Πόσο γρήγορα ξεχάσαμε τον Χίτλερ…

Στο δείπνο που έγινε εκείνο το βράδυ στις Βρυξέλλες, μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής, παρουσία του Νταίηβιντ Κάμερον, έλαβαν τον λόγο οι περισσότεροι από τους ηγέτες των υπολοίπων 27 κρατών, για να πουν δυο λόγια για το θέμα του Brexit, που είναι και ίσως θα είναι για καιρό το θέμα της εποχής. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός με το γνωστό και χωρίς γραβάτα επαρχιώτικο στυλ του, πήρε κάποια στιγμή και αυτός τον λόγο για να πει μεταξύ άλλων, ότι ήταν έκπληκτος με την κατάσταση στην Βρετανία, γιατί παρ’ ότι υπήρχαν δυο επιλογές, οι Βρετανοί δεν ήταν προετοιμασμένοι και για τα δυο ενδεχόμενα. Όπως ήταν φυσικό όλη η αίθουσα ξέσπασε σε γέλια, γιατί όλοι θυμούνται βέβαια, το πώς στην ελληνική πραγματικότητα ένα «Όχι», γίνεται «Ναι» με συνοπτικές διαδικασίες. Είναι μια τεχνογνωσία άγνωστη στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, που για άγνωστους λόγους σέβονται τις ετυμηγορίες των λαών τους, αν έστω και από ανοησία τις προκαλέσουν.

Στην ανάλυση των αιτίων του Brexit, που είχε κάνει πριν δυο μέρες στην Αθήνα ο Έλληνας Πρωθυπουργός, είχε πει ότι κατά την δική του γνώμη, η Ευρώπη θα έπρεπε να προσέξει τις πολιτικές που ακολουθεί γιατί δίνουν την ευκαιρία, σ’ έναν άκρατο και επικίνδυνο λαϊκισμό να κερδίζει πόντους. Ίσως να του ξεφεύγει ότι η Κυβέρνηση των ΣυριζΑνέλ της οποίας ηγείται, είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της επικράτησης του λαϊκισμού.

 Μερικές φορές-πάρα πολύ συχνά μάλλον- παρακολουθώντας τον Τσίπρα να μιλάει, έχεις την εντύπωση, ότι αποδεικνύεται έμπρακτα η θεωρία των πολλαπλών διαστάσεων σ’ ένα και μόνο Σύμπαν. Ο Τσίπρας είναι, ομολογουμένως από άλλη διάσταση.

Αλλά στην Ελλάδα, είμαστε και συνηθισμένοι σε πολιτικούς που άλλα λένε κι άλλα κάνουν, οπότε όλα αυτά τα καταπίνουμε χωρίς να μας κάνουν και εντύπωση πια.

Αλλά στην Βρετανία; Πως είναι δυνατόν οι φλεγματικοί Βρετανοί να ψηφίσουν κάτι, του οποίου δεν έχουν μετρήσει τις επιπτώσεις. Πολλοί είπαν ότι η επικράτηση του Brexitστην Βρετανία, οφείλεται στις νωπές ακόμη αναμνήσεις της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, όπου ο ήλιος δεν έδυε ποτε κλπ. Άλλοι είπαν ότι οφείλεται στην ξενοφοβία των Εγγλέζων εξ αιτίας της έξαρσης του προσφυγικού προβλήματος στην Ευρώπη. Άλλοι πιο πραγματιστές και συνωμοσιολόγοι είπαν ότι μπορεί και να οφείλεται στο ότι ο Κάμερον είχε υπογράψει την ευρωπαϊκή σύμβαση για μείωση των ρύπων, που θα έθιγε πολλές βιομηχανίες.

Πιθανά είναι όλα. Αλλά το πιο πιθανό απ’ όλα είναι το να οφείλεται στην διάχυτη έξαρση του ευρωσκεπτικισμού που έχει επικρατήσει σε όλην την Ευρώπη και που είναι και η αιτία για την άνοδο λαϊκιστών που άλλοτε φοράνε δεξιά και άλλοτε αριστερή προβιά.

Η βασική αιτία γι αυτόν τον ευρωσκεπτικισμό, είναι φυσικά οι πολιτικές λιτότητας, που εφαρμόζονται στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια της κρίσης. Δικαιολογημένη η σκέψη. Αλλά και γεμάτη άγνοια. Οι ευρωπαϊκοί λαοί προφανώς δυσκολεύονται να κατανοήσουν μιαν πραγματικότητα, ίσως και γιατί δεν έχει εξηγηθεί αρκετά. Ότι ο κόσμος ολόκληρος έχει αλλάξει. Είκοσι χρόνια πριν και μετά την πτώση του Σοβιετικού μπλοκ, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν κυρίαρχη οικονομικά, δεύτερη μόνο μετά τις ΗΠΑ σε οικονομική ευρωστία. Μέσα στα είκοσι τελευταία χρόνια όμως ο κόσμος άλλαξε. Και άλλαξε γιατί μπήκαν ξαφνικά στο παιχνίδι η Κίνα και η Ινδία κατά πρώτο λόγο και η Ρωσία που με τον Πούτιν ανέκαμψε και σε κάποιο μέτρο και η Βραζιλία. Ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας μεταφέρθηκε σ’ αυτές τις χώρες, τα BRICsόπως ονομάστηκαν για συντομία από τα αρχικά των χωρών αυτών. Η οικονομική δύναμη που μεταφέρθηκε εκεί, προφανώς από κάπου έφυγε. Και κυρίως έφυγε από την Ευρώπη, που ακολουθούσε ένα άλλο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο. Για να αντιμετωπίσει αυτήν την κρίση η Ευρώπη, έπρεπε να αναμορφωθεί οικονομικά, αν ήθελε να επιζήσει σ’ αυτόν τον ανταγωνιστικό κόσμο και γι αυτό επικράτησαν οι πολιτικές λιτότητας, που σκοπό έχουν κυρίως να συγκρατήσουν το δημοσιονομικό κόστος, μια και αυτό το οικονομικό μοντέλο είναι εκτός εποχής. Όπως ήταν φυσικό η πολιτική της λιτότητας, έφερε γκρίνια. Αλλά έφερε και άνοδο των λαϊκιστών, που απλώς υπόσχονται ότι τους έρθει στο κεφάλι απλώς μέχρι να φτάσουν στην Εξουσία. Μετά το τροπάρι αλλάζει.

Και κάπως έτσι ο ευρωσκεπτικισμός έγινε η κυρίαρχη τάση της εποχής.

Αλλά ξεχνάμε κάτι βέβαια. Ξεχνάμε τον Χίτλερ. Που ανέβηκε στην εξουσία, μέσα στην μεγάλη κρίση που μάστιζε την Γερμανία μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Ξεχνάμε επίσης, ότι από τον καιρό που υπήρξε ο ευρωπαϊκός χώρος και μέχρι το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου, ήταν ο χώρος συνεχών πολέμων. Οι διαφορές που τώρα λύνονται με λεκτικές αντεγκλήσεις για να καταλήξουν τελικά σε κάποιον συμβιβασμό, μέχρι κάποιες δεκαετίες πριν λύνονταν με κάποιον μικρό ή μεγάλο πόλεμο. Είναι νωπό ακόμη το παράδειγμα της φρίκης που ακολούθησε, όταν διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία στην δεκαετία του ενενήντα.

Επικρατεί επίσης κάποια αριστερή καραμέλα περί κάποια φανταστικής Ευρώπης των Λαών. Μα οι άνθρωποι που συνεδριάζουν συσκέπτονται και τελικά έστω και αργά καταλήγουν σε κάποια λύση, είναι οι εκλεγμένοι ηγέτες των λαών της Ευρώπης. Θα ήταν καλύτερα να στέλναμε κάποιους περαστικούς να συνεδριάζουν και να παίρνουν τις αποφάσεις, ώστε να γίνει η Ευρώπη κάτι άλλο;

Πολλοί επίσης κατηγορούν την Ευρώπη για γραφειοκρατία. Ίσως κάποιοι και να έχουν δίκιο. Αλλά το να κατηγορούμε και εμείς την Ευρώπη, που έχουμε κάνει την γραφειοκρατία , Τέχνη, είναι κάπως οξύμωρο.

Το μεγαλύτερο επίτευγμα αυτής της Ευρώπης, είναι το ότι για πρώτη φορά ο ευρωπαϊκός χώρος κατάφερε να ζήσει 70 χρόνια χωρίς πολέμους. Κι αυτό δεν είναι λίγο. Το ότι επίσης μπορούμε να κινούμαστε ελεύθερα και να αναζητούμε την τύχη και το μέλλον μας, είναι ένα άλλο επίτευγμα.

Αυτά για κάποιους δεν είναι ούτε ωραία, ούτε ανεκτά, ούτε και αρκετά. Υπάρχουν πολλοί που πράγματι μισούν την ευρωπαϊκή ιδέα. Είναι εκείνοι που δεν μπόρεσαν να χωνέψουν την ήττα και την πτώση του Ναζισμού. Αλλά είναι και εκείνοι που δεν μπόρεσαν και δεν μπορούν να χωνέψουν την ήττα του Σταλινισμού και την διάλυση του Σοβιετικού μπλοκ. Είναι πολλοί που θα προτιμούσαν ένα απολυταρχικό καθεστώς Κόκκινο ή Μαύρο. Και δεν χάνουν ευκαιρία να το δείξουν. Ιδίως αυτήν την εποχή του ευρωσκεπτικισμού.

Και είμαστε και εμείς που πολύ εύκολα μπορούμε να κόψουμε το κλαδί πάνω στο οποίο καθόμαστε.