓΜΟΣ;

Στις ΗΠΑ, όσοι δεν ανήκουν στο fan club των Β + Β είναι στο fan club του Dick Zimmerman. O Zimmerman είναι ένας 44χρονος πρώην παραγωγός στην τηλεόραση, που το 1988 παράτησε τα πάντα, για να ασχοληθεί με τα 9,75 εκατομμύρια δολάρια που κέρδισε στο λαχείο της Καλιφόρνια. «Οι Β + Β είναι σκέτο δηλητήριο για την κοινωνία», ανακοίνωσε πρόσφατα· γι’ αυτό και δημιούργησε μια τηλεφωνική γραμμή διαμαρτυρίας ως Dick Zimmerman’s hot line 0101 415 485 2687, στην οποία τηλεφωνούν όσοι θέλουν να καταγγείλουν κάτι ή να πουν ό,τι θέλουν για τη σειρά, και να τους φύγει ένα βάρος. Μέχρι σήμερα, 4.000 Αμερικανοί τηλεφώνησαν και δήλωσαν επώνυμα ότι ανησυχούν ότι τα παιδιά τους μάλλον αντιγράφουν την ιδιότυπη συμπεριφορά των πυρομανών παιδιών με τη μακριά γλώσσα που βλέπουν στην τηλεόραση. Πάντως, η κατάσταση φαίνεται να είναι κάπως πιο σοβαρή από την υστερία του Zimmerman. Κάθε εβδομάδα, δεκάδες είναι τα παιδιά στις ΗΠΑ που βάζουν φωτιά στα σπίτια τους, ακριβώς την ώρα που τελειώνει η προβολή της σειράς και μιμούνται ό,τι είδαν σ’ αυτήν. Ήδη, οι μηνύσεις που δέχεται το MTV είναι δεκάδες. Μια μητέρα μήνυσε το κανάλι για ηθική αυτουργία στο θάνατο της δίχρονης κόρης της. Οι γιοι της έβαλαν φωτιά στο δωμάτιο της μικρής, ακριβώς όπως είχαν κάνει λίγη ώρα πριν στο δικό τους δωμάτιο οι Β + Β. Το MTV έχει πολλές φορές απολογηθεί. Τι σκοπεύει όμως να κάνει;

BEAVIS AND BUTT-HEAD FAN CLUB

Το σχέδιο είναι απαίσιο, οι φωνές τους φρικτές, το γέλιο τους εκνευριστικό, οι μανίες τους καταστροφικές, είναι άσχημοι, φέρονται βίαια, αφήνουν αβοήθητους εγκλωβισμένους επιβάτες αεροπλάνου. Είναι οι πιο δημοφιλείς ήρωες στις ΗΠΑ. Και αυτό, ίσως γιατί είναι ήρωες ενεργητικοί, προτιμούν να πετάξουν πρώτοι την τούρτα στα μούτρα του άλλου, χωρίς να τους την έχει ήδη πετάξει αυτός. Γιατί κάνουν ό,τι θέλουν χωρίς να τιμωρούνται και χωρίς να πιστεύουν ότι κάνουν κάτι παράνομο ή άσχημο. Ακόμη πέτυχαν γιατί δεν κάνουν τους έξυπνους. Αντιθέτως, υπερασπίζουν με πάθος τη βλακεία τους. Ένας ηλίθιος έχει το ακαταλόγιστο – λέει ό,τι θέλει και κάνει ό,τι γουστάρει. Οι 15χρονοι αποστηθίζουν τους διαλόγους τους «τροχονόμοι; μαλάκες, huh-huh-huh. Μαλακισμένη η κωλοδασκάλα, huh-huh-huh. Πολύ cool αυτός ο τραγουδιστής, huh-huh-huh. Καλά, θα μαλώναμε ποτέ για την Ντέπυ Γκίπσον «who sucks»? huh-huh-huh». Κάνουν μαθήματα ιδεολογίας σε μια ολόκληρη κοινωνία· εκτός του ότι γίνονται και πρότυπο για κάθε οργισμένο που δεν ξέρει τι να κάνει με την οργή του και με τόσους νόμους και όργανα της τάξης γύρω του να τον καταπιέζουν. Για τους φανατικούς της σειράς ο Beavis και ο Butt-head είναι οι πιο cool ήρωες. Είναι τόσο cool όταν βάζουν φωτιά! Τόσο χαριτωμένοι όταν τους παίρνει ο ύπνος και τους τρέχουν τα σάλια. Τόσο τέλειοι όταν δίνουν ένα ψητό ποντικάκι για μεσημεριανό στο γείτονά τους που παραπονέθηκε χθες για την ένταση της μουσικής!

ΤΟ MTV ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ

Οι παραγωγοί του MTV ανακάλυψαν τον Mike Judge, τον Beavis και τον Butt-head, την καταλληλότερη στιγμή. Τη στιγμή που όλα έδειχναν ότι, από τότε που το κανάλι φιλοξένησε προεκλογικά τον Μπιλ Κλίντον και τον Τζωρτζ Μπους, άρχισε να χάνει σε θεαματικότητα και φερεγγυότητα. Τα 57 εκατομμύρια συνδρομητές του – μόνος στις ΗΠΑ – το παρακολουθούσαν επειδή είχαν βαρεθεί όλα τα άλλα· επειδή είχαν βαρεθεί ό,τι είναι απελπιστικά clean και «politically correct», έπρεπε με κάποιον τρόπο οι τηλεθεατές να πειστούν ότι το MTV δεν θέλει να καθοδηγήσει κανέναν. Έτσι ξεκίνησε να προβάλλει τη σειρά Β + Β, σατιρίζοντας πρώτα απ’ όλα τον ίδιο του τον εαυτό. Πώς; Ο Beavis και ο Butt-head βλέπουν μόνο MTV και σχολιάζουν ό,τι βλέπουν σε αυτό· σχολιάζουν τους τραγουδιστές, τις γκόμενες, τα τραγούδια, τους φλώρους, τους παρουσιαστές, κατηγορώντας συχνά το ίδιο το κανάλι και τους ανθρώπους του. Αναπαράγουν την εικόνα του μέσου Αμερικανού εφήβου που κάθεται μπροστά στην τηλεόραση με το τηλεκοντρόλ και βλέπει σχεδόν μόνο MTV. Πρόσφατα εκπρόσωπος του καναλιού, απαντώντας στις κατηγορίες και τις μηνύσεις για ηθική αυτουργία σε εμπρησμούς και βασανιστήρια ζώων, ανακοίνωσε ότι θα επανεξετάσει το θέμα της προβολής της σειράς. Όμως, ακριβώς με την ίδια φράση είχε απαντήσει αρκετούς μήνες πριν, όταν είχαν ξεσπάσει οι πρώτες αντιδράσεις. Το σίγουρο ήταν και είναι ότι το κανάλι δεν προτίθεται να «κόψει» τη σειρά, τώρα που αυτή άγγιξε και ξεπέρασε τα ύψη της θεαματικότητας. Άλλωστε οι Β + Β είναι ένας θησαυρός που, εκτός από διαφημίσεις, δημοτικότητα και δολάρια, φέρνει στο κανάλι και την εξιλέωση για την παλ Αμερική για την οποία μίλησαν σ’ αυτό οι Κλίντον και Μπους.

Άλλωστε, η σειρά «Beavis and Butt-head» έγινε το πρώτο μέλος της «ΜΕΤΑ-TV» τηλεόρασης, της τηλεόρασης του μέλλοντος. Η παραγωγή των συγκεκριμένων κινουμένων σχεδίων στοιχίζει ελάχιστα· όσο κι εάν ανέβηκε η θεαματικότητα, το κόστος έμεινε εκεί που ήταν, καθώς οι υπεύθυνοι ήθελαν να μην αλλάξει ούτε τρίχα από τους αχτένιστους μετα-ήρωές του. Για να κοπάσουν πάντως οι αντιδράσεις, και για να μείνουν και κάποια σπίτια άθικτα, χωρίς να πιάσουν φωτιά, το MTV μετέφερε την ώρα προβολής της σειράς «Beavis and Butt-head» για μετά τα μεσάνυχτα, την ώρα που όλα τα μικρά έχουν πέσει για ύπνο, έχοντας ίσως προγραμματίσει το βίντεο.