Το Παρίσι που ερωτεύτηκα δεν είναι πια το ίδιο

Επέστρεψα στην Πόλη του Φωτός με τα δύο παιδιά μου που βρίσκονται πλέον στην εφηβεία, θέλοντας να τους γνωρίσω την κουλτούρα, την τέχνη και τον πολιτισμό της Γαλλίας. Εκείνο που ανακάλυψα, όμως, ήταν μια πόλη που εξακολουθεί να συγκινεί μέσα από τα μνημεία και τα μουσεία της, αλλά ταυτόχρονα με έκανε να αναρωτηθώ αν χάνει σταδιακά ένα κομμάτι από την ψυχή της.

Υπάρχουν πόλεις που τις επισκέπτεσαι μία φορά και μένουν μια όμορφη ανάμνηση. Και υπάρχουν πόλεις στις οποίες επιστρέφεις ξανά και ξανά, γιατί κάθε φορά αισθάνεσαι πως έχεις κάτι ακόμη να ανακαλύψεις. Για μένα, το Παρίσι ανήκε πάντα στη δεύτερη κατηγορία.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που περπατούσα στις λεωφόρους του. Δεν ήταν η πρώτη φορά που στεκόμουν μπροστά στα αριστουργήματα του Λούβρου, ούτε η πρώτη φορά που χανόμουν στα στενά της Μονμάρτης ή απολάμβανα μια βόλτα δίπλα στον Σηκουάνα.

Αυτή η επίσκεψη, όμως, είχε μια σημαντική διαφορά.

Δίπλα μου δεν ήμουν μόνο εγώ ως ταξιδιώτισσα ή δημοσιογράφος. Είχα μαζί μου τα δύο παιδιά μου, που βρίσκονται πλέον στην εφηβεία. Ήθελα να γνωρίσουν από κοντά αυτό που επί δεκαετίες έκανε τη γαλλική πρωτεύουσα σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κόσμο.

Ήθελα να δουν ότι η Ευρώπη δεν είναι μόνο οικονομία, πολιτική και τεχνολογία. Είναι πολιτισμός. Είναι ιστορία. Είναι τέχνη. Είναι αξίες που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.

Ήθελα να αισθανθούν εκείνο που ένιωσα κι εγώ όταν πρωτοεπισκέφθηκα το Παρίσι.

Να καταλάβουν γιατί εκατομμύρια άνθρωποι ονειρεύονται να βρεθούν εκεί έστω μία φορά στη ζωή τους.

Και πράγματι, σε μεγάλο βαθμό, το κατάφερα.

Τα μουσεία εξακολουθούν να είναι μοναδικά. Η αρχιτεκτονική συνεχίζει να κόβει την ανάσα. Οι ιστορικές λεωφόροι διατηρούν τη μεγαλοπρέπειά τους.

Η τέχνη βρίσκεται παντού. Στις προσόψεις των κτιρίων, στα αγάλματα, στις γέφυρες, στις εκκλησίες, ακόμη και στον τρόπο που το φως πέφτει πάνω στις πέτρες των παλιών δρόμων.

Το Παρίσι εξακολουθεί να διδάσκει ιστορία.

Εξακολουθεί να διδάσκει αισθητική.

Εξακολουθεί να αποδεικνύει γιατί η Γαλλία θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες πολιτιστικές δυνάμεις του κόσμου.

Και όμως…

Όσο περισσότερο απομακρυνόμουν από τα μουσεία και τα μνημεία, τόσο περισσότερο είχα την αίσθηση πως κάτι είχε αλλάξει.

Όχι στα κτίρια.

Στους ανθρώπους.

Ή, για να είμαι πιο ακριβής, στην ατμόσφαιρα της καθημερινότητας.

Δεν συνάντησα εκείνη την ευγένεια που θυμόμουν από παλαιότερες επισκέψεις. Δεν είδα παντού εκείνο το χαμόγελο που χαρακτήριζε τους ανθρώπους όταν τους πλησίαζες με σεβασμό. Αντίθετα, αρκετές φορές βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια ψυχρή, βιαστική ή ακόμη και αγενή συμπεριφορά.

Δεν μιλώ για όλους. Θα ήταν άδικο.

Γνωρίσαμε και εξαιρετικούς ανθρώπους. Υπαλλήλους μουσείων που μιλούσαν στα παιδιά μου με υπομονή, εργαζόμενους σε ξενοδοχεία που ήταν ευγενικοί και επαγγελματίες, ανθρώπους που μας βοήθησαν πρόθυμα όταν ζητήσαμε οδηγίες.

Όμως δεν μπορώ να αγνοήσω ότι η συνολική εικόνα ήταν διαφορετική από εκείνη που είχα κρατήσει μέσα μου όλα αυτά τα χρόνια.

Και τότε γεννήθηκε μέσα μου ένα ερώτημα.

Μήπως το Παρίσι αλλάζει τόσο γρήγορα, ώστε κινδυνεύει να χάσει εκείνα τα χαρακτηριστικά που το έκαναν μοναδικό;

Δεν αναφέρομαι στα μνημεία. Αυτά θα μείνουν εκεί για αιώνες.

Αναφέρομαι στην καθημερινή κουλτούρα.

Στον τρόπο που οι άνθρωποι ζουν, επικοινωνούν και συνυπάρχουν.

Στην αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε μια πόλη με ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα.

Η Γαλλία υπήρξε πάντοτε ένα κράτος που επηρέαζε τον κόσμο. Η γλώσσα της έγινε η γλώσσα της διπλωματίας. Οι φιλόσοφοί της διαμόρφωσαν την ευρωπαϊκή σκέψη. Οι ζωγράφοι της άλλαξαν την ιστορία της τέχνης. Οι συγγραφείς της διαβάζονται ακόμη σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Το Παρίσι δεν ήταν απλώς μια πρωτεύουσα.

Ήταν σύμβολο.

Ήταν τρόπος ζωής.

Ήταν η πόλη όπου η αισθητική συναντούσε την καθημερινότητα.

Σήμερα, όμως, πολλοί Γάλλοι αλλά και αρκετοί επισκέπτες εκφράζουν την ανησυχία ότι η πόλη αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις. Η κοινωνική συνοχή, η ασφάλεια σε ορισμένες περιοχές, η πίεση του μαζικού τουρισμού, οι οικονομικές δυσκολίες και η επιτυχής ενσωμάτωση ανθρώπων διαφορετικής προέλευσης είναι ζητήματα που απασχολούν έντονα τη δημόσια συζήτηση.

Ως επισκέπτρια δεν μπορώ να γνωρίζω όλες τις απαντήσεις.

Μπορώ όμως να καταγράψω αυτό που ένιωσα.

Ότι η εικόνα της πόλης ήταν διαφορετική.

Ότι σε ορισμένες στιγμές δεν αναγνώριζα το Παρίσι που είχα αγαπήσει.

Και αυτό με στενοχώρησε.

Γιατί ήθελα τα παιδιά μου να γνωρίσουν όχι μόνο τα σπουδαιότερα μουσεία του κόσμου, αλλά και τον τρόπο ζωής που έκανε κάποτε τους ανθρώπους να μιλούν για τη γαλλική φινέτσα, την ευγένεια και τον σεβασμό προς τον δημόσιο χώρο.

Η ιστορία ενός τόπου δεν διατηρείται μόνο μέσα στα μάρμαρα και στους πίνακες.

Διατηρείται κυρίως μέσα στους ανθρώπους του.

Στον τρόπο που συμπεριφέρονται.

Στον τρόπο που καλωσορίζουν τον επισκέπτη.

Στον τρόπο που μεταφέρουν τις αξίες τους στις επόμενες γενιές.

Αυτό είναι τελικά το μεγαλύτερο μάθημα που πήραν τα παιδιά μου από αυτό το ταξίδι.

Ότι ο πολιτισμός δεν βρίσκεται μόνο πίσω από τις προθήκες ενός μουσείου.

Βρίσκεται στην καθημερινότητα.

Στο «καλημέρα».

Στο χαμόγελο.

Στον σεβασμό προς τον συνάνθρωπο.

Στην ευγένεια που δεν κοστίζει τίποτα αλλά αξίζει τα πάντα.

Το Παρίσι εξακολουθεί να είναι μία από τις ομορφότερες πόλεις του κόσμου. Και θα συνεχίσω να το επισκέπτομαι.

Γιατί η ψυχή του εξακολουθεί να ζει μέσα στα αριστουργήματα του Λούβρου, στις αίθουσες του Μουσείου Ορσέ, στις γέφυρες του Σηκουάνα, στους κήπους και στα βιβλιοπωλεία του.

Εύχομαι, όμως, η πόλη να καταφέρει να διατηρήσει ζωντανή και εκείνη την καθημερινή κουλτούρα που για δεκαετίες την έκανε κάτι πολύ περισσότερο από έναν κορυφαίο τουριστικό προορισμό.

Γιατί οι μεγάλες πόλεις δεν κινδυνεύουν όταν αλλάζουν.

Κινδυνεύουν όταν ξεχνούν ποια είναι.

Και το Παρίσι, περισσότερο από κάθε άλλη πόλη, αξίζει να θυμάται πάντα γιατί έγινε η Πόλη του Φωτός.