Κι αν ο Εντογάν είναι μοχλός του Πούτιν για να φτιάξει δεύτερο πολεμικό μέτωπο εντός του ΝΑΤΟ ;
Οι γεωπολιτικές σταθερές έχουν γίνει τόσο ρευστές που κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πως αποκλείονται ξαφνικές μετατοπίσεις, ιδίως όταν πρόκειται για την Τουρκία που παίζει σε διπλό ταμπλό
Εδώ και ένα μήνα περίπου και με αυξανόμενη συνεχώς ρητορική ένταση αυτά που λέγονται και από τον ίδιο τον Ερντογάν, αλλά και άλλους αξιωματούχους της Τουρκίας, έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.
Ενώ οι τουρκικές απειλές μέχρι και πριν μερικούς μήνες ήταν γενικόλογες, με αναμνησεις κυρίως από πολεμικές νίκες της Τουρκίας στο παρελθόν, τις τελευταίες μέρες έχουν γίνει πολύ συγκεριμένες πολεμικές απειλές, με κορωνίδα την φράση που ο Ερντογάν έχει ήδη επαναλάβει δυο τρεις φορές “Θα έρθουμε ξαφνικά ένα βράδυ”.
Στην πραγματικοτητα η Τουρκία φτιάχνει βασικά ένα συγκεκριμένο αφήγημα που ξεκίνησε πριν από δυο-τρία χρόνια όταν άρχισε να αμφισβητεί τις συνθήκες της Λωζάνης, με σύγχρονη ρητορική που ζητούσε την αποστρατικοποίηση των ελληνικών νησιών. Τον τελευταίο καιρό το αφήγημα αυτό έχει “εμπλουτιστεί” με τρόπο που θεωρεί “παράνομη” την κατοχή των ελληνικών νησιών από την Ελλάδα.
Αν κανείς βάλει μαζί όλες τις πρόσφατες δηλώσεις του Ερντογάν θα δει ότι θυμίζουν όσο τίποτε άλλο την διαρκείας μιας ώρας ομιλία του Πούτιν τον Φεβρουάριο του 2022 , δυο μέρες πριν ξεκινήσει την εισβολή στην Ουκρανία.
Κάθε βράδυ στα τουρκικά κανάλια δημοσιογράφοι και αναλυτές κάνουν ασκήσεις επί χάρτου, αναλύοντας τις προοπτικές και τους πιθανούς στόχους μιας τουρκικής εισβολής είτε σε νησιωτικό ελληνικό έδαφος είτε ακόμη και στην Θράκη, όπου σύμφωνα με κάποιους αναλυτές ο φράκτης που έχει στήσει η ελληνική πλευρά για να ανακόψει τις προσφυγικές ροές είναι στην πραγματικότητα για να εμποδίσει τα τουρκικά τανκς να προελάσουν σε ελληνικό έδαφος.
Η Ελλάδα είναι βέβαια συνηθισμένη στις τουρκικές απειλές που σταθερά μέσα στα χρόνια γίνονταν για εσωτερική κυρίως κατανάλωση, όταν ο Ερντογάν αντιμετώπιζε προβλήματα είτε στην οικονομία είτε για οποιοδήποτε λόγο οι δημοσκοπήσεις τον έδειχναν χαμηλα.
Ο Ερντογάν έχοντας μπροστά μια δύσκολη εκλογική αναμέτρηση σε λιγότερο από ένα χρόνο, χρειάζεται – έτσι όπως σκέφτεται ο ίδιος – ένα πολεμικό αφήγημα για να συσπειρώσει τπους ψηφοφόρους, μια πρακτική που συχνά ακολουθούν δικτατορικά καθεστώτα , όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Η αρχική πρόθεση του Ερντογάν για κάνει πραγματικότητα αυτό το αφήγημα, ήταν μια εισβολή στην Συρία, προκειμένου να δημιουργήσει μιά ζώνη ασφαλείας 30 χιλομέτρων γύρω από τα νότια σύνορα της Τουρκίας. Τα αυστηρά μηνύματα όμως που έλαβε τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από τον Πούτιν όταν συναντήθηκε μαζί του πριν μερικές εβδομάδες έβαλαν στον πάγο, αυτήν την προοπτική.
Έτσι, με την Συρία εκτός των πλάνων του, το ενδιαφέρον του από τότε στράφηκε αποκλειστικά στην Ελλάδα, με την γνωστή οξεία και πολεμική ρητορική.
Σε άλλες εποχές θα λέγαμε ότι όλα αυτά εντάσσονται στην γνωστή τακτική του Ερντογάν και δεν πρόκειται να ξεπεράσουν ποτέ αυτό το επίπεδο, γιατί εκτός των άλλων ένα παρόμοιο εγχείρημα θα είχε πολλές πρακτικές δυσκολίες καθώς ειδικά η αεροπορία του Ερντογάν δεν βρίσκεται στο καλύτερο επίπεδο της, σε αντίθεση με την ελληνική αεροπορία που έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Αυτό που διαφοροποιεί την σημερινή εποχή, είναι το ότι από την στιγμή που άρχισε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι γεωπολιτικές ισορροπίες μπήκαν σε μια καινούργια φάση ρευστότητας που θα αποκρυσταλωθεί μόνο όταν τελειώσει αυτός ο πόλεμος, του οποίου το τέλος κανείς δεν μπορεί ακόμη να διακρίνει.
Με τις πολεμικές επιχειρήσεις να μην πηγαίνουν τόσο καλά όσο θα ήθελε ο Πούτιν και να εντοπίζονται πλέον στα νοτιοανατολικά της Ουκρανίας, όπου μάλιστα εξελίσσεται μια ουκρανική αντεπίθεση, το αφήγημα του Πούτιν για την Ουκρανία δεν είναι στα καλύτερα του. Ήδη έχουν αρχίσει από καιρό να εμφανίζονται δυσκολίες στην προώθηση των ρωσικών στρατευμάτων αλλά και στον επανεξοπλισμό τους με αποτέλεσμα η Ρωσία να στρέφεται για προμήθειες ακόμη και στην Βόρεια Κορέα.
Με τον πόλεμο να έχει γίνει και μια οικονομική διελκυστίνδα με επίκεντρο το ρωσικό φυσικό αέριο και το πετρέλαιο και την Ευρώπη να απειλεί με πλαφόν, ο Πούτιν θα έβλεπε με καλό μάτι έναν εντυπωσιακό αντιπερασπισμό.
Και εδώ μπαίνει στο κάδρο ο Ερντόγάν. Από την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία, η Τουρκία είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν πήρε μέρος στις κυρώσεις που επέβαλε η Δύση στην Ρωσία.
Το φλερτ της Τουρκίας με την Ρωσία δεν είναι καινούργο, αλλά ξεκίνησε στην πιο πρόσφατη φάση του με παράδοξο τρόπο όταν πριν χρόνια και στην διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων στην Συρία, η Τουρκία κατέρριψε ένα ρωσικό αεροσκάφος. Το γεγονός αυτό αντί να προκαλέσει κρίση στη σχέση των δύο χωρών κατέληξε μετά από λίγους μήνες σε έναν θερμό εναγκαλισμό του Πούτιν με τον Ερντογάν. Αυτός ο εναγκαλισμός πήρε ακόμη πιο απρόοπτη μορφή όταν η Τουρκία αν και χώρα του ΝΑΤΟ αγόρασε το περιόνυμο πια πυραυλικό σύστημα Σ-400. Αυτό οδήγησε σε κάπιες κυρώσεις από τις ΗΠΑ που κατέληξαν στο να αποβληθεί η Τουρκία από την δυνατότητα εξαγοράς των πιο σύγχρονων πολεμικών αεροπλάνων των ΗΠΑ των F-35.
Στο διάστημα των έξη και πλέον μηνών του πολέμου στην Ουκρανία, η Τουρκά παίρνει συχνά θέση που είναι πιο κοντά στα συμφέροντα της Ρωσίας παρά της Δύσης. Θυμόμαστε τα παζάρια που έκανε και ακόμη κάνει, για μια ιδιαίτερη και στρατηγικής σημασίας κίνηση του ΝΑΤΟ σχετικά με την ένταξη στην συμμαχία της Σουηδίας και της Φινλανδίας.
ΣΕ μια πρόσφατη ομιλία ο Ερντογάν είπε ότι η Δύση έκανε λάθος καταδικάζοντας την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, υπονοώντας ότι θα ήταν επίσης λάθος η Δύση να πάρει παρόμοια θεση αν ποτέ η Τουρκία εισέβαλε σε ελληνικό έδαφος.
Εννοείται ότι η Ρωσία θα έβλεπε με πολύ καλό μάτι, μια στρατιωτική κρίση στους κόλπους του ΝΑΤΟ.
Υπάρχει περίπτωση η Τουρκία να κάνει κάτι τέτοιο, ή ακόμη να εισβάλει στην Ελλάδα και συγχρόνως να στραφεί υπέρ της Ρωσίας και κατά της Δύσης.
Δεν είναι εύκολο αλλά στην μεγάλη γεωπολτική ρευστότητα της εποχής μας, δεν είναι και τελείως αδύνατο.
Η Τουρκία δεν έχει καταφέρει να γίνει αυτό που λέμε “δυτικό” κράτος, παρά τις προόδους που έχει κάνει κατά καιρούς. Από τον καιρό δεν του κάπως “ύποπτου” πραξικοπήματος του 2016, που κανείς δεν ξέρει αν ήταν αληθινό ή κατασκευασμένο από τον Ερντογάν, το καθεστώς του Ερντογάν γίνεται ολοένα και πιο αυταρχικό. Και παρόλο που υποτίθεται ότι σε λιγότερο από ένα χρόνο θα διεξαχθούν εκλογές, κανείς δεν είναι απόλυτα σίγουρος ότι θα διεξαχθούν ομαλά, αν ο Ερντογάν διαπιστώσει ότι χάνει, καθώς γνωρίζει ότι σε τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να χάσει όχι μόνο την εξουσία, αλλά ίσως και την ελευθερία του ή ακόμη και τη ζωή του.
Οι καιροί που ζούμε είναι ιδιαίτερα ασταθείς και ταραγμένοι και κανείς δεν ξέρει ακόμη το τέλος αυτής της κρίσης που ολοένα και βαθαίνει.
Η περίπτωση να λειτουργήσει ο Ερντογάν ως μοχλός του Πούτιν για να δημιουργήσει μια κρίση στο ΝΑΤΟ και στην Δύση συνολικά, είναι δύσκολη, αλλά δεν αποκλείεται.
Εννοείται πως αν συμβεί κάτι τέτοιο και η Τουρκία ταχθεί με το μέρος του Πούτιν και κατά της Δύσης, τότε δεν θα πρόκειται για την αρχή μιας ελληνοτουρκικής σύρραξης, αλλά για την αρχή του Τρίτου Παγκόσμιου Πόλεμου
