Πέραμα: η δικαιοσύνη θα γεννήσει, θα ορίσει, την αλήθεια..

Ο 18χρόνος ρομά Νίκος Σαμπάνης είναι νεκρός από σφαίρες αστυνομικών. Και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ, όσο τραγικό και αν είναι. Όσο κρίμα, όσο τυχαίο, όσο άδικο ή δίκαιο, όσο και αν δεν αρέσει σχεδόν σε κανέναν, όσο κι αν χαίρονται κάποιοι, τα γεγονότα είναι μαζί μας για πάντα, και οι θάνατοι, πολύ περισσότερο.

Η υπόθεση με την καταδίωξη του κλεμμένου οχήματος στο Πέραμα δείχνει να έχει διχάσει σθεναρά την κοινωνία, και κυρίως μεταξύ στρατοπέδων γνώμης, που ήταν ήδη διαμορφωμένα από πριν, και δείχνουν να έχουν διαμορφωθεί για να διχάζονται, και θα συνεχίσουν να διχάζονται με κάθε νέα ευκαιρία.

Η μία αφήγηση: οι ρομά, μια κατατρεγμένη από τον ρατσισμό κοινωνική ομάδα, που ποτέ κανείς δεν κατάλαβε ότι μπορεί να είναι διαφορετική, ότι έχει αυτό το δικαίωμα. Ένα κομμάτι της κοινωνίας που αντιμετωπιζόταν πάντα εχθρικά από το κυρίως σώμα της, δίκην του χρώματος, της φτώχειας, του χαμηλού κοινωνικού στάτους. 

Μια ομάδα που λόγω αυτής της άδικη περιθωριοποίησης, της ταξικής και φυλετικής μαζί, οδηγείται στα άκρα, στο έγκλημα, όπως κάθε φτωχός και κατατρεγμένος. Μια αθώα, όμορφη, πολύχρωμη φυλή, που χρειάζεται την ανοχή και την αγάπη μας, την βοήθεια και την αμέριστη στήριξη μας, την ανοχή να μπορεί να διαφέρει. Μια αγνή αδικημένη μειονότητα που και όταν εγκληματεί, δικαιολογείται, διεκδικεί την ζωή,  την επιβίωση. Ο Νίκος Σαμπάνης, ένα αθώο θύμα της κοινωνίας που χτίσαμε, και της αγριότητάς της.

Μια δεύτερη αφήγηση: οι ρομά, οι γύφτοι. Βρώμικοι και απροσάρμοστοι, εγκληματίες κατά σύστημα. Μια φυλή που είχε κάθε ευκαιρία να προσαρμοστεί, να βελτιωθεί, να αποκτήσει επαγγέλματα, να διεκδικήσει ισότιμη ζωή, αλλά εμμονικά επιμένει να μην συνεργάζεται, να εγκληματεί από τεμπελιά. Φυλετικά, ίσως, καταδικασμένη στην παρανομία, στην παραβατικότητα. Μια ανοιχτή απειλή, για κάθε σύννομο πολίτη, που χρήζει καταστολής και μόνο. Ο Νίκος Σαμπάνης, ένας εγκληματίας, ένας επίδοξος δολοφόνος, που έπεσε δίκαια νεκρός, θύμα της έκνομης συμπεριφοράς της. Μια απειλή που παύθηκε.

Αναλόγως, οι αφηγήσεις για την αστυνομία. Ηρωικοί άνθρωποι που διαφυλάσσουν με αυταπάρνηση, και πολλές θυσίες, και κίνδυνο, την ζωή και την περιουσία μας. Συχνά προδομένοι από τον νόμο, και το κράτος, αλλά πάντα αποφασισμένοι να φυλάττουν Θερμοπύλες για εμάς και τα παιδιά μας, έναντι στην επιβουλή ανθρώπων που πάντα θα την απειλούν, επειδή είναι απλά εγκληματίες.

Ή αντίστοιχα, η αστυνομία, ένας θεσμός βίας και άγριου ελέγχου. Από ανθρώπους με εξουσιαστικά συμπλέγματα, άξεστους, στα όρια της ευγένειας και του πολιτισμού. Φασιστοειδή, μακριά χέρια ενός συστήματος που γεννάει και το έγκλημα, και το κακό, και το καταστέλλει βίαια, μέσα στις αντιφάσεις του. Η αστυνομία ως εχθρός της δημοκρατίας, της νομιμότητας, και της ελευθερίας. Εχθρός όχι για όποιον παρανομεί, αλλά για οποιονδήποτε. Εχθρός του λαού, όπως κάθε τι της αστικής εξουσίας, και του αστικού κράτους.

Ανάμεσα στις δυο αφηγήσεις αμέτρητες ενδιάμεσες. Και για τον νεκρό Νίκο Σαμπάνη, και για τους ρομά, και για την φύση του έργου, και την δράση της αστυνομίας, και για το ίδιο το περιστατικό, πάντα ανάλογα με όσα έχει ο καθένας στο μυαλό του για την αστυνομία, την τάξη, την καταστολή, τους ρομά, το έγκλημα. Πάντα σε σχέση με πάρα πολλά που έχει στο μυαλό του και σχετικά με το στρατόπεδο γνώμης που ανήκει. Με τον προσανατολισμό του στον άξονα δεξιά-αριστερά. Συχνά με σκοπιμότητες κομματικού τύπου.

Πέρα από το αυτονόητο δικαίωμα του καθενός να έχει άποψη και να την εκφράζει, για οτιδήποτε, και πέρα από τις ελλιπείς αναλύσεις που εδράζονται σχεδόν πάντα, σε ποιες από τις ανωτέρω αφηγήσεις για τους ρομά ή την αστυνομία, αποδέχεσαι υπάρχουν και στέκουν ανεξάρτητα τα γεγονότα τα ίδια για τον θάνατο του Νίκου Σαμπάνη, και για οτιδήποτε, ποινικής φύσεως. Πέρα από τις απόψεις υπάρχει η ξεκάθαρη αλήθεια, για τα πάντα σε σχέση με το περιστατικό για το Πέραμα.

Και την αλήθεια, όπως και σε κάθε παρόμοια περίπτωση, θα την γεννήσει, θα την ορίσει, θα την πιστοποιήσει, και θα την δημιουργήσει, ο μόνος φορέας που μπορεί να την διερευνήσει. Που έχει τον χρόνο, την εμπειρία, την αμεροληψία, τα εργαλεία, την πρόσβαση, να μελετήσει, να αποφασίσει, και να αποφανθεί, τι έπραξε ο ρομά Νίκος Σαμπάνης, οι αστυνομικοί, τι συνέβηκε σε εκείνο το τραγικό συμβάν.

Πέρα από ότι νομίζει οποιοσδήποτε από εμάς, για το τι έγινε, η δικαιοσύνη, και οι λειτουργοί της θα ορίσουν την αλήθεια σχετικά με τον θάνατο στο Πέραμα. Θα την γεννήσουν, θα την σφραγίσουν. Θα μας πουν τελικά, τι έγινε. Θα μας πουν αν η λέξη είναι δολοφονία, άμυνα, αν κάποιος είναι ήρωας ανθρωποκτόνος, ενσυνείδητος, άδικο θύμα, τέρας, αν κάτι ήταν δίκαιο ή άδικο, ενδεδειγμένο ή άστοχο. 

Η δικαιοσύνη θα ορίσει τις λέξεις μας, τις έννοιες, τις ποινές, τις αθωότητες. Θα ορίσει το γεγονός, για όσους δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε, για όλους μας. Πέρα από απόψεις, γνώμες, και αφηγήσεις. Οριστικά και αμετάκλητα.