«Έμαθα πως είσαι MAGA»

Συμφωνούμε όλοι ότι η δημόσια παρουσία της γεννήθηκε μέσα από ένα αυθεντικό και βαθιά ανθρώπινο αίτημα, αυτό της δικαιοσύνης για την τραγωδία των Τεμπών. Πλέον όμως η Μαρία των Τεμπών, όπως την αποκαλούν συχνά, δεν είναι μόνο αυτό. Είναι επικεφαλής ενός κόμματος -έστω χωρίς τυπικό αρχηγό ακόμη- και αρχίζει να ξεδιπλώνει συνειδητά  το αντισυστημικό της αφήγημα. Άλλωστε όπως υποστηρίζει «Δεξιά και Αριστερά είναι χαρακτηρισμοί που ανήκουν στο παλιό πολιτικό σύστημα» ενώ η ίδια συνομιλεί «με ανθρώπους που ανήκουν σε όλα τα κόμματα και όλες τις ιδεολογίες».

Το να προτείνεις όμως δημόσια διαβούλευση για ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα που έχει να κάνει με την αυτοδιάθεση του σώματος των γυναικών, δεν είναι ουδέτερο, ούτε υπερκομματικό. Είναι σαφής πολιτική θέση. Και αυτή η θέση εντάσσεται καθαρά σε μια αντι-woke ατζέντα, πολύ μακριά από οποιαδήποτε προοδευτική ιδεολογία, ακόμη κι αν ντύνεται με το μανδύα του «ούτε δεξιά ούτε αριστερά».

Κι εδώ κάπου το πράγμα αρχίζει να γίνεται πιο ενδιαφέρον ή μάλλον επικίνδυνο.. Λίγες μέρες πριν μας γυρίσει πίσω στο χρόνο με τις οπισθοδρομικές της απόψεις σχετικά με την άμβλωση, είχε απευθύνει χαιρετισμό σε εκδήλωση της Πανελλήνιας Κίνησης κατά του ψηφιακού ολοκληρωτισμού «Έξοδος» με θέμα «Πριν είναι αργά υπερασπιζόμαστε την ελευθερία στην Ψηφιακή Εποχή».  Τι σημαίνει αυτό; Σε περίπτωση που κάποιος δεν κατάλαβε, στο συγκεκριμένο βίντεο η πρώην πρόεδρος του συλλόγου συγγενών θυμάτων των Τεμπών παίρνει ξεκάθαρη θέση κατά του Προσωπικού Αριθμού και της ψηφιακής ταυτότητας δηλώνοντας ότι «η συγκέντρωση όλων των προσωπικών μας στοιχείων και η ελεύθερη και αυτόβουλη διαχείριση τους από τα κέντρα εξουσίας δεν προσδίδει ούτε ασφάλεια ούτε εμπιστοσύνη». Η ιστοσελίδα της οργάνωσης «Έξοδος», βρίθει θρησκευτικών αναφορών, ενώ οι δράσεις της φιλοξενούνται συστηματικά σε διάφορες άλλες θρησκευτικές σελίδες. Δε μιλάμε εδώ για ένα γενικό προβληματισμό γύρω από την τεχνολογία και τα δικαιώματα. Μιλάμε προφανώς για ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο, όπου ο ψηφιακός φόβος συναντά το θρησκευτικό συντηρητισμό και την καχυποψία απέναντι σε κάθε θεσμική λειτουργία. Μιλάμε για το γνώριμο αφήγημα όπου κάποιοι «μας φακελώνουν» για να μας ελέχγουν. Για όσους βλέπουν παντού σκοτεινά κέντρα εξουσίας και μετατρέπουν κάθε δημόσια συζήτηση σε πεδίο συνωμοσιολογίας.

Η Καρυστιανού πάει MAGA;

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η αντισυστημική ρητορική της Καρυστιανού αντλεί σε αρκετές περιπτώσεις το ρεπερτόριο της από τη μεγάλη του Τραμπ σχολή. Το ότι πρόσφατα σε συνέντευξη της εκφράστηκε με σαφή συμπάθεια για το πρόσωπο του Αμερικανού Προέδρου δε σημαίνει ότι ταυτίζεται και ιδεολογικά με τον Τραμπισμό αλλά δεν μπορείς να παραβλέψεις και τα κοινά σημεία.

Άλλωστε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο πρώτος διδάξας σε αυτό που ονομάζουμε culture wars, μετατρέποντας  θέματα αξιακά που έχουν να κάνουν με την  ταυτότητα, το φύλο και την ηθική σε πολιτικά εργαλεία και συμβολικά πεδία σύγκρουσης.

Και μέσα από αυτά τα εργαλεία σύγκρουσης αναδείχτηκε και η Μαρία Καρυστιανού. Το σύνθημα της «κάθαρσης» και ότι όλοι οι πολιτικοί είναι διεφθαρμένοι σε συνδυασμό με την αμφισβήτηση των θεσμών μετατρέπει ευθέως την πολιτική σύγκρουση σε ηθική αντιπαράθεση. Και μπορεί να υστερεί σε επίπεδο πολιτικών επιχειρημάτων αλλά η επίκληση στην ηθική και στο σάπιο πολιτικό σύστημα επικοινωνιακά πιάνει στο αντισυστημικό κοινό που απευθύνεται. Στις ΗΠΑ, ο Τραμπ το αποκαλούσε «drain the swamp». Οι καθαροί πολίτες απέναντι σε ένα διεφθαρμένο κατεστημένο. Η ρητορική έτσι βασίζεται σε συνθήματα με έντονο συναισθηματικό φορτίο και όχι σε επεξεργασμένες πολιτικές θέσεις. Αυτό ήταν σαφές και στη συνέντευξη της Καρυστιανού όπου φάνηκε αρκετά ανέτοιμη να απαντήσει για συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις του νέου κόμματος.

Το γεγονός ότι χρησιμοποιεί επικοινωνιακά εργαλεία που θυμίζουν Τραμπ δε σημαίνει αυτομάτως ότι έχει αντιγράψει όλο το εγχειρίδιο MAGA. Ούτε ότι μιλάμε για ίδια ατζέντα ή πολιτική στόχευση- τα μεγέθη είναι προφανώς διαφορετικά. Υπάρχει όμως ένα διεθνές αντισυστημικό ρεπερτόριο από το οποίο φαίνεται να αντλούν πολλά κόμματα και πρόσωπα που κινούνται στον άξονα αντισυστημικής ακροδεξιάς ο οποίος ανεβαίνει επικίνδυνα και στην Ευρώπη. Και μπορεί να είναι νωρίς για ταμπέλες, αλλά προσωπικά μια περιέργεια την έχω: όταν η κουβέντα πάει στο μεταναστευτικό, τι θα ακούσουμε; Εκεί θα φανεί αν η ρητορική σταματάει στην επικοινωνία ή αν η Καρυστιανού το πάει.. φουλ MAGA.