Κάμερες στους δρόμους: Η Ελλάδα στην εποχή της ΑΙ

Ήταν πριν τα Χριστούγεννα του 2025, όταν τοποθετήθηκαν οι πρώτες κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) σε κεντρικούς οδικούς άξονες της Αθήνας. Πλέον πλησιάζουμε στο Πάσχα του 2026 και ακόμα περιμένουμε να λειτουργήσει το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγραφής και Διαχείρισης Παραβάσεων ΚΟΚ και Προστίμων (Ε.Η.Σ.). Παρά τα περί του αντιθέτου δημοσιεύματα, όλα παραμένουν σε πιλοτικό στάδιο και καμία τροχαία παράβαση δεν έχει ακόμα βεβαιωθεί.

Στην Αττική υπάρχουν σήμερα 2.500 κόμβοι με 13.000 φανάρια. Αν σκεφτούμε ότι μία κάμερα στην Λεωφόρο Μεσογείων κατέγραψε 6.000 παραβάσεις σε μία μέρα, τότε η ταυτόχρονη λειτουργία των 1.000 καμερών ΑΙ θα φορτώσει το Ε.Η.Σ. με τέτοιο όγκο δεδομένων που καθίσταται αδύνατη η επεξεργασία τους.

44 εκατ. ευρώ για 1.000 κάμερες τεχνητής νοημοσύνης

Η προμήθεια, εγκατάσταση, λειτουργία και συντήρηση του δικτύου καμερών καταγραφής παραβάσεων ΚΟΚ εντάσσεται στο «Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης – ΤΠΑ Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 2026-2030», με προϋπολογισμό άνω των 44 εκατ. ευρώ.

Το έργο περιλαμβάνει επίσης ασφαλείς διασυνδέσεις των συστημάτων καμερών, μέσω δικτύου παρόχου κινητής τηλεφωνίας, με τα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα της Ελληνικής Αστυνομίας, τεχνική υποστήριξη και αποκατάσταση βλαβών για 5 έτη, όπως επίσης εκπαίδευση του προσωπικού της ΕΛΑΣ στη χρήση και διαχείριση του ολοκληρωμένου συστήματος και των επιμέρους στοιχείων του.

Το δίκτυο των καμερών αυτόματης αναγνώρισης πινακίδων (ANPR) διαθέτει λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης μέσω του οποίου ανιχνεύονται η μάρκα, το μοντέλο και το χρώμα του οχήματος που πραγματοποιεί την παραβίαση. Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα κάνει κατηγοριοποίηση των παραβάσεων (π.χ. παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ή χρήση κινητού τηλεφώνου). Παράλληλα θα θολώνει το εσωτερικό του οχήματος (πλην του οδηγού), για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Όπως αναφέρεται στο νόμο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, «τα συστήματα οπτικών αισθητήρων ελέγχου λειτουργούν σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137) περί της προστασίας των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η επεξεργασία των δεδομένων εικόνας περιορίζεται αποκλειστικά στην τεκμηρίωση της παράβασης και στην επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων, με την επιφύλαξη των άρθρων 6 και 9 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR, Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679) και του άρθρου 25 του ν. 4624/2019».

Η πρόβλεψη είναι να ολοκληρωθεί η τοποθέτηση περίπου 1.000 καμερών σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Κρήτη εντός του 2026, με επέκταση του προγράμματος το 2027. Παράλληλα, Δήμοι και Περιφέρειες θα μπορούν – σε συνεργασία με το Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών και την ΕΛΑΣ – να τοποθετούν κάμερες σε σημεία που θεωρούνται υψηλού κινδύνου.

Σημαντική καθυστέρηση καταγράφεται και στο πρόγραμμα εγκατάστασης 600 καμερών εντός λεωφορείων για την επιτήρηση των λεωφορειολωρίδων. Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων έκανε δεκτή προσφυγή κατά του σχετικού διαγωνισμού, καθώς θεώρησε ότι ορισμένοι όροι ήταν περιοριστικοί για τους συμμετέχοντες σε αυτόν. Ο νέος διαγωνισμός θα προβλέπει την τοποθέτηση λιγότερων καμερών, σε μεταγενέστερο στάδιο.

Οι 7+1 παραβάσεις του ΚΟΚ που θα καταγράφουν οι ΑΙ κάμερες

Οι έξυπνες κάμερες θα μπορούν να βεβαιώνουν με φωτογραφίες και βίντεο 7 παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας:

· Παραβίαση ερυθρού σηματοδότη · Υπέρβαση ταχύτητας · Κίνηση ή στάση σε λεωφορειολωρίδες · Μη χρήση ζώνης ή κράνους · Χρήση κινητού εν κινήσει · Κίνηση σε Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης (Λ.Ε.Α.) · Παράνομη στάση και στάθμευση οχήματος

Απομένει να ξεκαθαριστεί αν θα βεβαιώνουν και μία ακόμα παράβαση του ΚΟΚ, την παραποίηση ή απόκρυψη πινακίδας κυκλοφορίας.

Κατά την καταγραφή παραβάσεων επιτρέπεται από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα η περαιτέρω επεξεργασία των στοιχείων πινακίδας για την εξακρίβωση της τήρησης των κανόνων για ανασφάλιστα οχήματα, ΚΤΕΟ, τέλη κυκλοφορίας και είσοδο στο Δακτύλιο.

Τελικά λειτουργούν ή όχι οι έξυπνες κάμερες;

Τον περασμένο Δεκέμβριο εγκαταστάθηκαν από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης οι πρώτες 6 κάμερες Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) σε σημεία υψηλής επικινδυνότητας στην Αττική, μετά από υπόδειξη της Ελληνικής Αστυνομίας:

1) Στην κάθοδο της Συγγρού, στο ύψος της Σκρα, στο Δήμο Καλλιθέας 2) Στην άνοδο της Συγγρού στο ύψος της Θυατειρών, στο Δήμο Ν. Σμύρνης 3) Στην άνοδο της Συγγρού στο ύψος της Πριήνης, στο Δήμο Ν. Σμύρνης 4) Στην Μεσογειων-Χαλανδριου, στο Δήμο Αγίας Παρασκευής 5) Στην Βουλιαγμένης-Τήνου, στο Δήμο Αργυρούπολης 6) Στην Λεωφόρο Αμαλίας, μπροστά από το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη

Παρά τον καταιγισμό δημοσιευμάτων του στιλ «από μέρα σε μέρα τα πρώτα “ραβασάκια” στους οδηγούς» και «στα κινητά των παραβατών τα πρώτα πρόστιμα», μέχρι σήμερα οι κάμερες αυτές δεν αποστέλλουν κλήσεις. Θα πρέπει πρώτα να διασυνδεθούν με το υφιστάμενο σύστημα της Τροχαίας, προκειμένου να γίνεται η επεξεργασία του οπτικού υλικού και στη συνέχεια η βεβαίωση των παραβάσεων. Το όλο ζήτημα βρίσκεται αυτή την περίοδο σε διυπουργική διαβούλευση, προκειμένου να βρεθεί η πιο εφικτή λύση.

Ο ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ. σε νέα… Οδύσσεια

Η διαδικασία από την τροχαία παράβαση έως την πληρωμή του προστίμου γίνεται με το νέο σύστημα πολύ πιο σύντομη απ’ ό,τι ισχύει σήμερα, όπου μια κλήση μπορεί να φθάσει στον ιδιοκτήτη του οχήματος ακόμα και μετά από 10 χρόνια.

Όμως εξακολουθούν να εμπλέκονται αρκετά υπουργεία και υπηρεσίες, όπως επίσης ο ανθρώπινος παράγοντας. Η δαιδαλώδης αυτή διαδρομή ευθύνεται για την καθυστέρηση στην έναρξη αποστολής κλήσεων και τη βεβαίωση προστίμων. Καθυστέρηση που μπορεί να κρατήσει αρκετές ακόμα εβδομάδες ή και μήνες.

Το δίκτυο καμερών θα διαχειρίζεται τo Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Η αυτοτελής υπηρεσία με το όνομα Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας (ΟΔ.Υ.Σ.Ε.ΑΣ.) θα παρακολουθεί την είσπραξη των προστίμων και θα μεριμνά για την αποστολή των ληξιπρόθεσμων προστίμων μετά τους 8 μήνες στην Α.Α.Δ.Ε.

Από την άλλη, το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγραφής και Διαχείρισης Παραβάσεων ΚΟΚ και Προστίμων (Ε.Η.Σ.) θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο Ε.Η.Σ. θα διαβιβάζονται δεδομένα ελέγχων από όλες τις διαθέσιμες πηγές: από τροχονόμους μέσω tablets και από τις κάμερες. Στη συνέχεια τα δεδομένα θα διασταυρώνονται με τα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου.

Όταν επιτευχθούν όλα τα παραπάνω, τα δεδομένα των καμερών θα διαβιβάζονται κρυπτογραφημένα στο Ε.Η.Σ. Αφού εντοπιστεί ο παραβάτης, θα ακολουθεί η έκδοση ψηφιακής πράξης βεβαίωσης παράβασης (ΠΒΠ) και η ηλεκτρονική επίδοσή της στον πολίτη στην θυρίδα του στο gov.gr.

Τεχνητή νοημοσύνη με ανθρώπινη έγκριση

Φαίνεται όμως πως στην κυβέρνηση δεν υπολόγισαν σωστά τη διαδικασία καταγραφής – επεξεργασίας – βεβαίωσης των τροχαίων παραβάσεων. Και κυρίως τον τεράστιο όγκο δεδομένων που θα προκύψει από την ταυτόχρονη λειτουργία χιλιάδων καμερών στο οδικό δίκτυο της Αττικής.

Στο τέλος της ημέρας, οι «έξυπνες κάμερες» χρειάζονται δύο ανθρώπινα μάτια που θα εξετάσουν το οπτικό υλικό και ένα ανθρώπινο χέρι που θα πατήσει «εγκρίνεται» ή «απορρίπτεται» για τη βεβαίωση ή μη της τροχαίας παράβασης. Το έργο αυτό έχει ανατεθεί στην Τροχαία, η οποία όμως δεν διαθέτει μέχρι στιγμής το ανθρώπινο δυναμικό ούτε την εμπειρία για να ανταπεξέλθει στην πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα διαδικασία.

Ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος για το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη είναι αυτός που θα προκύψει από τη διαδικασία υποβολής ενστάσεων. Εκτιμάται ότι όταν λειτουργούν στο σύνολό τους οι κάμερες, οι ενστάσεις που θα υποβάλλονται ψηφιακά θα ανέρχονται καθημερινά σε δεκάδες χιλιάδες! Αριθμός που φαντάζει αδύνατο να διεκπεραιωθεί εντός λογικού χρονικού διαστήματος.

Οι ενστάσεις θα αφορούν είτε μισθωμένα οχήματα (βραχυχρόνιας μίσθωσης ή leasing), καθώς η κλήση θα αποστέλλεται στην ιδιοκτήτρια εταιρεία αντί για τον παραβάτη – οδηγό, είτε περιπτώσεις όπου οι οδηγοί θα υποστηρίζουν για οποιοδήποτε λόγο ότι δεν έκαναν παράβαση του ΚΟΚ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στην ΕΛΑΣ αναζητούν τον τρόπο ώστε η βεβαίωση των τροχονομικών παραβάσεων και η απόρριψη ή αποδοχή των ενστάσεων να γίνεται με την μικρότερη δυνατή ανθρώπινη παρέμβαση, ώστε να απλουστευτεί η διαδικασία και να συντμηθεί το χρονικό διάστημα.

388 κάμερες μόνο για το «κόκκινο»

Το πρόγραμμα της Περιφέρειας Αττικής για κάμερες καταγραφής παραβίασης του ερυθρού σηματοδότη άρχισε το καλοκαίρι του 2021, με την τοποθέτηση δύο καμερών στη διασταύρωση Λ. Ποσειδώνος και Καλαμακίου. Το πρώτο διάστημα καταγράφονταν περί τις 200 παραβάσεις ημερησίως ανά κάμερα, όμως οι κλήσεις δεν βεβαιώθηκαν ποτέ καθώς το πρόγραμμα ήταν σε πιλοτική φάση.

Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία τοποθέτησης συνολικά 388 καμερών από την Περιφέρεια Αττικής, σε 100 κόμβους που υπέδειξε η Τροχαία με βάση την επικινδυνότητα και τη συχνότητα πρόκλησης ατυχημάτων. Το πρόγραμμα εμφάνισε καθυστέρηση στην υλοποίησή του, με την Περιφέρεια Αττικής να επιβάλλει αρχικό πρόστιμο 100.000 ευρώ στους αναδόχους με βάση τις ρήτρες που υπήρχαν.

Όπως αναφέρει στο ΚΛΙΚ ο αντιπεριφερειάρχης Οδικής Ασφάλειας και Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας, Κωνσταντίνος Μαρκουΐζος (Ιαβέρης), έχουν τοποθετηθεί ήδη οι πρώτες 35 «μπλε» κάμερες. Με ρυθμό τοποθέτησης 85 καμερών ανά μήνα από τέσσερα συνεργεία, προβλέπεται ότι μέχρι τις αρχές Ιουλίου θα έχει τοποθετηθεί το σύνολο των 388 καμερών. Το πότε όμως αυτές θα συνδεθούν με το Ενιαίο Εθνικό Σύστημα Ψηφιακής Καταγραφής και Διαχείρισης Ελέγχων και Προστίμων της Ελληνικής Αστυνομίας ώστε να βεβαιώνουν τις παραβάσεις, παραμένει άγνωστο.

Κάθε κάμερα της Περιφέρειας Αττικής καταγράφει 5 καρέ και ένα βίντεο υψηλής ανάλυσης για τη βεβαίωση της παραβίασης του ερυθρού σηματοφότη. Μάλιστα έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν όχημα ακόμα και αν αυτό περνά το φανάρι με 250 χλμ/ώρα.

Η κάμερα υπολογίζει μία νοητή λευκή γραμμή πριν το φανάρι (ή πριν τη διάβαση πεζών, αν υπάρχει στο σημείο). Αν το όχημα την περάσει με πορτοκαλί, δεν καταγράφεται παράβαση. Αν όμως την περάσει όταν έχει ανάψει το κόκκινο, τότε καταγράφεται η παράβαση.

Σε σχέση με τις κάμερες ΑΙ του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αυτές της Περιφέρειας Αττικής προσφέρουν πιο εύκολη και άμεση διαχείριση των παραβάσεων. «Επειδή οι κάμερες της Περιφέρειας φωτογραφίζουν το πίσω μέρος του οχήματος, δεν απαιτείται θόλωμα της εικόνας για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων», αναφέρει ο αντιπεριφερειάρχης Αττικής.

«Το πρόγραμμα έχει 100% προληπτικό χαρακτήρα. Σκοπός του είναι να διαμορφώσει μία άλλη κουλτούρα και συμπεριφορά στους πολίτες που θέλουν να αυτοκτονήσουν ή να δολοφονήσουν. Θέλουμε να τους αποτρέψουμε, έστω και με το φόβο του προστίμου. Οι κάμερες δεν έχουν εισπρακτικό χαρακτήρα, όπως πολλοί θέλουν να παρουσιάσουν. Η σύμβαση προβλέπει ότι προηγείται τοποθέτηση πινακίδας που ενημερώνει τους οδηγούς ότι στο επόμενο φανάρι υπάρχει κάμερα. Είναι γνωστοποιημένα τα σημεία, οι κάμερες είναι εμφανέστατες», τονίζει ο Κωνσταντίνος Μαρκουΐζος.

You’ve got message

Ο παραβάτης θα λαμβάνει αυτόματα ενημέρωση για νέο έγγραφο στη θυρίδα του στο gov.gr, μέσω αναδυόμενου μηνύματος (push notification) στην εφαρμογή «Gov.gr Wallet», μέσω γραπτού μηνύματος στο κινητό του τηλέφωνο ή με email στα στοιχεία επικοινωνίας που έχει δηλώσει στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας.

Σε περίπτωση που δεν καθίσταται τεχνικά εφικτή η ηλεκτρονική επίδοση θα λαμβάνει την κλήση εγγράφως. Το βεβαιωμένο πρόστιμο θα πρέπει να πληρωθεί εντός 8 μηνών. Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης πληρωμής, η οφειλή θα αποστέλλεται στην ΑΑΔΕ.

Το σύστημα θα υποστηρίζει την ψηφιακή ένσταση του παραβάτη, μέσω τηλεδιάσκεψης μετά από ψηφιακό ραντεβού με την αρμόδια αστυνομική αρχή. Η όποια ένσταση υποβάλλεται εντός τριών ημερών, προθεσμία που αρχίζει από την κοινοποίηση της παράβασης στη θυρίδα του πολίτη στο gov.gr. Ουσιαστικά όμως η προθεσμία είναι μεγαλύτερη, καθώς μετά την πάροδο 10 εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της Π.Β.Π. στη θυρίδα του, εκκινεί η προθεσμία των τριών ημερών.

Το νέο σύστημα θα μπορεί επίσης να ενημερώνει το point system κάθε οδηγού και να προχωρά αυτόματα στην ηλεκτρονική αφαίρεση της άδειας οδήγησης, χωρίς να απαιτείται η αφαίρεση έντυπου εγγράφου.

Με λόγο ή με ράβδο;

Η οδηγική κουλτούρα στην Ελλάδα απέχει δεκαετίες από αυτή των δυτικοευρωπαϊκών χωρών. Καθώς δεν έχει διαμορφωθεί μία εθνική στρατηγική για την εμπέδωση της οδικής ασφάλειας από τις μικρές ηλικίες (οι όποιες πρωτοβουλίες στα σχολεία είναι ιδιωτικές και δεν γίνονται με ενιαίο και πιστοποιημένο τρόπο), η αυστηροποίηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και οι συχνοί έλεγχοι μοιάζουν… μονόδρομος.

«Υπάρχουν δύο τρόποι για να αλλάξει κάποιος νοοτροπία», υποστηρίζει ο κ. Μαρκουΐζος. «Ο πρώτος είναι να πείσουμε τους γονείς να αποτελέσουν τα καλύτερα παραδείγματα για τα παιδιά τους. Αυτό απαιτεί μία μεγάλη καμπάνια σε όλα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και πολλά χρόνια. Ο δεύτερος είναι με τη μέθοδο του “μπαμπούλα”. Με την αυστηροποίηση του Ποινικού Κώδικα και του ΚΟΚ, με την εισαγωγή της έννοιας της υποτροπής. Το σημαντικότερο όλων είναι να υπάρχει ο αυστηρός έλεγχος, όπως για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή για την μη χρήση κράνους. Δυστυχώς ο Έλληνας φοβάται για τα λεφτά και το πορτοφόλι του, δεν φοβάται για τη ζωή του. Έστω και με αυτό τον τρόπο επιτεύχθηκε το 2025 μείωση των θανάτων σε τροχαία κατά 21%. Το ποσοστό μπορεί να είναι μία “ανοησία”, όμως 140 περισσότερες οικογένειες έχουν τα παιδιά τους στο σπίτι».