Ποιο ήταν το τελευταίο τραγούδι που τραγούδησε ο Φρέντι Μέρκιουρι;
Σήμερα, 5 Σεπτεμβρίου, ο Φρέντι Μέρκιουρι θα γινόταν 80 ετών. Λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του, γνωρίζοντας ότι ο χρόνος του λιγόστευε, εξακολουθούσε να μπαίνει στο στούντιο και να ηχογραφεί όσο μπορούσε
Περιεχόμενα
Κάποια στιγμή άφησε ένα τραγούδι στη μέση, λέγοντας πως θα επέστρεφε για να το ολοκληρώσει. Δεν επέστρεψε ποτέ. Αυτή είναι η ιστορία της τελευταίας φωνής που άφησε πίσω του. Υπάρχουν άνθρωποι που μοιάζει αδύνατο να τους φανταστείς ηλικιωμένους. Ίσως επειδή η συλλογική μνήμη έχει μια παράξενη ικανότητα να σταματά τον χρόνο εκεί όπου την εξυπηρετεί περισσότερο. Ο Φρέντι Μέρκιουρι έμεινε για πάντα με το λευκό φανελάκι του Live Aid, το μουστάκι, το βραχιόλι στο μπράτσο και τη γροθιά υψωμένη στον αέρα, απέναντι σε ένα Wembley που έμοιαζε να κινείται σύμφωνα με τις εντολές του.
Κι όμως,σήμερα, 5 Σεπτεμβρίου 2026, θα γινόταν 80 ετών. Γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1946 στη Ζανζιβάρη ως Φαρόκ Μπουλσάρα και πέθανε στις 24 Νοεμβρίου 1991, μόλις 45 ετών. Φέτος, μάλιστα, στο Μοντρέ διοργανώνεται επίσημη εκδήλωση για τα 80ά γενέθλιά του, με τα έσοδα να κατευθύνονται στο Mercury Phoenix Trust.
Ίσως όμως η παραμονή των 80ών γενεθλίων του να είναι μια καλή στιγμή για να μην επιστρέψουμε άλλη μία φορά στο Bohemian Rhapsody, στο Live Aid ή στο περίφημο «Ay-Oh». Να πάμε στην άλλη άκρη της ιστορίας. Σε ένα πολύ μικρότερο δωμάτιο, μπροστά σε ένα μικρόφωνο, στο Μοντρέ της Ελβετίας.
Εκεί όπου ο Φρέντι Μέρκιουρι τραγούδησε για τελευταία φορά.
Η απάντηση βρίσκεται στο «Mother Love»
Για χρόνια ακόμη και ανάμεσα στους ανθρώπους που γνώριζαν καλά το αρχείο των Queen υπήρχε διαφωνία για το ποια ήταν πραγματικά η τελευταία ηχογραφημένη φωνητική εμφάνιση του Μέρκιουρι. Η έρευνα στις παλιές μπομπίνες των Mountain Studios έδωσε τελικά την απάντηση: ήταν το «Mother Love», το τραγούδι που είχε γράψει μαζί με τον Μπράιαν Μέι.
Οι τελευταίες ηχογραφήσεις έγιναν μεταξύ 13 και 16 Μαΐου 1991. Σήμερα, στο πρώην studio υπάρχει ακόμη μια πλάκα στο δάπεδο που σηματοδοτεί το σημείο όπου στεκόταν όταν ηχογράφησε τα τελευταία φωνητικά του.
Αλλά η ιστορία πίσω από αυτή την ηχογράφηση είναι πολύ πιο δυνατή από την πληροφορία.
Η κατάσταση της υγείας του είχε πλέον επιδεινωθεί σημαντικά. Ο Μέρκιουρι, όμως, ήθελε να δουλεύει. Δεν μπορούσε να ξέρει πόσο χρόνο είχε στη διάθεσή του, μπορούσε όμως να αποφασίσει τι θα έκανε με αυτόν.
Και αποφάσισε να τραγουδήσει.
Ο Μπράιαν Μέι δημιουργούσε υλικό και ο Φρέντι ηχογραφούσε όσο του επέτρεπαν οι δυνάμεις του. Το «Mother Love» έφτασε σχεδόν μέχρι το τέλος. Σχεδόν.
Ο Μέρκιουρι δεν κατάφερε να ηχογραφήσει την τελευταία στροφή. Σταμάτησε και έφυγε, με την πρόθεση να επιστρέψει και να συνεχίσει.
Δεν συνέβη.
Όταν χρόνια αργότερα το τραγούδι ολοκληρώθηκε, ο Μέι τραγούδησε ο ίδιος την τελευταία στροφή, χρησιμοποιώντας ως οδηγό το demo του φίλου του.
Αν δεν γνωρίζεις την ιστορία, η αλλαγή της φωνής μπορεί να περάσει σχεδόν απαρατήρητη. Αν τη γνωρίζεις, όμως, δύσκολα ακούς ξανά το τραγούδι με τον ίδιο τρόπο.
Γιατί κάποια στιγμή η φωνή του Φρέντι απλώς σταματά.
Και κάποιος άλλος πρέπει να συνεχίσει.
Δεν ήταν όμως ένα θλιμμένο στούντιο
Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που αλλάζει την εικόνα.
Θα ήταν εύκολο να φανταστούμε τις τελευταίες ηχογραφήσεις ως μια σκοτεινή τελετουργία αποχαιρετισμού. Έναν άρρωστο άνθρωπο, ένα σιωπηλό studio και τους συνεργάτες του να γνωρίζουν ότι καταγράφουν τις τελευταίες νότες μιας τεράστιας καριέρας.
Οι μαρτυρίες όμως περιγράφουν κάτι πολύ διαφορετικό.
Ο Justin Shirley-Smith, assistant engineer στις τελευταίες ηχογραφήσεις, έχει θυμηθεί ότι στο studio υπήρχε γέλιο και ότι ο Μέρκιουρι αρνιόταν να αφήσει την ασθένειά του να γίνει το κέντρο των πάντων. Τον περιέγραψε ως έναν εξαιρετικά αστείο άνθρωπο και θυμήθηκε ότι εκείνη η περίοδος, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται σήμερα, δεν ήταν μόνο θλιβερή.
Αυτό ίσως λέει περισσότερα για τον Μέρκιουρι από οποιονδήποτε δραματικό επίλογο.
Εμείς γνωρίζουμε τι ακολούθησε. Εκείνοι όμως βρίσκονταν ακόμη μέσα στη ζωή.
Υπήρχαν τραγούδια που έπρεπε να γίνουν.
Το Μοντρέ και ο άνθρωπος που ήθελε λίγη ησυχία
Υπήρχε ένας λόγος που αυτές οι τελευταίες ηχογραφήσεις έγιναν στο Μοντρέ.
Για έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ανθρώπους του κόσμου, η ελβετική πόλη είχε μετατραπεί σε καταφύγιο. Το Mountain Studios βρισκόταν μέσα στο συγκρότημα του Casino de Montreux και οι Queen είχαν αποκτήσει το studio ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Ο Μέρκιουρι μπορούσε εκεί να ζει με μεγαλύτερη ησυχία από ό,τι στο Λονδίνο. Η λίμνη, τα βουνά, η σχετική διακριτικότητα της πόλης δημιουργούσαν έναν κόσμο πολύ μακριά από την εικόνα του Wembley.
Και υπάρχει μια όμορφη ειρωνεία σε αυτό.
Ένας άνθρωπος που πέρασε τη ζωή του δημιουργώντας θόρυβο βρήκε προς το τέλος της ένα μέρος που του πρόσφερε σιωπή.
Στο Μοντρέ γεννήθηκε επίσης το «A Winter’s Tale», το τελευταίο τραγούδι που έγραψε ο ίδιος. Αυτό χρειάζεται να διαχωριστεί από το «Mother Love»: το πρώτο θεωρείται η τελευταία δική του σύνθεση, ενώ το δεύτερο περιέχει την τελευταία καταγεγραμμένη φωνητική του ερμηνεία.
Δύο διαφορετικά «τελευταία».
Και τα δύο, όμως, οδηγούν στο ίδιο μέρος.
Η φωνή ως παρακαταθήκη
Όταν ένας τραγουδιστής ξέρει ότι δεν θα βρίσκεται εκεί για να ολοκληρώσει όσα ξεκινά, η ηχογράφηση αποκτά άλλη σημασία.
Ο Μέρκιουρι άφηνε φωνές.
Δεν ήξερε ακριβώς με ποιον τρόπο θα χρησιμοποιούνταν όλες. Άφηνε όμως στους άλλους αρκετό υλικό ώστε να μπορέσουν κάποτε να χτίσουν γύρω του.
Και αυτό ακριβώς έκαναν.
Ο Φρέντι πέθανε στις 24 Νοεμβρίου 1991. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1995, κυκλοφόρησε το «Made in Heaven».
Δεν ήταν απλώς ένα άλμπουμ με «τα τελευταία τραγούδια του Φρέντι». Οι Μέι, Ρότζερ Τέιλορ και Τζον Ντίκον δούλεψαν πάνω στις τελευταίες φωνητικές ηχογραφήσεις, αλλά επέστρεψαν επίσης σε παλαιότερο υλικό και σε κομμάτια που είχαν υπάρξει σε άλλες μορφές.
Ήταν ένα παράξενο είδος συνεργασίας.
Οι τρεις ζωντανοί Queen έπρεπε να φτιάξουν μουσική μαζί με έναν τέταρτο άνθρωπο που δεν μπορούσε πλέον να τους πει αν του άρεσε αυτό που έκαναν.
Να τοποθετήσουν όργανα γύρω από τη φωνή του.
Να αποφασίσουν πότε έπρεπε να μπει μια κιθάρα.
Πόσο έπρεπε να κρατήσει μια παύση.
Πώς θα τελείωνε κάτι που είχε ξεκινήσει κάποιος άλλος.
Η τελευταία στροφή που δεν τραγούδησε ποτέ
Ίσως γι’ αυτό το «Mother Love» είναι ένα από τα πιο παράξενα τραγούδια στην ιστορία των Queen.
Όχι επειδή είναι το μεγαλύτερο τραγούδι τους. Δεν είναι.
Ούτε επειδή περιέχει την πιο εντυπωσιακή ερμηνεία του Mercury.
Η σημασία του βρίσκεται αλλού.
Υπάρχει ένα πραγματικό όριο μέσα στο ίδιο το τραγούδι: πριν από αυτό βρίσκεται ο Φρέντι και μετά από αυτό ο Μπράιαν Μέι.
Δεν είναι μια μεταφορά που δημιουργήθηκε εκ των υστέρων. Συνέβη πραγματικά.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο δυνατή εικόνα για έναν άνθρωπο που είχε περάσει ολόκληρη τη ζωή του αρνούμενος να κάνει τα πράγματα όπως αναμενόταν.
Ο Μέρκιουρι δεν μπήκε στο studio για να ηχογραφήσει «το τελευταίο του τραγούδι». Δεν υπάρχει ένδειξη ότι επιχείρησε να σκηνοθετήσει έναν μεγάλο αποχαιρετισμό. Μπήκε για να δουλέψει.
Η ζωή, άλλωστε, σπάνια μας ενημερώνει ότι κάτι γίνεται για τελευταία φορά.
Σήμερα θα έκλεινε τα 80.
Και ίσως, αντί για μια ακόμη φωτογραφία από το Live Aid, αξίζει να τον θυμηθούμε για λίγο διαφορετικά: στο Μοντρέ, μακριά από το πλήθος, μπροστά σε ένα μικρόφωνο.
Να τραγουδά όσο ακόμη μπορούσε.
Και να αφήνει στους φίλους του το υπόλοιπο τραγούδι.
