Θαλασσινή Βοσταντζόγλου: Ήθελα τη ζωή στη σκηνή. Στη ζωή υπάρχουν σιωπές

Υπάρχουν καλλιτέχνες που ανεβαίνουν στη σκηνή για να υποδυθούν έναν ρόλο — και υπάρχουν εκείνοι που ανεβαίνουν για να αποκαλύψουν μια αλήθεια. Η Θαλασσινή Βοσταντζόγλου ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Με μια διαδρομή που ήδη περιλαμβάνει σημαντικές τηλεοπτικές συμμετοχές, κινηματογράφο, θέατρο και ραδιόφωνο, επιλέγει σήμερα να κάνει ένα βήμα πιο εσωτερικό και πιο απαιτητικό: να σταθεί πίσω από τα φώτα, στη θέση της σκηνοθέτιδας, και να αφηγηθεί μια ιστορία που την αφορά βαθύτερα από οποιαδήποτε άλλη.

Στο «Πορτρέτο» της Πηνελόπης Δέλτα που παρουσιάζεται στο θέατρο Κολλάτου, ένα έργο γραμμένο από τη μητέρα της, Δήμητρα Παπαδήμα, η ίδια δεν σκηνοθετεί απλώς έναν μονόλογο — σκηνοθετεί μια συνάντηση. Μια συνάντηση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, ανάμεσα στη μητέρα και την κόρη, ανάμεσα στην ιστορία και τη μνήμη. Η Πηνελόπη Δέλτα δεν παρουσιάζεται ως μια μυθική μορφή, αλλά ως μια γυναίκα με πάθη, αντιφάσεις, επιθυμίες και σιωπές. Και μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ίδια η Θαλασσινή φαίνεται να ανακαλύπτει όχι μόνο την ηρωίδα της παράστασης, αλλά και τον εαυτό της.

Η συνεργασία με τη μητέρα της υπήρξε, όπως παραδέχεται, μια εμπειρία έντασης, σύγκρουσης, αλλά και βαθιάς αγάπης. Γιατί όταν η τέχνη συναντά το αίμα, τίποτα δεν μένει στην επιφάνεια. Οι διαφωνίες δεν είναι απλώς δημιουργικές· είναι υπαρξιακές. Και οι σιωπές δεν είναι απουσία λόγου· είναι γεμάτες από όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ.

Σε αυτή τη συνέντευξη, η Θαλασσινή Βοσταντζόγλου μιλά με ειλικρίνεια για τον φόβο της πρώτης σκηνοθεσίας, για την ανάγκη της να υπηρετήσει το κείμενο με ευαισθησία, για την επιθυμία της να απομακρυνθεί από κάθε επιτήδευση και να αφήσει μόνο την αλήθεια να φανεί. Μιλά για την τέχνη ως πράξη αγάπης, αλλά και ως πράξη θάρρους. Και τελικά, μιλά για εκείνη τη στιγμή που το θέατρο παύει να είναι θέατρο και γίνεται ζωή.

Η Θαλασσινή Βοσταντζόγλου είναι ένα χαρισματικό κορίτσι, ιδιαίτερα σεβαστικό, που δίνει απλόχερα και μέσα από την καρδιά της όλη της την ενέργεια και αγάπη σε αυτό που κάνει. Μετά από διάφορες συμμετοχές της σε επιτυχημένες σειρές, ανάμεσά τους: «Γλυκάνισος», «Μην αρχίζεις τη μουρμούρα», «42°C», στην κινηματογραφική ταινία «Dissolved», στο θέατρο, αλλά και ως ραδιοφωνική παραγωγός.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by S E A (@thalassini_vost)

Ποιο ήταν το πρώτο συναίσθημα όταν διαβάσατε το κείμενο της μητέρας σας;   

  Θαυμασμού νομίζω, και σίγουρα ανακούφισης. Ανακούφισης που η μαμά μου αντιλαμβάνεται και προσεγγίζει μία ζωή ενός ανθρώπου με τέτοια ευαισθησία.

Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά έναν τόσο εσωτερικό μονόλογο;

Με αλήθεια. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος κατ’ εμέ. Όλα τα άλλα μου φαίνονται λίγο παλιοκαιρινά. Και χωρίς ουσία. Σαν να κοροϊδεύεις τον κόσμο που θα έρθει. Ήθελα η Πηνελοπη Δελτα να συστηθεί ως άνθρωπος και όχι ως συγγραφέας. 

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να «δέσετε» το κλασικό με το σύγχρονο στοιχείο; 

Το να συμφωνήσω με τη μητέρα μου. Το κλασσικό σε εκεινη με το σύγχρονο σε μένα ήρθε σε κόντρα πολλές φορές. Εντέλει όμως έγινε. Υπερισχύει η δουλειά και το κείμενο οπότε οι εγωισμοί μας μπήκαν στην άκρη.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by S E A (@thalassini_vost)

Πώς δουλέψατε με τη σιωπή και τα «κενά» του λόγου στη σκηνή;

Όπως και στη ζωή. Δε δούλεψα κάτι συγκεκριμένα. Η μόνη οδηγία που της έλεγα, ήταν «ανθρώπινα»-  δεν ήθελα τίποτα πομπώδες, τίποτα επί τουτου. Ήθελα τη ζωή στη σκηνή. Στη ζωή υπάρχουν σιωπές, υπάρχουν κένα λόγου. 

Πότε νιώσατε ότι πάψατε να είστε «κόρη» και γίνατε αποκλειστικά σκηνοθέτις στις πρόβες;

Ποτέ. Δεν γίνεται όταν δουλεύεις νομίζω με τη μητέρα σου να διαγράφει ποτέ ολοκληρωτικά η έννοια του παιδιού. Αλλά προσπαθώ να το κρατάω ως καλό και να πω ότι ακόμη κι αυτό εντέλει κάτι έδωσε στην παράσταση. Μιλάμε πολύ για τη σχέση μάνας κόρης και στο έργο. 

Υπήρξαν στιγμές που χρειάστηκε να διαφωνήσετε καλλιτεχνικά μαζί της; 

   Μονίμως. Γενικά διαφωνούμε πολύ, κι ευτυχώς. Θεωρώ ότι πετυχαίνει ένας γονιός, όταν το παιδί φτάνει να διαφωνεί μαζί του, όχι από επανάσταση χωρίς αιτία, αλλά με επιχειρήματα. Νιώθω ότι μου έχει δώσει τα εφόδια, να πάω ένα βήμα παραπέρα. Αν δε μου τα είχε δώσει το μόνο που θα έλεγα, θα ήταν ναι. Κι αυτό,πόσο βαρετή και στάσιμη θα με καθιστούσε.

Τι ανακαλύψατε για τη μητέρα σας μέσα από αυτή τη δουλειά;

Πόσο την αγαπώ. Δηλαδή πάντα το ήξερα, αλλά όταν δουλεύεις με τον άλλο κάπως τον μαθαίνεις κι από μία άλλη πλευρά. Έγω τη μητέρα μου δεν την ήξερα ως τώρα από αυτή την πλευρά. Με εκνεύρισε σε μεγάλο βαθμό, και με συγκίνησε σε μεγαλύτερο. Κατάλαβα πιο πονεμένες πτυχές της που πιστεύω ότι ήταν και ο λόγος που ασχολήθηκε με τη Δέλτα κι έγραψε αυτό το κείμενο. 

Πώς δουλέψατε τον ρυθμό σε έναν μονόλογο 85 λεπτών;

Όπως σας είπα και πιο πριν. Ανθρώπινα. Στη συγκεκριμένη παράσταση δε με ενδιέφερε ιδιαιτέρα να κάνουμε «θέατρο», ούτε να φανεί κάποια σκηνοθετική γραμμή ιδιαίτερη, οριακά ούτε καν να πει ο κόσμος «τι καλή ηθοποιός είναι η Δήμητρα». Ήθελα να ακουστεί το κείμενο και ο κόσμος να ξεχάσει ότι ήρθε σε παράσταση. Να δει πραγματικά μια κάπως κρυμμένη πτυχή της Δέλτα σαν να τα εκμυστηρεύεται η ίδια. 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by S E A (@thalassini_vost)

Πώς καθορίσατε το «μέτρο» ανάμεσα στο συναίσθημα και τη συγκράτηση;

Αν μελετήσει κάνεις την συγκεκριμένη γυναίκα, θα καταλάβει πολύ γρήγορα ότι όλη της τη ζωή ακροβατεί μεταξύ αυτών των δύο άκρων. Το μόνιμο θέλω της είναι να αφεθεί – κι όμως δεν την άφησε ποτέ κανείς. Ούτε οι γονείς, ούτε η εποχή, ούτε καν οι έρωτες. Τείνω βέβαια να πιστεύω ότι αν αυτό έχει εκτονωθεί ίσως να μην είχε γράψει όλα αυτά τα σπουδαία έργα. Πολύ γρήγορα μετά, νιώθω μεγάλη λύπη για εκείνη που μια ζωή πήγε κάπως στράφι. Μέσα της εννοώ. Οπότε νομίζω ότι η πιο πιστή στην αλήθεια γραμμή, ήταν αυτή που ακολουθήσαμε, ότι δηλαδή αφέθηκε στην συγκράτηση.

Ο Peter Brook είχε πει: «Μπορώ να πάρω οποιονδήποτε άδειο χώρο και να τον ονομάσω σκηνή.»

Πώς μετατρέψατε τον χώρο του θεάτρου σε ψυχικό τοπίο της Πηνελόπης;

Εξαρχής, ήμουν σίγουρη, ότι δεν ήθελα μια πιστή αναπαράσταση σκηνικά ενός γραφείου παραδείγματος χάρη της Δέλτα, του σπιτιού ή του δωματίου της. Ήθελα μία αναπαράσταση του μυαλού της. Πεταμένα βιβλία, σημειώσεις, ένα χάος, αλλά ένα πλούσιο χάος. 

Ο Ingmar Bergman έλεγε:

«Η τέχνη είναι παρηγοριά για όσους έχουν πληγωθεί από τη ζωή.» Θεωρείτε ότι το έργο λειτουργεί ως παρηγοριά;

Η ζωή νομίζω ότι πάρα είναι σκληρή για να μπορέσει να σε παρηγορήσει η θεατρική πράξη. Νομίζω ότι η παράσταση αυτή είναι ένα διάλειμμα συμπόνιας. Απλά υπενθυμίζει για 1 ώρα και κάτι ότι κανένας άνθρωπος δεν γλιτώνει τον πόνο στη ζωή, ακόμη κι αν εμείς τον κάναμε ή αν κατάφερε να γίνει σύμβολο. 

Η Ariane Mnouchkine έχει δηλώσει:

«Το θέατρο είναι πράξη αγάπης.» Με ποιον τρόπο εκφράζεται η αγάπη σε αυτή την παράσταση;

Με όλους τους τρόπους. Η Πηνελόπη Δέλτα ήταν ένας άνθρωπος που όλη της τη ζωή, το μόνο που έψαχνε με μανία ήταν η αγάπη. Γιατί ήταν ακριβώς αυτό που στερήθηκε, πρώτα από τη μάνα της, και μετά κι από όλους τους άλλους. Κατ εμε ούτε καν από τον Δραγουμη δεν πήρε αγάπη. Τουλάχιστον όχι έτσι όπως την είχε ανάγκη.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by S E A (@thalassini_vost)

Ο Stanislavski Konstantin τόνιζε:

«Να αγαπάς την τέχνη μέσα σου, όχι τον εαυτό σου μέσα στην τέχνη.» Πώς μεταφράζεται αυτό στη δική σας σκηνοθετική φιλοσοφία;

Δεν έχω προλάβει να αναπτύξω κάποια ιδιαίτερη σκηνοθετική φιλοσοφία, καθώς είναι η πρώτη παράσταση που σκηνοθέτησα, απ’ όσο θέατρο όμως έχω δει, και από το σίγουρα πολύ λιγότερο που έχω παίξει, με ενοχλεί βαθιά όταν ο σκηνοθέτης προσπαθεί να πρωταγωνιστήσει σε μια παράσταση. Όσο ρομαντικό κι αν ακούγεται, όσο εκτός πραγματικότητας, πάντα πιστεύω ότι η σημαντικότερη όλων, είναι η ευαισθησία του κειμένου. Σημαντικό είναι να καταφέρεις με τον πιο διακριτικό τρόπο, το πιο εύθραυστο, το κοινό που σηκώθηκε από το σπίτι του και σου έκανε την τιμή να έρθει να δει τη δουλειά σου, να αντιληφθεί αυτή την ευαισθησία, και να πάρει μία ανάσα, είτε με τον έναν τρόπο είτε με τον άλλο, για αυτή την λίγη ώρα που είναι στο θέατρο. 

Πώς σας άλλαξε αυτή η συνεργασία ως δημιουργό;

Είναι η πρώτη φορά που σκέφτηκα σαν εναλλακτική και την σκηνοθεσία. Επιμένω βασική μου δουλειά να είναι η υποκριτική, όμως μου άνοιξε και ένα καινούργιο δρόμο που δεν το περίμενα, και είναι κάτι που πια δεν αποκλείω για το μέλλον.

Θα θέλατε να ξαναδουλέψετε με τη μητέρα σας σε άλλο έργο;

Στην αρχή έλεγα όχι, με χιούμορ, ακριβώς γιατί είχαμε πολλές εντάσεις. Τώρα, θα το ξανά τολμούσα, αλλά νομίζω σε ένα εντελώς διαφορετικό έργο, όχι βιογραφικό. Θα ήθελα πολύ κάποια στιγμή να κάναμε ένα άλλο έργο της, επίσης μονόλογο αλλά εντελώς διαφορετικής θεματικής. Θα δούμε! 

Ποιο είναι το επόμενο καλλιτεχνικό σας όνειρο μετά το «Πορτραίτο»;

Τα όνειρα μου ευτυχώς δεν τελειώνουν ποτέ. Ολοένα και αυξάνονται θα έλεγα. Είναι αρκετοί οι ρόλοι που θα ‘θελα να κάνω, διαβάζω πολύ, με τρώει πολύ το θέατρο. Σκηνοθετικά έχω στο μυαλό μου ένα έργο τεσσάρων ατόμων, με το οποίο έχω μεγάλη συναισθηματική σύνδεση και θα ήθελα να γίνει τα επόμενα χρόνια. Δεν βιάζομαι όμως κάτι, συνειδητοποιώ ότι κάθε πράγμα έρχεται όταν είμαστε οι ίδιοι έτοιμοι να το δεχτούμε. 

Διαβάστε επίσης:

Δήμητρα Παπαδήμα: «Το Πορτρέτο» μιας γυναίκας που τόλμησε να κοιτάξει κατάματα την αλήθεια

Ντάνιελ Κρεγκ: Ο άντρας που «έσπασε» τον Τζέιμς Μποντ – και έγινε ο πιο επικίνδυνα ανθρώπινος 007 όλων των εποχών

Σερζ Γκενσμπούρ: Ο άντρας που έκανε την πρόκληση τέχνη, σόκαρε τη Γαλλία και έγινε αθάνατος

Σοράγια και ο Σάχης: Ο έρωτας, η εξουσία και το τέλος του παλιού Ιράν