Πως ο Alain De Botton μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου

«Στα χρονικά της ιατρικής αναφέρεται η περίπτωση κάποιου που ζούσε με την πολύ παράξενη πεποίθηση ότι ήταν τηγανιτό αυγό. Κανείς δεν ήξερε πως ακριβώς του είχε κολλήσει αυτή η ιδέα, πάντως αρνιόταν ακόμα και να καθίσει από το φόβο ότι θα «έσπαγε» και θα «χυνόταν ο κρόκος». Οι γιατροί του δοκίμασαν να κατευνάσουν τους φόβους του με ηρεμιστικά και άλλα φάρμακα, μα τίποτα δε φαινόταν να αποδίδει. Τελικά, ένας από αυτούς έκανε τον κόπο να μπει στη σκέψη του φαντασιόπληκτου ασθενούς, και του πρότεινε να έχει πάντα μαζί του μια φέτα ψωμί και να τη βάζει πάνω στην καρέκλα στην οποία θα καθόταν για να φυλάγεται. Από τότε και στο εξής ο αλλοπαρμένος κυκλοφορούσε μονίμως με μια φέτα ψωμί και κατάφερε να ζήσει μια ζωή λίγο πολύ φυσιολογική.

Τι σημαίνει αυτό το ανέκδοτο; Απλώς δείχνει ότι ακόμη και αν ζούμε σε μια χίμαιρα (τον έρωτα, την πεποίθηση ότι είμαστε αυγό), αρκεί να βρούμε το συμπληρωματικό της (ένα άλλο πρόσωπο που να τελεί υπό την ίδια πλάνη, μια φέτα ψωμί) και ίσως όλα να πάνε κατ’ ευχήν. ΟΙ αυταπάτες δεν είναι επιζήμιες καθ’εαυτόν, βλάπτουν μόνο όταν ο πάσχων είναι ο μόνος που τις αποδέχεται, όταν αδυνατεί να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον. Στο βαθμό που εγώ και η Χλόη μπορούσαμε να διατηρήσουμε την πίστη μας σε αυτή την απείρως επισφαλή σαπουνόφουσκα που είναι ο έρωτας, τι σημασία είχε αν η άμαξα ήταν όντως κόκκινη; »

Απόσπασμα από τη Μικρή Φιλοσοφία του Έρωτα

Γεννήθηκε στη Ζυρίχη το 1969, ζει στο Λονδίνο, έχει διδάξει φιλοσοφία στο London University, έχει ιδρύσει και συμμετέχει στο School of Life και τα βιβλία του που έχουν γίνει best-sellers σε 30 χώρες, περιγράφονται ως «φιλοσοφία της καθημερινής ζωής». Με τρόπο έξυπνο, διεισδυτικό, πνευματώδη, ιδιαίτερο, κομψό και ενίοτε σαρκαστικό ή πολύ αστείο, ο Alain De Botton έχει την εξαιρετική ικανότητα να παρατηρεί, να καταγράφει, να αναλύει, να αναμιγνύει σοβαρές φιλοσοφικές ιδέες και καθημερινότητα ώστε διαβάζοντας τον η ζωή σου ίσως να μην αλλάξει μεν δραματικά, αλλά να αντιληφθείς κομμάτια της λίγο διαφορετικά φιλοσοφώντας λίγο περισσότερο.

Άλλωστε έχει γράψει σχεδόν για τα πάντα – η παρακάτω λίστα των βιβλίων του δεν είναι καν πλήρης:

Οι ειδήσεις, οδηγίες χρήσεως

Όπως επεσήμανε ο Χέγκελ, οι κοινωνίες εκσυγχρονίζονται όταν οι ειδήσεις αντικαθιστούν τη θρησκεία ως βασική πηγή καθοδήγησης και ακρογωνιαίος λίθος κύρους. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, οι ειδήσεις κατέχουν πλέον μία θέση ισχύος τουλάχιστον αντίστοιχη με εκείνη που παλαιότερα απολάμβαναν τα δόγματα. Στο εντυπωσιακό νέο του βιβλίο ο Alain De Botton παίρνει είκοσι πέντε αρχετυπικές ειδήσεις – από τη συντριβή ενός αεροσκάφους μέχρι μια δολοφονία, από τη συνέντευξη με έναν διάσημο ως ένα πολιτικό σκάνδαλο – και τις υποβάλλει σε μια ασυνήθιστα λεπτομερή ανάλυση, εγείροντας ερωτήματα όπως: πώς γίνεται οι ιστορίες καταστροφής να είναι συχνά τόσο εμψυχωτικές; Τι καθιστά την ερωτική ζωή των διάσημων τόσο ενδιαφέρουσα; Γιατί απολαμβάνουμε την πτώση των πολιτικών; Για ποιο λόγο οι εξεγέρσεις σε μακρινές χώρες είναι συχνά τόσο… βαρετές;

Πώς να σκεφτόμαστε περισσότερο το σεξ

Δε σκεφτόμαστε υπερβολικά το σεξ· απλώς το σκεφτόμαστε με λάθος τρόπο. Έτσι διατείνεται ο Alain De Botton σε αυτό το ενδελεχές και εξαιρετικά ειλικρινές βιβλίο, γραμμένο για να μας καθοδηγήσει στην ενδόμυχη και συναρπαστική – αν και συχνά μπερδεμένη και δύσκολη – εμπειρία που ονομάζεται σεξ. Ελάχιστοι από εμάς συνηθίζουμε να αισθανόμαστε απολύτως σίγουροι στο ζήτημα του σεξ, ενώ όσα υποτίθεται ότι πρέπει να νιώθουμε σπάνια αντιστοιχούν με την πραγματικότητα. Καλύπτοντας θέματα που περιλαμβάνουν τη λαγνεία, τον φετιχισμό, την απιστία και την πορνογραφία, ο Alain De Botton αρθρώνει τα διλήμματα της σύγχρονης σεξουαλικότητας, προσφέροντας οξυδερκή και παρηγορητικά σχόλια για να μας βοηθήσει να σκεφτούμε βαθύτερα και συνετότερα για το σεξ που κάνουμε ή δεν κάνουμε.

Θρησκεία για άθεους

Κι αν όσα υποστηρίζουν οι θρησκείες δεν είναι απολύτως αληθή, ούτε όμως και καθαρές ανοησίες; Μήπως θα ήταν καλή ιδέα για τους αγνωστικιστές και τους άθεους, αντί να χλευάζουν τις θρησκείες, να κλέψουν από αυτές – μια που είναι γεμάτες ωραίες ιδέες – για να βελτιώσουμε τη ζωή μας και να οργανώσουμε τις κοινωνίες μας;

Συνδυάζοντας ένα αίσθημα βαθύτατου σεβασμού με την απουσία πίστης, ο De Botton προτείνει να αναζητήσουμε στις θρησκείες διορατικές σκέψεις, προκειμένου μεταξύ άλλων:

– να δημιουργήσουμε δεσμούς αλληλεγγύης

– να βελτιώσουμε τις προσωπικές μας σχέσεις

– να υπερβούμε τα συναισθήματα φθόνου και ανεπάρκειας

– να δραπετεύσουμε από την 24ωρη τυραννία των μέσων ενημέρωσης

– να ταξιδέψουμε

– να αποκομίσουμε περισσότερα από την τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη μουσική…

Η διαρκής και εν πολλοίς αδιέξοδη διαμάχη ανάμεσα στους σκληροπυρηνικούς πιστούς και τους άθεους μπαίνει σε νέα βάση με τη θρησκεία για άθεους του Alain De Botton, που υποστηρίζει θαρραλέα ότι οι “υπερφυσικοί” θρησκευτικοί ισχυρισμοί είναι παντελώς ψευδείς – ωστόσο οι θρησκείες έχουν ακόμη να διδάξουν σε όλους μας κάποια πολύ σημαντικά πράγματα.

Για υπερβολικά μεγάλο διάστημα οι μη πιστοί αντιμετώπιζαν την ακραία επιλογή ανάμεσα στο να υπομένουν ένα σωρό αλλόκοτα δόγματα ή να απορρίπτουν εντελώς μια ποικιλία από παρηγορητικές και ωραίες τελετουργίες και ιδέες. Ο Alain De Botton προτείνει εδώ μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα και πραγματικά χρήσιμη εναλλακτική πρόταση.

Πως ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου

«Αν και είμαι ανήμπορος να αποκτήσω κάτι για μένα ή να διασωθώ στο ελάχιστο από τις συμφορές, είμαι προικισμένος (και οπωσδήποτε πρόκειται για το μοναδικό μου χάρισμα) με τη δύναμη να διασφαλίζω, πολύ συχνά, την ευτυχία των άλλων, να τους ανακουφίζω από τον πόνο. Έχω συμφιλιώσει όχι μόνο εχθρούς μα και εραστές, έχω θεραπεύσει ανάπηρους, αν και δεν είμαι ικανός παρά μόνο να χειροτερεύω τη δική μου ασθένεια, έχω κάνει τους αργόσχολους να εργαστούν, μολονότι εγώ ο ίδιος παραμένω οκνηρός…». Μαρσέλ Προυστ.

Ο Μαρσέλ Προυστ, συγγραφέας του “Αναζητώντας το χαμένο χρόνο”, ενός από τα σπουδαιότερα και εκτενέστερα έργα του 20ού αιώνα, υπήρξε μια από τις ανεκτίμητες αυθεντίες ως προς το πως μπορούμε να ζήσουμε βίο πλουσιότερο, ευτυχέστερο και πιο επιτυχημένο. Αν και ο ίδιος σπανίως ήταν ευτυχής, το “Πως ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου” αποτελεί μια καταπληκτική μελέτη που μας δείχνει πώς μπορούμε να επωφεληθούμε από το έργο του.

Το βιβλίο αυτό δίνει την εικόνα του Προυστ καλύτερα από αναρίθμητες βιογραφίες. Γραμμένο με την κομψότητα και το χιούμορ που χαρακτηρίζουν τα βιβλία του Alain De Botton, αποτελεί ένα έξοχο βιογραφικό σκαρίφημα μιας από τις σαγηνευτικότερες μορφές της λογοτεχνίας και μια πνευματώδη σπουδή στη φιλολογική κριτική.

Βασισμένος στα πιο συνηθισμένα παράπονα για την καθημερινή ζωή, ο Alain De Botton αποκαλύπτει τις σκέψεις του Προυστ για θέματα όπως:

– Πώς να αναζωογονήσεις μια σχέση

– Πώς να επιλέξεις καλό γιατρό

– Πώς να απολαύσεις τις διακοπές

– Πώς να επωφεληθείς από κάτι που σε βασανίζει

– Πώς να κάνεις πολλούς φίλους

– Γιατί δεν πρέπει να διαβάζεις πολλά βιβλία

– Γιατί δεν πρέπει να πλαγιάσεις ποτέ με κάποιον ή κάποια στο πρώτο ραντεβού

– Γιατί να μην ψωνίζεις ρούχα βιαστικά.

Απ` όλα αυτά προκύπτει μια ολοζώντανη προσωπογραφία εκείνου του εκκεντρικού αλλά βαθύτατα συμπονετικού ανθρώπου που βασίζεται στις επιστολές, στα δοκίμια και στα λογοτεχνικά έργα του. Παρά τη φήμη του ως ανθρώπου που πέρασε τη ζωή του σ` ένα δωμάτιο με μονωμένους τοίχους, ο Προυστ είχε να προσφέρει σοφία σχετικά με τα εγκόσμια και υποστήριζε πως, αν του δινόταν η ευκαιρία, θα μπορούσε να πει ακόμα και στον Σουάν πώς να κερδίσει την Οντέτ.

Μικρή φιλοσοφία του έρωτα

Η “Μικρή φιλοσοφία του έρωτα” είναι ένα πρωτότυπο ερωτικό μυθιστόρημα που περιγράφει με χαριτωμένο τρόπο το πώς ζούμε κι ερωτευόμαστε σήμερα. Περνώντας από τον Αριστοτέλη στον Βιτγκενστάιν και στον Γκράουτσο Μαρξ, και από την Ιστορία στη θρησκεία, ο Alain De Botton χαρτογραφεί την πορεία μιας ερωτικής σχέσης από το πρώτο φιλί ως τους καβγάδες και τη συμφιλίωση, από την οικειότητα και την τρυφερότητα ως την απομάκρυνση, την αγωνία και την πίκρα του χωρισμού. Η “Μικρή φιλοσοφία του έρωτα” εξετάζει με σύγχρονο βλέμμα τα πανάρχαια διλήμματα της καρδιάς.

Οι χαρές και τα δεινά της εργασίας

Περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας στη δουλειά – όμως είναι εκπληκτικό πόσο λίγα πράγματα έχουν γραφτεί σχετικά με το τι κάνει την εργασία μια απ` τις πιο συναρπαστικές και ταυτόχρονα επίπονες δραστηριότητές μας.

Το βιβλίο αυτό διερευνά τις χαρές και τους κινδύνους του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος, ζωντανεύοντας με εξαιρετικό τρόπο αυτά με τα οποία ασχολούμαστε όλη μέρα -και όλη νύχτα- προκειμένου να λειτουργεί ομαλά η ξέφρενη καθημερινότητά μας. Με φιλοσοφική ματιά και με τον χαρακτηριστικό συνδυασμό χιούμορ και γνώσεων, ο Alain De Botton μας οδηγεί σε ένα ταξίδι που περιλαμβάνει μια εσκεμμένα εκλεκτική ποικιλία επαγγελμάτων, από την κατασκευή πυραύλων ως την παρασκευή μπισκότων, από τη λογιστική ως την τέχνη, στην προσπάθεια να διερευνήσει τι κάνει άλλες δουλειές να μας ικανοποιούν κι άλλες να μας καταστρέφουν την ψυχή. Στην πορεία ο De Botton εγείρει τα σημαντικά ερωτήματα που όλοι τείνουμε να έχουμε για τη δουλειά μας:

– Τι να κάνω στη ζωή μου;

– Πως μπορώ να συνδυάσω τις χρηματικές απολαβές με μια εργασία που να με ικανοποιεί;

– Τι θα έχω πετύχει στο τέλος της καριέρας μου;

Το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν πανηγυρικό και μια έρευνα μαζί, για κάτι που παίζει εξίσου κεντρικό ρόλο στη ζωή μας όσο ο έρωτας – αν και συνήθως δυσκολευόμαστε υπερβολικά να το αναλύσουμε όπως πρέπει, καθώς οι περισσότεροι συνεχίζουμε να κάνουμε τη δουλειά που επέλεξε για λογαριασμό μας ο δεκαεξάχρονος εαυτός μας…

Περί του κοινωνικού status

“Η ζωή των ενηλίκων καθορίζεται από δύο μεγάλες αγάπες. Η ιστορία της πρώτης -του έρωτα που αναζητάμε- είναι πασίγνωστη και έχει αναλυθεί διεξοδικά. Της δεύτερης -της αγάπης που ζητάμε από τον κόσμο μας- είναι πολύ πιο κρυφή και επώδυνη. Κι όμως, η ανάγκη μας γι` αυτή τη δεύτερη αγάπη είναι εξίσου περίπλοκη και σημαντική”.

Το βιβλίο αυτό μιλά για ένα άγχος σχεδόν οικουμενικό, που σπάνια συζητιέται άνετα: εξετάζει το άγχος μας για τη γνώμη που σχηματίζουν οι άλλοι για εμάς, για το αν μας θεωρούν πετυχημένους ή όχι, αξιόλογους ή αδιάφορους. Είναι ένα βιβλίο για την αγωνία της καταξίωσης. Ο Alain De Botton θέτει διαυγή και ελκυστικά ερωτήματα, για να βρει από πού απορρέουν οι ανησυχίες μας για το γόητρό μας και τι μπορούμε να κάνουμε για να τις υπερβούμε. Ανατρέχοντας στο έργο φιλοσόφων, καλλιτεχνών και συγγραφέων, διερευνά τις πηγές του άγχους γοήτρου -στις συνέπειες της Γαλλικής Επανάστασης όσο και στην κρυφή μας θλίψη για την επιτυχία των φίλων μας- και αποκαλύπτει ιδιοφυείς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι έχουν μάθει να ξεπερνούν την ανησυχία τους καθώς επιζητούν την ευτυχία. Μαθαίνουμε για ξυπόλυτους φιλοσόφους και για γυμνόστηθες μποέμισσες, και ακόμη για τα οφέλη του να έχουμε μια νεκροκεφαλή στη βιβλιοθήκη μας και του να ατενίζουμε τα ερείπια. Το αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο που όχι μόνο ψυχαγωγεί και γεννά σκέψεις, αλλά και παρέχει αληθινή σοφία και βοήθεια. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η τέχνη του ταξιδιού

Ελάχιστα πράγματα είναι τόσο συναρπαστικά όσο η σκέψη ενός ταξιδιού σε κάποιο μακρινό μέρος. Σ`έναν τόπο όπου ο καιρός είναι καλύτερος, τα έθιμα πιο ενδιαφέροντα και με τοπία που προσφέρουν έμπνευση. Γιατί, λοιπόν, τυχαίνει τόσο συχνά στα ταξίδια μας να μην αντλούμε την ικανοποίηση που περιμέναμε;

Με την «Τέχνη του Ταξιδιού», ο Alain De Botton μας ξεναγεί σε όλα εκείνα που μας προσφέρουν απόλαυση ή απογοήτευση καθώς ταξιδεύουμε. Με τη γνωστή, πλέον, χιουμοριστική αλλά και διεισδυτική ματιά του, μιλά – μεταξύ πολλών άλλων – για τα αεροδρόμια, τα εξωτικά χαλιά, τα ειδύλλια των διακοπών και τα μίνι μπαρ των ξενοδοχείων. Το βιβλίο αυτό μας ανοίγει τα μάτια και μας προκαλεί αρκετές σκέψεις, καθώς αποκαλύπτει τα κρυφά κίνητρα, τις προσδοκίες αλλά και τις δυσκολίες που κρύβονται πίσω από ένα ταξίδι στον κόσμο μας.

Στη διαδρομή του έχει, όπως πάντα, συνοδούς σπουδαίους συγγραφείς, καλλιτέχνες και στοχαστές, που το έργο τους εμπνεόταν από το ταξίδι σε κάθε μορφή του: ο Γκυστάβ Φλομπέρ, ο Έντουαρντ Χόπερ, ο Μποντλαίρ, ο Ουέρντσουερθ, ο Βαν Γκογκ, ο Ράσκιν και πολλοί άλλοι μας προσφέρουν τις δικές τους σκέψεις γι` αυτό το παράξενο εγχείρημα, το ταξίδι. Ως ιδανικό αντίδοτο για τους ταξιδιωτικούς οδηγούς που μας υπαγορεύουν τι ακριβώς να κάνουμε όταν φτάνουμε στον προορισμό μας, η Τέχνη του ταξιδιού επιχειρεί να μας εξηγήσει για ποιους λόγους, κατ` αρχήν, ξεκινήσαμε να πάμε σ` εκείνο το μέρος – και διατυπώνει κάποιες ταπεινές προτάσεις με τις οποίες μαθαίνουμε ίσως να αντλούμε μεγαλύτερη ευχαρίστηση από τις εξορμήσεις μας.

Η παρηγοριά της φιλοσοφίας

Ο Alain De Botton χρησιμοποιεί έξι από τα καλύτερα μυαλά στην ιστορία της φιλοσοφίας προκειμένου να μιλήσουν για τα προβλήματα της καθημερινότητας. Έχουμε λοιπόν τον Σωκράτη, τον Επίκουρο, τον Σενέκα, τον Μονταίνι, τον Σοπενχάουερ και τον Νίτσε να ασχολούνται με ορισμένα θέματα που απασχολούν όλους μας: την έλλειψη χρημάτων, τα βάσανα του έρωτα, την ανικανότητα, το άγχος, τον φόβο της αποτυχίας και την πίεση για συμμόρφωση.

Κείμενα από τα οπισθόφυλλα.

Όλα τα βιβλία από τις Εκδόσεις Πατάκη.