Αγνώριστες ή απλώς διαφορετικές; Τα supermodels, οι πλαστικές επεμβάσεις και η δύσκολη σχέση μας με τον χρόνο

Κάθε φορά που μια νέα φωτογραφία μιας διάσημης γυναίκας εμφανίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ίδια συζήτηση μοιάζει να ξεκινά από την αρχή. Τα σχόλια πέφτουν βροχή, οι συγκρίσεις με παλαιότερες εικόνες γίνονται σχεδόν ακαριαία και οι εικασίες γύρω από πιθανές αισθητικές παρεμβάσεις κυριαρχούν. Είναι σαν η δημόσια εικόνα μιας γυναίκας να μην της ανήκει πλέον, αλλά να αποτελεί αντικείμενο συλλογικής ανάλυσης, σχολιασμού και συχνά αυστηρής κριτικής.

Το τελευταίο διάστημα, στο επίκεντρο βρέθηκαν γνωστά supermodels που για δεκαετίες θεωρούνταν η επιτομή της ομορφιάς. Πρόσωπα που καθόρισαν ολόκληρες εποχές στη μόδα και πρωταγωνίστησαν σε αμέτρητα εξώφυλλα περιοδικών βρέθηκαν ξανά στο μικροσκόπιο. Κάποιοι μίλησαν για Botox, άλλοι για fillers, κάποιοι για lifting και άλλοι για αισθητικές διορθώσεις που ίσως άλλαξαν τα χαρακτηριστικά τους.

Ωστόσο, όσο περισσότερο παρακολουθεί κανείς αυτή τη συζήτηση, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεται ότι το θέμα δεν είναι οι ίδιες οι γυναίκες. Το θέμα είναι η δική μας σχέση με τον χρόνο.

Η γενιά που μεγάλωσε βλέποντας την τελειότητα

Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, η βιομηχανία της μόδας δημιούργησε πρόσωπα που έμοιαζαν σχεδόν μυθικά. Τα supermodels της δεκαετίας του ’90 και των αρχών του 2000 δεν ήταν απλώς όμορφες γυναίκες. Ήταν σύμβολα μιας ολόκληρης εποχής.

Οι φωτογραφίες τους βρίσκονταν παντού. Σε περιοδικά, τηλεοπτικές διαφημίσεις, πασαρέλες και καμπάνιες πολυτελών οίκων. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, αυτές οι γυναίκες ενσάρκωναν την ιδέα της απόλυτης ομορφιάς.

Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι θυμούνται ακόμη εκείνες τις εικόνες σαν να τραβήχτηκαν χθες. Στην πραγματικότητα, έχουν περάσει είκοσι ή και τριάντα χρόνια. Ο χρόνος όμως δεν λειτουργεί μόνο για τους απλούς ανθρώπους. Λειτουργεί για όλους.

Και κάπου εκεί εμφανίζεται μια αντίφαση. Θέλουμε να βλέπουμε τις γυναίκες αυτές όπως τις θυμόμαστε, αλλά ταυτόχρονα περιμένουμε να συνεχίσουν να υπάρχουν στο παρόν. Θέλουμε να είναι ίδιες, αλλά και σύγχρονες. Να μεγαλώνουν, αλλά χωρίς να φαίνεται. Να παραμένουν φυσικές, αλλά χωρίς σημάδια ηλικίας.

Πρόκειται για μια απαίτηση που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί πραγματικά να ικανοποιήσει.

Η άνοδος της αισθητικής ιατρικής

Η αισθητική ιατρική έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία είκοσι χρόνια. Κάποτε οι επεμβάσεις ήταν περιορισμένες και συχνά εύκολα αναγνωρίσιμες. Σήμερα, η τεχνολογία, η επιστήμη και η εξειδίκευση των γιατρών έχουν δημιουργήσει νέες δυνατότητες.

Botox, υαλουρονικό οξύ, βιοδιεγέρτες κολλαγόνου, θεραπείες αναγέννησης του δέρματος, laser, ραδιοσυχνότητες και δεκάδες ακόμη τεχνικές αποτελούν πλέον μέρος μιας βιομηχανίας δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις θεραπείες δεν στοχεύουν στη ριζική αλλαγή της εμφάνισης. Αντίθετα, έχουν ως στόχο τη διατήρηση μιας πιο ξεκούραστης και νεανικής εικόνας.

Παρόλα αυτά, η δημόσια συζήτηση συνεχίζει να αντιμετωπίζει τις αισθητικές παρεμβάσεις σχεδόν αποκλειστικά μέσα από ένα δίπολο: φυσικό ή τεχνητό.

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν κάνει καμία παρέμβαση και φαίνονται διαφορετικοί λόγω ηλικίας, απώλειας βάρους ή ορμονικών αλλαγών.

Υπάρχουν άλλοι που έχουν πραγματοποιήσει αρκετές θεραπείες χωρίς να μπορεί κανείς να το αντιληφθεί. Και υπάρχουν φυσικά και περιπτώσεις υπερβολής, οι οποίες συχνά γίνονται πρωτοσέλιδα ακριβώς επειδή αποτελούν εξαίρεση.

Η πίεση που δεν σταματά ποτέ

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση που σπάνια συζητείται.

Οι περισσότερες γυναίκες που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων εργάζονται σε έναν χώρο που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην εικόνα. Η εμφάνιση δεν είναι απλώς ένα προσωπικό χαρακτηριστικό. Είναι κομμάτι της επαγγελματικής τους ταυτότητας.

Σε πολλούς άλλους κλάδους, η εμπειρία θεωρείται πλεονέκτημα. Στον χώρο της μόδας και της ψυχαγωγίας, η νεότητα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμο νόμισμα.

Αυτό δημιουργεί μια ιδιότυπη πίεση. Από τη μία πλευρά, η κοινωνία επικρίνει όσους καταφεύγουν σε αισθητικές παρεμβάσεις. Από την άλλη, συχνά επικρίνει με την ίδια ένταση όσους επιλέγουν να μην κάνουν τίποτα.

Μια γυναίκα μπορεί να χαρακτηριστεί «παραμελημένη» αν εμφανίσει εμφανή σημάδια γήρανσης και ταυτόχρονα «αγνώριστη» αν προσπαθήσει να τα περιορίσει.

Σε αυτό το παράδοξο περιβάλλον, η ισορροπία γίνεται σχεδόν αδύνατη.

Η εποχή των φίλτρων και της τεχνητής νοημοσύνης

Η κατάσταση έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκη με την έλευση των social media.

Ποτέ άλλοτε στην ιστορία οι άνθρωποι δεν είχαν εκτεθεί σε τόσο μεγάλο αριθμό εικόνων καθημερινά. Κάθε μέρα βλέπουμε χιλιάδες πρόσωπα, τα περισσότερα επεξεργασμένα με φίλτρα, εφαρμογές βελτίωσης εικόνας ή εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Αυτό έχει επηρεάσει βαθιά την αντίληψή μας για το τι θεωρείται φυσιολογικό.

Δέρματα χωρίς πόρους, πρόσωπα χωρίς ρυτίδες, τέλεια συμμετρία και αψεγάδιαστα χαρακτηριστικά παρουσιάζονται πλέον ως κάτι συνηθισμένο. Το αποτέλεσμα είναι ότι η πραγματική ανθρώπινη εμφάνιση αρχίζει να μοιάζει σχεδόν ασυνήθιστη.

Όταν λοιπόν βλέπουμε μια διάσημη γυναίκα σε μια ανεπεξέργαστη φωτογραφία, συχνά εκπλησσόμαστε όχι επειδή φαίνεται διαφορετική, αλλά επειδή μοιάζει πιο ανθρώπινη από ό,τι έχουμε συνηθίσει.

Το δικαίωμα να αλλάζεις

Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της συζήτησης είναι ότι συχνά ξεχνάμε κάτι πολύ απλό: οι άνθρωποι αλλάζουν.

Αλλάζει το πρόσωπο, αλλάζει το σώμα, αλλάζει η έκφραση, αλλάζει ακόμη και ο τρόπος που κάποιος στέκεται μπροστά στον φακό.

Δεν είναι απαραίτητο κάθε αλλαγή να εξηγείται από μια επέμβαση. Ούτε είναι απαραίτητο κάθε επέμβαση να αντιμετωπίζεται ως αποτυχία ή ως ένδειξη ματαιοδοξίας.

Η επιθυμία να αισθάνεται κανείς καλά με την εικόνα του είναι βαθιά ανθρώπινη. Άλλοι την εκφράζουν μέσω της άσκησης, άλλοι μέσω της διατροφής, άλλοι μέσω της μόδας και άλλοι μέσω της αισθητικής ιατρικής.

Το ζητούμενο δεν είναι να συμφωνούν όλοι με όλες τις επιλογές. Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίζουμε ότι πρόκειται για προσωπικές αποφάσεις.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι οι πλαστικές επεμβάσεις

Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα που προκύπτει από όλη αυτή τη συζήτηση, είναι ότι οι πλαστικές επεμβάσεις αποτελούν συχνά το σύμπτωμα και όχι την αιτία.

Η πραγματική αιτία βρίσκεται στην κοινωνική εμμονή με τη νεότητα.

Σε έναν κόσμο που αποθεώνει τη φρεσκάδα, την ταχύτητα και τη συνεχή ανανέωση, η γήρανση αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν πρόβλημα που πρέπει να λυθεί. Η αγορά ομορφιάς, η βιομηχανία της μόδας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η διαφήμιση ενισχύουν καθημερινά αυτό το μήνυμα.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Οι άνθρωποι αισθάνονται πίεση να διατηρήσουν μια νεανική εικόνα και στη συνέχεια επικρίνονται επειδή προσπαθούν να το πετύχουν.

Μια διαφορετική ματιά στην ομορφιά

Ίσως έχει έρθει η στιγμή να δούμε την ομορφιά διαφορετικά.

Όχι ως μια στατική εικόνα που παγώνει στον χρόνο, αλλά ως κάτι που εξελίσσεται. Όπως αλλάζει η προσωπικότητα, οι εμπειρίες και οι προτεραιότητες ενός ανθρώπου, έτσι αλλάζει και η εμφάνισή του.

Οι γυναίκες που κάποτε περπατούσαν στις μεγαλύτερες πασαρέλες του κόσμου δεν είναι οι ίδιες γυναίκες που ήταν στα είκοσι ή στα τριάντα τους χρόνια. Είναι πιο ώριμες, πιο έμπειρες και συχνά πιο ισχυρές.

Ίσως λοιπόν η ουσιαστική συζήτηση να μην αφορά το αν ένα πρόσωπο έχει αλλάξει. Αυτό είναι αναπόφευκτο. Η ουσιαστική συζήτηση αφορά το κατά πόσο είμαστε έτοιμοι να αποδεχτούμε ότι η ομορφιά δεν χρειάζεται να παραμένει αμετάβλητη για να εξακολουθεί να υπάρχει.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, οι πιο ενδιαφέροντες άνθρωποι δεν είναι εκείνοι που κατάφεραν να σταματήσουν τον χρόνο. Είναι εκείνοι που κατάφεραν να συμβαδίσουν μαζί του χωρίς να χάσουν την ταυτότητά τους.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας. Όχι να νικήσουμε τη γήρανση, αλλά να συμφιλιωθούμε μαζί της. Να αποδεχτούμε ότι η αλλαγή δεν είναι εχθρός της ομορφιάς. Είναι μέρος της. Και να θυμόμαστε ότι πίσω από κάθε φωτογραφία, πίσω από κάθε εξώφυλλο και πίσω από κάθε δημόσια εικόνα, υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει το δικαίωμα να μεγαλώνει, να εξελίσσεται και να αλλάζει, όπως ακριβώς συμβαίνει με όλους μας.