Οι 200 μελλοθάνατοι μας χαιρετούν ξανά

…στον τοίχο της Καισαριανής μας φέραν από πίσω

κι ίσα ένα αντρίκειο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό*

Το κεφάλι ψηλά, το βλέμμα αποφασιστικό, τα βήματα σταθερά. Οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν τις τελευταίες ώρες των 200 Ελλήνων κομμουνιστών λίγο πριν εκτελεστούν από τους Ναζί κατακτητές την 1η του Μάη 1944 είναι σοκαριστικά ντοκουμέντα μιας θηριωδίας. Επιπροσθέτως, αποτελούν τεκμήρια γενναιότητας, αγνής πατριωτικής αγάπης και ανιδιοτέλειας του απλού Ελληνικού λαού. Τι θα κάνουμε εμείς, οι σύγχρονοί τους, είναι το αμέσως επόμενο που θα πρέπει να σκεφτούμε.

Οι 200 μελλοθάνατοι σε ιστορικά καρέ

Πριν φτάσουμε εκεί, αξίζει να δούμε τι συνέβη το πρωί της Κυριακής 15 Φεβρουαρίου, όταν και η σελίδα του Facebook, Greece at WWII Archives, δημοσίευσε τις επίμαχες φωτογραφίες. Σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, το σπάνιο υλικό πωλείται στο… Ebay, από έναν πωλητή με έδρα το Βέλγιο. Προς το παρόν, η αυθεντικότητα των φωτογραφιών με τους μελλοθάνατους δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Φέρεται, όμως, να είναι μέρος της συλλογής ενός Γερμανού λοχία, του Χέρμαν Χόιερ, η μονάδα του οποίου δραστηριοποιούταν στη Μαλακάσα.

Οι φωτογραφίες – παράσημα

Πέρα της ιστορικής σημασίας των φωτογραφιών -αν αποδειχθεί η αυθεντικότητά τους, υπάρχει και η συναισθηματική. Η εικόνα πατεράδων και παππούδων, θείων και συγγενών, να βαδίζουν υπερήφανα, με ολική επίγνωση των τελευταίων τους στιγμών, είναι ένα παράσημο για κάθε οικογένεια, για μια πατρίδα που αναγνωρίζει τη θυσία τους.

Για αυτό και θα έπρεπε το υπουργείο Πολιτισμού και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να φροντίσουν να περιέλθει στην κατοχή του Ελληνικού Κράτους αυτές οι φωτογραφίες. Δεν είναι απλά τιμητικό για τους συγκεκριμένους 200  ήρωες. Είναι μια υπενθύμιση προς τις νεότερες γενιές ο τρόπος με τον οποίο, όχι απλά ύψωσαν το παράστημά τους, αλλά και αντιμετώπισαν τον θάνατο.

Μακάρι η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, να κινηθεί τάχιστα. Αυτές είναι οι φωτογραφίες – παράσημα ενός λαού. Με αυτόν τον τρόπο, με ιστορικά ντοκουμέντα δηλαδή, χτίζεται η ιστορική μνήμη και η… καλή μελλοντική τύχη μιας χώρας.

Τι συνέβη την 1^η Μαΐου 1944

Με το πρώτο φως της 1^ης Μαΐου 1944 ξεκίνησε η μεταφορά των 200 πολιτικών κρατουμένων από τις Φυλακές Χαϊδαρίου προς το σκοπευτήριο της Καισαριανής. Η συντριπτική πλειοψηφία των μελλοθάνατων ήταν μέλη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, ενώ πολλοί από αυτούς είχαν ήδη φυλακιστεί κατά τη δικτατορία Μεταξά και παραδόθηκαν στους Ναζί κατακτητές.

Αφορμή για την εκτέλεσή τους στάθηκε η επιτυχημένη επιχείρηση διμοιρίας του ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τον ανθυπολοχαγό Μανώλη Σταθάκη, εναντίον του διοικητή της 41^ης Μεραρχίας Οχυρών και Γερμανού υποστράτηγου, Φραντς Κρεχ.

Επιπροσθέτως, μια ημέρα πριν από την επιχείρηση, Κρητικοί και Άγγλοι είχαν απαγάγει τον υποστράτηγο Κράιπε στην Κρήτη.

Η εκτέλεση των 200 της Καισαριανής και τα γεγονότα που προηγήθηκαν ενέπνευσαν τον Παντελή Βούλγαρη για την ταινία, «Το Τελευταίο Σημείωμα» (2017).

*Απόσπασμα από το ποίημα του Νίκου Καββαδία, Federico Garcia Lorca