Τα πεπτίδια είναι το «Ozempic» της νεότητας;

Πλέον όλοι έχουμε ακούσει για το Ozempic και τα αντίστοιχα προϊόντα απώλειας βάρους, και σίγουρα ξέρουμε κάποιο άτομο που χρειάζεται ινσουλίνη για να σταθεροποιήσει το ζάχαρό του. Αυτά τα δύο έχουν κάτι κοινό και δεν είναι τυχαίο που με κάποιον τρόπο και έχουν ως αποτέλεσμα την ρύθμιση του βάρους. Πρόκειται για τα λεγόμενα πεπτίδια. Τη λέξη είναι πιο πιθανό να την αναγνωρίζετε από τις συσκευασίες προϊόντων περιποίησης προσώπου και μάλιστα, είναι συνήθως το ενεργό συστατικό που προβάλλεται περισσότερο.

Τι είναι τα πεπτίδια;

Τα πεπτίδια είναι μικρές αλυσίδες αμινοξέων. Πρακτικά, είναι μικροσκοπικά βιολογικά σήματα που ρυθμίζουν λειτουργίες του σώματος, όπως τις ορμόνες, τις φλεγμονές, τον μεταβολισμό και τον ύπνο. Το πιο γνωστό παράδειγμα σήμερα είναι τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, όπως το Ozempic και το Wegovy, που μιμούνται μια ορμόνη που καταστέλλει την όρεξη. Τέτοια σκευάσματα έχουν μεταμορφώσει την αγορά απώλειας βάρους.

Τα πεπτίδια όμως δεν είναι μια νέα ανακάλυψη. Η ινσουλίνη, το πρώτο πεπτίδιο που ανακαλύφθηκε, χρησιμοποιείται εδώ και πάνω από έναν αιώνα για τη θεραπεία του διαβήτη. Αυτό που είναι νέο, είναι η έκρηξη μιας παράλληλης αγοράς «πειραματικών» πεπτιδίων που υπόσχονται σχεδόν τα πάντα: από καλύτερο ύπνο και αυξημένη συγκέντρωση, μέχρι νεανικό δέρμα και ταχύτερη ανάρρωση.

Η Katie, μια γυναίκα που μοιράζεται την προσωπική της εμπειρία στα social media, αφαιρεί με προσοχή μια σύριγγα από τη συσκευασία της. Διαπερνά το καπάκι ενός μικρού φιαλιδίου που περιέχει μπλε υγρό, τραβά το έμβολο και στη συνέχεια κάνει την ένεση στο πίσω μέρος του σώματός της. Έπειτα κοιτάζει την κάμερα και υψώνει τον αντίχειρα χαμογελώντας.

Εδώ και αρκετές εβδομάδες χρησιμοποιεί ενέσεις GHK-Cu, ενός πεπτιδίου χαλκού που θεωρεί πως έχει βελτιώσει σημαντικά την κατάσταση του δέρματός της. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, τα σημάδια από τις εγκυμοσύνες των δύο παιδιών της έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.

@katiepeptalks I think it’s happeningggg eeekkkk #skinjourney #ghkcu #rosacea ♬ original sound – katiepeptalks

Το αξιοπερίεργο είναι ότι το φιαλίδιο αναγράφει ξεκάθαρα “for research purposes only”, δηλαδή δεν προορίζεται για χρήση σε ανθρώπους. Παρ’ όλα αυτά, η Katie δεν δείχνει να ανησυχεί. «Έχω κάνει πολλή έρευνα και είμαι προσεκτική», αναφέρει. «Ξεκίνησα με πολύ μικρή δόση, απλώς για να δω αν θα εμφανιστεί κάτι ασυνήθιστο».

Τα social media έχουν γεμίσει με παρόμοια βίντεο. Influencers, γυμναστές και biohackers δείχνουν πώς κάνουν μόνοι τους ενέσεις με peptides που αγοράζουν online. Οι ουσίες πωλούνται θεωρητικά για εργαστηριακή έρευνα, αλλά στην πράξη χρησιμοποιούνται από ιδιώτες.

Τι είναι το biohacking;

Είναι το βιο-χακάρισμα, δηλαδή η διαδικασία βελτιστοποίησης της σωματικής (και πνευματικής) υγείας με πρακτικές που συνδυάζουν την ανθρώπινη βιολογία με την τεχνολογία. Στοχος είναι η επίτευξη της μέγιστης απόδοσης του οργανισμού, της ευεξίας και της μακροζωίας.

Στην πράξη, όμως, αυτή η φιλοσοφία δεν μένει σε θεωρητικό επίπεδο, ούτε περιορίζεται σε «αθώες παρεμβάσεις» όπως η διατροφή ή ο ύπνος. Στο οικοσύστημα των biohackers, η αναζήτηση της βελτιστοποίησης περνά όλο και πιο συχνά μέσα από ουσίες που μέχρι πρόσφατα ανήκαν αποκλειστικά στα εργαστήρ

Στα hacker houses, τα startup γραφεία και τα wellness retreats της Δυτικής Ακτής κυκλοφορεί πλέον μια ολόκληρη γκάμα από «πειραματικά» πεπτίδια: το BPC-157 που υποτίθεται ότι επιταχύνει την επούλωση τραυματισμών, το TB-500 για μυϊκή αποκατάσταση, το epitalon για καλύτερο ύπνο, ακόμη και οξυτοκίνη για ενίσχυση της κοινωνικής επαφής. Κάποιοι τα αποκαλούν χαριτολογώντας «φαρμακευτικά plugins για τον άνθρωπο».

Στην πράξη, πρόκειται για μια άτυπη φαρμακευτική αγορά που κινείται κάπου ανάμεσα στο biohacking και την αυτοπειραματική ιατρική. Η αγορά αυτή βρίσκεται σε μια γκρίζα ζώνη, καθώς δεν είναι απαραίτητα παράνομο να αγοράσει κανείς πεπτίδια, αλλά αυτό δε σημαίνει πως έχουν εγκριθεί για ανθρώπινη χρήση καθώς τα σκευάσματα αυτά δεν υπόκεινται στους συνήθεις αυστηρούς ελέγχους των φαρμακευτικών προϊόντων.

Η εξάπλωσή τους δεν είναι τυχαία. «Βλέπουμε μια τέλεια καταιγίδα», εξηγεί ο γιατρός Μάικ Μροζίνσκι στο BBC. «Η επιτυχία των GLP-1 φαρμάκων έχει “κανονικοποιήσει” την ιδέα της ένεσης. Οι άνθρωποι βλέπουν τα εντυπωσιακά αποτελέσματα των εγκεκριμένων πεπτιδίων και υποθέτουν λανθασμένα ότι όλα τα πεπτίδια είναι εξίσου ασφαλή».

Τα πεπτιδιο-πάρτι της Silicon Valley

Σε μια πρόσφατη εκδήλωση σε έναν ουρανοξύστη του Σαν Φρανσίσκο, αυτή η κουλτούρα πήρε σχεδόν θεατρική μορφή. Οι συμμετέχοντες, ντυμένοι με cyberpunk αισθητική, συμμετείχαν σε workshop «mix-your-own peptides». Ένας DJ έπαιζε techno, ενώ στους τοίχους προβάλλονταν ψυχεδελικά σχέδια και χημικές δομές. Στο τέλος της βραδιάς, κάποιοι έφευγαν έχοντας μάθει πώς να αναμειγνύουν σκόνη πεπτιδίων με αποστειρωμένο νερό και πώς να βαράνε μόνοι τους την ένεση. Οι περισσότεροι δεν ήταν bodybuilders ή αθλητές, αλλά προγραμματιστές, επενδυτές και ιδρυτές startup.

Η όλη πρακτική βγάζει νόημα, αν σκεφτείς πως οι άνθρωποι αυτοί έχουν μάθει να σκέφτονται με όρους λογισμικού συστήματος. Αν μπορούν να βελτιστοποιήσουν τον κώδικα, τότε γιατί όχι και το σώμα;

Το κέρδος ενισχύει αυτό το οικοσύστημα. Ενώ τα νόμιμα φάρμακα GLP-1 μπορεί να κοστίζουν πάνω από 1.000 δολάρια τον μήνα, οι «research grade» εκδοχές τους πωλούνται online για ένα κλάσμα αυτής της τιμής. Τα φιαλίδια συνήθως περιέχουν λευκή σκόνη, και έχουν την ένδειξη «for research use only» (χρήση μόνο για έρευνα). Θεωρητικά προορίζονται για εργαστηριακή έρευνα. Στην πράξη όμως, πολλοί αγοραστές τα χρησιμοποιούν σαν να τα αγόρασαν από το φαρμακείο.

Η Κίνα αποτελεί το παγκόσμιο κέντρο παραγωγής αυτών των μορίων και οι εισαγωγές ορμονών και πεπτιδίων προς τις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι ρυθμιστικές αρχές παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την εξέλιξη αυτή. Πολλά από αυτά τα πεπτίδια δεν έχουν εγκριθεί για ανθρώπινη χρήση, ενδέχεται να περιέχουν ακαθαρσίες και μπορεί να προκαλέσουν απρόβλεπτες αντιδράσεις. Έχουν ήδη αναφερθεί περιστατικά νοσηλείας μετά από πειραματικές ενέσεις. Ακόμη και σε θεωρητικό επίπεδο, οι κίνδυνοι δεν είναι αμελητέοι. Ουσίες που επιταχύνουν την ανάπτυξη ιστών θα μπορούσαν, υπό ορισμένες συνθήκες, να ευνοήσουν και την ανάπτυξη όγκων, μια υπόθεση που οι επιστήμονες εξετάζουν με προσοχή και έχει σίγουρα αντίθετα αποτελέσματα από τα θεμιτά.

Σε πολλούς γιατρούς, το φαινόμενο θυμίζει την «άγρια δύση» της φαρμακολογίας. Για τους biohackers, είναι απλώς η επόμενη φάση της ανθρώπινης αναβάθμισης. Για εμάς τους κοινούς θνητούς είναι μια τάση που περιμένουμε να φτάσει με ασφάλεια στην άυλη συνταγογράφηση.